Irak'ta iş sağlığı ve güvenliği: mevzuat, yetkili kurumlar ve işveren yükümlülükleri

Irak'ta ayrı bir iş sağlığı ve güvenliği (İSG) kanunu yoktur. Temel yükümlülükler, 2015 tarihli ve 37 sayılı Irak İş Kanununun (قانون العمل رقم 37 لسنة 2015) 113 ila 135. maddelerini kapsayan 13. bölümünde ve Çalışma ve Sosyal İşler Bakanının çıkardığı talimatnamelerde yer alır. Bu yükümlülükleri Çalışma ve Sosyal İşler Bakanlığı (وزارة العمل والشؤون الاجتماعية), Bakanlığa bağlı Ulusal İş Sağlığı ve Güvenliği Merkezi (المركز الوطني للصحة والسلامة المهنية) ve üçlü yapıdaki iş teftişi komiteleri uygular; bu komiteler acil tedbir alınmasını emredebilir, işi durdurabilir ve işyerini kapatabilir.

Bu rehber yasal çerçeveyi, yetkili kurumları, işveren ve çalışan yükümlülüklerini, çalışan sayısına bağlı sağlık hizmeti eşiklerini, bildirimi, teftişi ve yaptırımları, ayrıca işverenlerin sözleşme şartlarına ve uluslararası uygulamaya dayanmak zorunda kaldığı boşlukları (risk değerlendirmesi, Ex ekipman, büyük kaza tehlikeleri) ele alır. Irak'ı AB çerçevesi ve Türkiye ile de karşılaştırır.

Öne çıkanlar

• Temel İSG kuralları, 2015 tarihli ve 37 sayılı İş Kanununun 13. bölümünün 1. kısmındadır (113 ila 125. maddeler); 2. kısım (126 ila 135. maddeler) iş teftişini düzenler. Kanun, Kamu Hizmeti Kanununa veya özel bir yasal düzenlemeye göre atanan kamu görevlilerine ve silahlı kuvvetler, polis ve iç güvenlik güçleri mensuplarına uygulanmaz (m.3).
• İşveren güvenli bir çalışma ortamı sağlamak, çalışanları eğitmek, iş başlamadan önce tehlikeler hakkında yazılı bilgi vermek, kişisel koruyucu donanımı (KKD) ücretsiz vermek ve işe giriş ile periyodik muayeneleri çalışana hiçbir maliyet yüklemeden yaptırmak zorundadır (m.114, 117, 118 ve 120).
• Sağlık hizmeti çalışan sayısına bağlıdır: her işyerinde ilk yardım; 50'den fazla çalışanda bir hemşire ve işyerinde muayene odası bulunan sözleşmeli bir hekim; 100'den fazla çalışanda hekim günde en az 2 saat işyerinde bulunur; 500'den fazla çalışanda işyerinde sürekli görev yapan bir hekim ve bir revir (m.121).
• İşe bağlı yaralanmalar ve meslek hastalıkları meydana gelir gelmez yetkili sağlık makamına bildirilmeli ve Ulusal İSG Merkezine bilgi verilmelidir (m.114(2), 6. bent). Kanun saat veya gün olarak bir süre belirlemez.
• İş teftişi komiteleri her işyerine, her zaman ve önceden haber vermeden girebilir, numune alabilir ve ciddi tehlike halinde işi tamamen veya kısmen durdurabilir ya da işyerini tahliye ettirebilir (m.129). Uyarıdan sonra Bakanlık işyerini kapatabilir veya makineleri durdurabilir; kapatma süresince çalışanların ücretleri tam ödenir (m.122).
• İSG hükümlerine aykırılığın yaptırımı 500.000 ile 1.000.000 Irak dinarı (IQD) para cezası veya 1 ila 6 ay hapistir (m.125). Bunlar 2015 tutarlarıdır; sonradan yapılmış bir yeniden değerlemeye rastlanmamıştır.
• ATEX veya Seveso düzenlemelerinin karşılığı olan, tespit edebildiğimiz bir Irak düzenlemesi yoktur. Uygulamada petrol, gaz ve kimya projeleri, IECEx veya ATEX kapsamında belgelendirilmiş IEC 60079 ekipmanını ve uluslararası proses güvenliği uygulamalarını sözleşme şartnameleri yoluyla uygular.

Yasal çerçeve: 37 sayılı İş Kanunu (2015) ve talimatnameleri

2015 tarihli ve 37 sayılı İş Kanunu, daha önceki 1987 tarihli ve 71 sayılı İş Kanununun yerini almıştır. Kanun, 174. madde uyarınca Irak Resmî Gazetesi Al-Waqai al-Iraqiya'da (الوقائع العراقية) yayımlanmasından 90 gün sonra yürürlüğe girmiştir. 172. madde, eski kanuna dayanılarak çıkarılan yönetmelik ve talimatnameleri, yeni Kanunla çelişmedikleri ölçüde ve yerlerine yenileri çıkarılıncaya kadar yürürlükte tutar. Bu durum İSG açısından önemlidir; çünkü teknik ayrıntıların büyük bölümü her zaman Kanunun kendisinde değil, bakanlık talimatnamelerinde yer almıştır.

2016 talimatnamesinin metnine ulaşılamadığı için bu rehber ona belirli teknik yükümlülükler atfetmez. İşverenler herhangi bir ayrıntıya dayanmadan önce yürürlükteki talimatnameleri Bakanlıktan veya Ulusal İSG Merkezinden temin etmelidir.

Uluslararası düzeyde Irak, Uluslararası Çalışma Örgütünün (ILO) 184 sayılı Tarımda Güvenlik ve Sağlık Sözleşmesini (2001) 2020 yılında onaylamıştır; bunu yapan ilk Arap ülkesidir ve Sözleşme Irak için Mayıs 2022'den beri yürürlüktedir. 102 sayılı Sosyal Güvenliğin Asgari Normlarına İlişkin Sözleşmeyi (1952) 2022'de onaylamıştır; bu Sözleşme Mart 2023'ten beri yürürlüktedir (BM Irak, Temmuz 2024). Kasım 2022'de petrol ve gaz sektörüne ilişkin bir çalıştayda sendikalar, ILO ve Ulusal İSG Merkezi (Basra şubesi), 155 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği ve Çalışma Ortamına İlişkin Sözleşmeye (1981) uygun bir İSG kanununun bir an önce çıkarılması çağrısında bulunmuştur; bu da kapsamlı bir İSG kanununun henüz kabul edilmediğini gösterir. C155 ve C187 dahil güncel onay listesi için ILO NORMLEX ülke profili kontrol edilmelidir.

Irak'ta İSG'yi kim uygular ve denetler

Çalışma ve Sosyal İşler Bakanlığı (MOLSA). Bakanlık, ulusal İSG makamından ve ulusal İSG politikasının işçi ve işveren örgütleriyle birlikte gözden geçirilmesinden sorumludur (m.115). Bakan, en fazla temsil yetkisine sahip sendikaların veya işveren derneklerinin görüşlerini aldıktan sonra asgari İSG şartlarını çıkarır (m.116).

Ulusal İş Sağlığı ve Güvenliği Merkezi. 113. madde uyarınca Merkez İSG'yi planlar ve izler. Güvenlik şartlarının karşılandığını ve çalışanların muayene edildiğini kontrol ettikten sonra işletmelere İSG ruhsatı verir (m.114(2), 10. bent), kazanları, basınçlı ekipmanı, asansörleri ve kaldırma ekipmanını muayene eden kuruluşları yetkilendirir (7. ve 9. bentler), meslek hastalığına yol açan maruziyet için standart formu tutar ve 50'den fazla çalışanı olan işyerlerindeki kazalar ve yaralanmalar hakkında yıllık rapor hazırlar (6. bent). 115. maddenin 2. fıkrası ulusal İSG makamına işyerindeki sağlık tehlikelerinin değerlendirilmesi, kirlilik ölçümleri yapılması ve numune alınması, çalışanların sağlığının izlenmesi ve kazaların analiz edilmesi gibi ek görevler verir. Merkezin vilayet şubeleri vardır; örneğin Basra şubesi, IndustriALL Global Union'ın ILO ile birlikte düzenlediği, petrol ve gaz sektörüne ilişkin Kasım 2022 çalıştayına katılmıştır.

İş teftişi. İş teftişi müdürlüğü, Kanun kapsamındaki tüm işyerlerini denetler (m.126 ve 127). Teftiş komitelerine üniversite mezunu bir Bakanlık iş müfettişi başkanlık eder; komitede bir işveren temsilcisi ve bir çalışan temsilcisi yer alır; gerektiğinde Ulusal İSG Merkezinden bir temsilci de katılır (m.128).

Diğer kurumlar. Yetkili sağlık makamı yaralanma ve hastalık bildirimlerini alır. İşçi sosyal güvenlik idaresi iş kazası ödeneklerini yürütür. Çevre Bakanlığı çevresel etki raporlarını onaylar ve petrol ve gaz işletmecilerinin olay bildirimlerini alır. Merkezi Standardizasyon ve Kalite Kontrol Teşkilatı, COSQC (الجهاز المركزي للتقييس والسيطرة النوعية), Irak standartlarını, kalite işaretini ve uygunluk belgelerini düzenler.

İşveren ve çalışan yükümlülükleri

Kanun, işletme düzeyinde İSG'nin temeline işveren ile çalışanlar arasındaki iş birliğini koyar (m.114(1)) ve çalışanlar kurallara uymasa bile sorumluluğun tamamını işverende bırakır (m.120(2)).

Çalışanlar İSG emir ve talimatlarına uymak, önleyici ekipman ve KKD kullanmak, işletme hekiminin veya sağlık makamının belirlediği periyodik muayene tarihlerine uymak, işe psikotrop madde getirmemek ve bu maddelerin etkisi altında çalışmamak, işverenle iş birliği yapmak ve gerçek bir tehlike halinde çalışma yerinden uzaklaşmak zorundadır (m.119). İSG talimatlarının tekrarlanan ihlali, Kanunun işten çıkarmaya izin verdiği gerekçelerden biridir (m.141).

Özel gruplar ek korumadan yararlanır. Gebe ve emziren kadınlara sağlık makamının zararlı saydığı işler yaptırılamaz (m.85). 15 ila 18 yaş arasındaki küçükler tehlikeli işlerde çalıştırılamaz, işe başlamadan önce sağlık yönünden uygunluk belgesi almaları gerekir ve en az yılda bir muayene edilirler (m.95 ila 97). Taş ocakları ve madenlerde işe girişte ve sözleşme sona ermeden önce yeniden sağlık muayenesi zorunludur (m.106).

Sağlık hizmeti, güvenlik personeli ve İSG hizmetleri

Irak İSG mevzuatındaki en açık personel kuralı 121. maddededir. Her işyerinde ilk yardım bulunmalıdır. 50'den fazla çalışanda işveren, ilk yardım için bir hemşire istihdam eder ve çalışanları işyerindeki bir muayene odasında ücretsiz tedavi eden bir hekimle sözleşme yapar. 100'den fazla çalışanda hekim günde en az 2 saat işyerinde bulunmalıdır. 500'den fazla çalışanda işveren işyerinde sürekli görev yapan bir hekim atar ve donanımlı bir revir kurar. Aynı bölgedeki işverenler ortak bir revir kullanabilir (m.121(4)).

2015 tarihli ve 37 sayılı İş Kanunu, adıyla bir iş güvenliği mühendisi veya İSG sorumlusu istihdamını zorunlu tutmaz ve bunun için bir çalışan sayısı eşiği belirlemez. Bakanlık talimatnamelerinin bunu öngörüp öngörmediği doğrulanamamıştır. Uygulamada Irak'taki petrol, gaz, enerji ve inşaat sektörlerindeki proje sahipleri, yüklenicilerden sözleşmelerinde HSE personelini isim olarak belirtmelerini hemen her zaman ister; bu nedenle daha sıkı şart çoğu zaman sözleşmedir.

Risk değerlendirmesi, eğitim ve sağlık gözetimi

Risk değerlendirmesi. Kanun "risk değerlendirmesi" terimini kullanmaz; AB mevzuatının ve Türkiye'de 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun yaptığı gibi, belirli aralıklarla gözden geçirilen yazılı bir değerlendirme de istemez. Bununla birlikte işverenin tehlikeleri bilmesini şart koşar: her çalışana yazılı tehlike bilgisi (m.117), görünür yerlere asılan tehlike kuralları, işten ve makinelerden kaynaklanan tehlikelere karşı tedbirler (m.118) ve ulusal makamın işyerindeki sağlık tehlikelerini belirleme ve değerlendirme görevi (m.115(2)). Belgelenmiş bir risk değerlendirmesi bu yükümlülüklere uyulduğunu göstermenin pratik yoludur ve petrol ve gaz sektöründe ve uluslararası sözleşmelerde standart bir şarttır.

Eğitim. İşveren, çalışanları mesleki tehlikelerden korunma konusunda eğitmek ve İSG kültürünü yaymak zorundadır (m.114(2)). Kanunda asgari eğitim süresi, yenileme aralığı veya eğiticinin nitelikleri belirlenmemiştir. İşe başlama eğitimlerinin ve işe özgü eğitimlerin kayıtları saklanmalıdır; çünkü müfettişler Kanunun ve talimatnamelerin öngördüğü her kaydı inceleyebilir (m.129).

Sağlık gözetimi. Tüm çalışanlar için işe giriş ve periyodik muayeneler zorunludur (m.114(2)); laboratuvar tetkikleri ve röntgen dahil masraflar işverene aittir (m.120(3)). Kanun maruziyete özgü tetkikleri veya bunların aralıklarını listelemez; programı işletme hekimi veya yetkili sağlık makamı belirler (m.119). Küçükler ile maden ve taş ocağı çalışanları için yukarıda açıklanan özel kurallar geçerlidir.

Kaza ve meslek hastalığı bildirimi

İşveren, olayları, işe bağlı yaralanmaları ve meslek hastalıklarını meydana gelir gelmez ilgili sağlık makamına bildirmek ve Ulusal İSG Merkezine bilgi vermek zorundadır (m.114(2), 6. bent). Bildirimde işletme ve işverene, yaralanan kişiye, yaralanmanın veya hastalığın niteliğine, işyerine ve olayın oluş koşullarına ilişkin bilgiler yer almalıdır. Meslek hastalıklarında maruziyet koşulları Merkezin standart formuna kaydedilir.

Çoğu zaman üç ayrı bildirim yolu daha devreye girer:

1. Sosyal güvenlik. Sigortalı çalışanlar için iş kazası ödenekleri, 2023 tarihli ve 18 sayılı İşçi Emeklilik ve Sosyal Güvenlik Kanunu kapsamında yürütülür. Sigortasız çalışanlar için 124. madde, sosyal güvenlik mevzuatının iş kazası hükümlerini uygular ve işverenin sosyal güvenlik idaresine, kısmi maluliyette çalışanın ücretinin %50'sini, yaralanmanın maluliyete veya ölüme yol açtığı durumda ise ücretinin %100'ünü 1 yıl süreyle ödemesini öngörür. Bildirim formu ve süresi sosyal güvenlik idaresiyle teyit edilmelidir.
2. Çevre. Petrol ve gaz işletmecileri yangınların, patlamaların, sızıntıların ve boru hattı kazalarının nedenlerini ve alınan tedbirleri Çevre Bakanlığına bildirmek zorundadır (2009 tarihli ve 27 sayılı Kanun, m.21).
3. Polis ve savcılık. Ölümlü veya ağır bir kaza, genel ceza mevzuatı kapsamında ayrıca polis soruşturmasına ve ceza yargılamasına yol açabilir.

ILO dahil Kasım 2022 petrol ve gaz çalıştayının katılımcıları, ILO'nun Irak'ta geliştirdiği kaza, yaralanma ve meslek hastalığı bildirim ve kayıt sisteminin işler hale getirilmesi çağrısında bulunmuştur. Bildirimlerin uygulamada nasıl yapıldığı, bulunulan vilayetteki Ulusal İSG Merkezi şubesine sorulmalıdır.

Teftiş, kapatma ve yaptırımlar

Teftiş komiteleri işyerlerine gece veya gündüz, her zaman ve önceden haber vermeden girebilir; işverenden ve çalışanlardan bilgi ve ifade alabilir; kayıtları inceleyip kopyalayabilir; işverene bildirdikten sonra numune alabilir; tesisatta belirli bir süre içinde değişiklik yapılmasını emredebilir ve yakın tehlike halinde işin tamamen veya kısmen durdurulması ya da tahliye dahil acil tedbirler alabilir (m.129). Talep edildiğinde polis yardım eder (m.130). Müfettişler şikayetin kaynağını gizli tutar (m.132).

Bakan, iş mahkemesine sevkten önce işvereni uyarmak zorundadır; teftiş raporu aksi ispat edilmedikçe delil olarak kabul edilir (m.134). Tutarlar 2015 tarihli Kanundaki tutarlardır; sonradan yapılmış bir yeniden değerlemeye rastlanmamıştır. İncelenen İngilizce çeviride 125. maddedeki para cezasının üst sınırı hatalı basılmıştır; 1.000.000 IQD üst sınırı, 2025 tarihli bir Irak hukuk çalışmasında aktarılan Arapça metinden alınmıştır. Bunlara ek olarak, taksirle ölüme veya yaralanmaya neden olma halinde hukuki tazminat ve cezai sorumluluk da söz konusudur.

Kimyasallar, patlayıcı ortamlar, büyük kaza tehlikeleri ve KKD

Kimyasallar ve GHS. Irak, Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonunun (UNECE) Küresel Uyumlaştırılmış Sistemi (GHS) uygulayan ülkeler sayfasında yer almamaktadır (Kasım 2026'da kontrol edilmiştir). 2009 tarihli ve 27 sayılı Kanun, tehlikeli kimyasallar ve atıklar için ulusal kayıtların tutulmasına imkan tanır (m.19) ve gerekli işlemler yapılmadan ve onaylar alınmadan tehlikeli maddelerin üretilmesini, ithal edilmesini, taşınmasını veya depolanmasını yasaklar (m.20). Uygulamada tedarikçilerden GHS etiketleri ve 16 bölümlü güvenlik bilgi formları (GBF) alınmalı, bunlar Arapça ve çalışanların anladığı dillerde bulundurulmalıdır.

Patlayıcı ortamlar ve Ex ekipman. Patlayıcı ortamlara ilişkin bir Irak düzenlemesine veya ulusal bir Ex belgelendirme sistemine rastlanmamıştır. Yasal dayanaklar geneldir: işten ve makinelerden kaynaklanan tehlikelere karşı korunma (m.118), tehlikeli makinelerin güvenlik doğrulamasının Merkezin yetkilendirdiği kuruluşlarca yapılması (m.114(2)) ve COSQC'nin makinelerin teknik muayenesindeki ve uygunluk belgelerindeki rolü. Petrol, gaz ve petrokimya tesisi sahipleri, tehlikeli alan sınıflandırmasının IEC 60079-10-1'e göre yapılmasını ve IECEx veya ATEX kapsamında belgelendirilmiş ekipman kullanılmasını şart koşar. İlgili ürün kategorisi için ithalat uygunluk şartları COSQC ile kontrol edilmelidir. Bkz. IECEx sistemi nasıl işler.

Büyük kaza tehlikesi olan tesisler. Irak'ta tespit edebildiğimiz Seveso tipi bir kanun yoktur. Yeni projeler, acil kirlilik durumlarını ve alınacak önlemleri kapsayan bir çevresel etki raporuna ihtiyaç duyar (2009 tarihli ve 27 sayılı Kanun, m.10); işveren de acil durum planı yönetimini organize etmek zorundadır (İş Kanunu, m.114(2)). Irak'taki büyük kaza tehlikesi olan işletmelerin çoğu petrol, gaz ve petrokimya sektöründedir ve tesis sahiplerinin proses güvenliği standartlarını uygular. 174 sayılı Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi Sözleşmesinin (1993) durumu NORMLEX'te kontrol edilmelidir.

KKD. KKD uygun olmalı ve ücretsiz verilmelidir (m.114(2) ve 118). Önleyici ekipmana ve bunların kullanım şekline ilişkin talimatları Ulusal İSG Merkezi belirler, Bakan çıkarır (m.118(2)). Irak'a özgü bir KKD uygunluk işaretine rastlanmamıştır. KKD tanınmış standartlara (EN, ISO veya ANSI/ISEA) göre belirlenmeli ve belgeleri saklanmalıdır.

Irak, AB ve Türkiye karşılaştırması

Ülkeye özgü önemli hususlar

• Aşırı sıcak. Yaz sıcaklıkları 50 °C'ye kadar çıkar; Ağustos 2022'de ILO uygun giysi, içme suyu, gölge, günün serin saatlerinde çalışma ve molalar çağrısında bulunmuştur; çalışanların yaklaşık dörtte biri inşaat veya tarım sektöründedir. 37 sayılı Kanun, Bakanın Merkezin önerisi üzerine ağır veya zararlı işlerde çalışma sürelerini kısaltmasına imkan verir (m.67(3)); ancak sıcağa özgü yürürlükte bir talimata rastlanmamıştır.
• Petrol ve gaz. Sendikalar, ILO ve Ulusal İSG Merkezi Basra şubesinin katıldığı Kasım 2022 çalıştayında, güneydeki petrol ve gaz sektöründe İSG'ye ilişkin ciddi kaygılar dile getirilmiştir; bunlar arasında gaz emisyonları ve kurallara yetersiz uyumla bağlantılı meslek hastalıkları vardır. Bu sektörde sözleşmelerdeki HSE şartları genellikle yasal asgari şartlardan çok daha sıkıdır.
• Politika çalışmaları. ILO desteğiyle federal hükümetin ve Kürdistan Bölgesinin bakanlıkları 2022'de bir iş teftişi politikası ve ulusal İSG profili yayımlamış, tarım sektörü için ulusal İSG politikası çalışmaları 2024'te başlamıştır.

Sık yapılan hatalar

• Ayrı bir İSG kanunu olduğunu varsaymak. Yükümlülükler 2015 tarihli ve 37 sayılı İş Kanununun 13. bölümünde ve bakanlık talimatnamelerindedir; ikisi ve sözleşme birlikte okunmalıdır.
• Bildirim için bir süre sınırı beklemek. Kanun, yaralanma veya hastalık meydana gelir gelmez bildirim yapılmasını şart koşar; bildirim aynı gün yapılmalı ve kanıtı saklanmalıdır.
• KKD veya sağlık muayenesi bedelini çalışana ödetmek. Kanun koruyucu donanım için ücretten kesinti yapılmasını yasaklar ve tüm sağlık masraflarını işverene yükler.
• Hekim eşiklerini göz ardı etmek. 50'den fazla çalışanda bir hemşire ve muayene odası bulunan sözleşmeli bir hekim, 500'den fazla çalışanda işyerinde sürekli görev yapan bir hekim zorunludur.
• Federal kuralları Kürdistan Bölgesinde kontrol etmeden uygulamak. Uygulanacak kanun ve talimatnameler bölgesel bakanlıkla teyit edilmelidir.
• ATEX benzeri bir kanunun bulunmamasını Ex olmayan ekipman kullanma serbestisi saymak. Makine tehlikelerine karşı korunmaya ilişkin genel yükümlülük ve her ciddi müşteri şartnamesi, tehlikeli alanlarda yine belgelendirilmiş Ex ekipman kullanılmasını gerektirir.

Sık sorulan sorular

Irak'ta ayrı bir İSG kanunu var mı?

Ayrı bir kanun olarak yoktur. İSG, 2015 tarihli ve 37 sayılı İş Kanununun 13. bölümü ve bu Kanuna dayanılarak çıkarılan talimatnamelerle düzenlenir. ILO'nun 155 sayılı Sözleşmesine uygun kapsamlı bir İSG kanunu çıkarılması çağrısı yapılmıştır; bu nedenle o tarihten sonra böyle bir kanunun kabul edilip edilmediği kontrol edilmelidir.

Irak'ta işyerlerini kim denetler?

Çalışma ve Sosyal İşler Bakanlığına bağlı, bir iş müfettişinin başkanlık ettiği ve işveren ile çalışan temsilcilerinin yer aldığı iş teftişi komiteleri denetler. Gerektiğinde Ulusal İSG Merkezinden bir temsilci de katılır; komiteler önceden haber vermeden işyerine girebilir.

İş Kanunu yabancı çalışanlara ve yüklenicilere uygulanır mı?

Evet. 3. madde Kanunu, Kamu Hizmeti Kanununa veya özel bir yasal düzenlemeye göre atanan kamu görevlileri ile silahlı kuvvetler, polis ve iç güvenlik güçleri mensupları dışında Irak'taki tüm çalışanlara uygular. Bu nedenle yabancı çalışanlar ve yüklenici personeli de kapsamdadır ve yükümlülükler onların işvereni olan yükleniciye aittir.

Irak'ta yazılı risk değerlendirmesi yasal olarak zorunlu mu?

Kanun yazılı bir risk değerlendirmesinden söz etmez; ancak her çalışana yazılı tehlike bilgisi verilmesini ve işten kaynaklanan tüm tehlikelere karşı tedbir alınmasını şart koşar. Belgelenmiş bir risk değerlendirmesi bunu kanıtlamanın pratik yoludur ve müşterilerin çoğu tarafından istenir.

Ulusal Merkezin verdiği İSG ruhsatı nedir?

Merkez, güvenlik şartlarının karşılandığını ve çalışanların muayene edildiğini kontrol ettikten sonra, bakanlık talimatnamesiyle belirlenen harçlar karşılığında bir işletmeye İSG ruhsatı verebilir (m.114(2)). Güncel işlem için Merkezin vilayet şubesine başvurulmalıdır.

excodex'te ilgili yazılar

• Irak'ta temel İSG kanunu hangisidir ve kim uygular?
• Irak'ta iş kazası nasıl ve ne kadar sürede bildirilmelidir?
• Irak'ta işveren iş güvenliği uzmanı veya hekim görevlendirmek zorunda mı?
• Irak'ta patlayıcı ortamlar ve Ex ekipman nasıl düzenlenir?
• İSG mevzuatı karşılaştırması: görevlendirmeler ve bildirim süreleri
• 89/391/AET sayılı AB Çerçeve Direktifi

Standartlar ve ek kaynaklar

• 2015 tarihli ve 37 sayılı İş Kanunu (قانون العمل رقم 37 لسنة 2015), Irak, 13. bölüm, 113 ila 135. maddeler; incelenen gayriresmi İngilizce çeviri: alnoor.edu.iq. Al-Waqai al-Iraqiya'da yayımlanan Arapça metin esastır.
• 2009 tarihli ve 27 sayılı Çevrenin Korunması ve İyileştirilmesi Kanunu, FAO FAOLEX: faolex.fao.org
• 2023 tarihli ve 18 sayılı İşçi Emeklilik ve Sosyal Güvenlik Kanunu (metni incelenmedi; özeti aşağıdaki BM kaynağında).
• ILO ve BM Irak, tarım için ulusal İSG politikası çalışmaları (Temmuz 2024): iraq.un.org
• ILO, Irak petrol ve gaz sektöründe İSG (Kasım 2022): ilo.org
• ILO, iş teftişi politikası ve ulusal İSG profilinin yayımlanması (Kasım 2022): ilo.org
• ILO, Irak'ta aşırı sıcakta İSG (Ağustos 2022): ilo.org
• COSQC, standardizasyon kuruluşunun görevleri: cosqc.gov.iq
• UNECE, ülkelere göre GHS uygulaması: unece.org
• Irak Akademik Bilimsel Dergileri (IASJ), 2015 tarihli ve 37 sayılı İş Kanunu kapsamında İSG haklarına ilişkin, 125. maddeyi ve İSG talimatnamelerini aktaran çalışma (2025): iasj.rdd.edu.iq
• Irak Akademik Bilimsel Dergileri (IASJ), Duhok'taki sanayi atölyelerinde İSG uygulamalarının değerlendirilmesi (2024): iasj.rdd.edu.iq
• IEC 60079 serisi (patlayıcı ortamlar): ekipman, alan sınıflandırması, tesisat ve muayene.

Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel iş sağlığı ve güvenliği bilgisidir. Geçerli mevzuatın, standartların, üretici talimatlarının veya yetkin bir iş güvenliği uzmanının ya da işyeri hekiminin değerlendirmesinin yerini tutmaz.