İran'da iş sağlığı ve güvenliği: mevzuat, yetkili kurumlar ve işveren yükümlülükleri

İran'da iş sağlığı ve güvenliği (İSG), esas olarak İran İslam Cumhuriyeti İş Kanununun (قانون کار جمهوری اسلامی ایران) 85 ila 106. maddelerini kapsayan "Teknik koruma ve iş sağlığı" (حفاظت فنی و بهداشت کار) başlıklı 4. bölümüyle düzenlenir. Kanun, Kasım 1990'da Düzenin Maslahatını Teşhis Konseyi tarafından nihai olarak kabul edilmiştir. Teknik güvenlik kurallarını Kooperatifler, Çalışma ve Sosyal Refah Bakanlığı hazırlar ve iş teftişini bu Bakanlık yürütür; iş sağlığından ise Sağlık ve Tıp Eğitimi Bakanlığı sorumludur. Kuralların uygulanmasından işveren sorumludur ve bir ihlalin ardından kaza meydana gelirse cezai ve hukuki sorumluluk taşır.

Bu rehber yasal çerçeveyi, yetkili kurumları, işverenin ve çalışanların yükümlülüklerini, İSG hizmetlerini ve komiteleri, sağlık gözetimini, kaza bildirimini, yaptırımları, kimyasalları, patlayıcı ortamları, büyük kaza tehlikesi olan tesisleri ve kişisel koruyucu donanımı (KKD) ele alır ve İran'ı AB ve Türkiye ile karşılaştırır. Rehber hazırlanırken İran devlet portallarına erişilemediği için Farsça İş Kanunu metnine, ILO ve FAO kayıtlarına ve hakemli çalışmalara dayanılmış; doğrulanamayan noktalar ayrıca belirtilmiştir.

Öne çıkanlar

• Temel İSG düzenlemesi 1990 tarihli İş Kanununun 4. bölümüdür (85 ila 106. maddeler); yaptırımlar 11. bölümdedir (171 ila 186. maddeler). Evde kurulu işyerleri de kapsama girer (m.85, Not).
• Alanı iki bakanlık paylaşır: Çalışma Bakanlığı (teknik güvenlik, iş teftişi, Teknik Koruma Yüksek Kurulu) ve Sağlık Bakanlığı (iş sağlığı, sağlık müfettişleri, maruziyet sınır değerleri).
• 91. madde, işverene güvenlik ve sağlık için gerekli araçları sağlama, çalışanları bunların kullanımı konusunda eğitme ve uyulup uyulmadığını gözetme yükümlülüğü getirir; çalışanlar ise koruyucu donanımı kullanmak, korumak ve talimatlara uymak zorundadır.
• Meslek hastalığı riskine maruz kalan çalışanların bir sağlık dosyası bulunmalı ve bu çalışanlar yılda en az bir kez muayene edilmelidir (m.92).
• Kazalar özel bir kayıt defterine işlenmeli ve yerel çalışma müdürlüğüne derhal yazılı olarak bildirilmelidir (m.95, Not 1); Kanun saat olarak bir süre belirlemez, yayımlanmış çalışmalar ise 72 saatlik veya 3 iş günlük süreler aktarır.
• Para cezaları, Yüksek Çalışma Konseyinin her yıl belirlediği günlük asgari ücretin katları olarak belirlenir; bu nedenle tutarlar her yıl değişir. İhlalin tekrarı hapis cezasına yol açabilir.
• İran, ILO 155 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği ve Çalışma Ortamına İlişkin Sözleşmeyi (1981) ve 2002 Protokolünü 7 Şubat 2023'te onaylamıştır; her ikisi de İran için 7 Şubat 2024'ten beri yürürlüktedir.

Yasal çerçeve: İş Kanunu ve yönetmelikleri

İş Kanunu tüm işverenlere, çalışanlara ve üretim, sanayi, hizmet ve tarım işletmelerine uygulanır (m.1). 4. bölüm genel yükümlülükleri ve teftiş sistemini düzenler, teknik ayrıntıları ise yönetmeliklere (آیین‌نامه) ve talimatlara bırakır. 106. maddeye göre bu bölümün uygulama yönetmelikleri, iki bakanlığın ortak teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca onaylanır.

Teknik koruma kurallarını Teknik Koruma Yüksek Kurulu (شورای عالی حفاظت فنی) hazırlar (m.86). Kurula Çalışma Bakanı veya yardımcısı başkanlık eder; kurulda diğer bakanlıkların temsilcileri, iki üniversite öğretim üyesi, iki sanayi yöneticisi ve iki çalışan temsilcisi bulunur, sekreterliği ise İş Teftişi Genel Müdürü yürütür. Kurulun teklifleri Çalışma Bakanının onayıyla yürürlüğe girer.

Mesleki maruziyet sınır değerlerini Sağlık Bakanlığının çevre ve iş sağlığı merkezi belirler; hakemli bir dergide yayımlanan 2022 tarihli bir derlemeye göre merkez bu değerleri Amerikan Hükümet Endüstriyel Hijyenistleri Konferansının (ACGIH) eşik sınır değerlerine (TLV) dayandırmıştır. Sanayi çalışanları üzerine yapılan 2026 tarihli bir çalışmaya göre İran'ın ulusal sağlık kuralları, gürültü maruziyet sınır değeri olarak 8 saatlik vardiya için 85 dB(A) kullanır.

Uygulama ve denetim: iki bakanlık, müfettişler ve mahkemeler

Kooperatifler, Çalışma ve Sosyal Refah Bakanlığı (وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی), İş Teftişi Genel Müdürlüğünü (بازرسی کار) yönetir. 96. maddeye göre teftiş birimi çalışma koşullarını ve teknik koruma kurallarını denetler, çalışanları ve işverenleri eğitir, kuralların uygulanmasındaki sorunları inceler, iş kazalarını ve bunlara ilişkin istatistikleri araştırır. 87. madde ayrıca yeni kurulan veya genişletilen işyerleri için ilk başvuru yerini Çalışma Bakanlığı olarak belirler: planlar güvenlik ve sağlık yönünden incelenmek üzere sunulmalı, Bakanlık da görüşünü bir ay içinde bildirmelidir.

Sağlık ve Tıp Eğitimi Bakanlığı (وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی), iş sağlığı ile iş ve meslek hastalıkları alanında kontrol, değerlendirme ve teftişten sorumludur (m.96, Not 1). Bakanlığın iş sağlığı müfettişleri il sağlık ağları üzerinden çalışır; 2025'te yayımlanan ulusal bir araştırma için bu müfettişlerden 2.317'si, Mart 2019 ile Mart 2020 arasında yaklaşık 821.000 işyerine ait verileri kaydetmiştir.

Her iki türden müfettiş de şu yetkilere sahiptir:

1. Kapsamdaki işyerlerine önceden haber vermeden girmek ve kayıt defterleri ile belgeleri incelemek (m.98); evde kurulu bir işyerine girmek için yerel savcının yazılı izni gerekir (m.98, Not).
2. Test edilmek üzere, alındı belgesi karşılığında malzemelerden numune almak (m.99).
3. Adli kolluk görevlilerinin tutanakları ile aynı değeri taşıyan raporlar düzenlemek (m.101).
4. Muhtemel bir kazayı veya tehlikeli bir durumu derhal ve yazılı olarak işverene ve kendi amirine bildirmek. Bakanlığın talebi üzerine yerel savcı (savcılık bulunmayan yerlerde genel mahkeme), kusurların giderildiği bir müfettiş veya bilirkişi tarafından teyit edilinceye kadar işyerinin tamamen veya kısmen kapatılmasına ve mühürlenmesine derhal karar vermek zorundadır; kapatma süresince ücretler ödenmelidir (m.105). İtirazlar yetkili mahkemeye yapılır; mahkeme itirazı öncelikle ve kesin olarak karara bağlar.

Yaptırımlara, bu davalara öncelik vermek zorunda olan ceza mahkemeleri hükmeder (m.185). Sosyal Güvenlik Teşkilatı (سازمان تأمین اجتماعی) iş kazası sigortasını yürütür ve yardım talep edilen kazaları inceler.

İşverenin ve çalışanların yükümlülükleri

Genel yükümlülük 91. maddededir. İşverenler ve yöneticiler, çalışanların güvenliğini ve sağlığını sağlamak için gerekli araç ve kaynakları temin etmek, bunları çalışanların kullanımına sunmak, çalışanlara bunların nasıl kullanılacağını öğretmek ve kurallara uyulmasını gözetmek zorundadır. 95. madde, teknik ve sağlık kurallarının uygulanmasından işvereni sorumlu tutar. Kurallara uyulmaması nedeniyle bir kaza meydana gelirse işveren veya sorumlu yönetici cezai ve hukuki açıdan sorumludur.

1. bölümdeki diğer işveren yükümlülükleri:

• Yeni kurulan veya genişletilen işyerlerinin planlarını, kullanıma başlamadan önce onaya sunmak (m.87).
• İmal edilen, ithal edilen veya satılan makinelerin güvenlik şartlarını karşılamasını sağlamak (m.88) ve zararlı olduğu belirlenen makineleri onaylı laboratuvarlarda test ettirip kayıtlarını saklamak (m.89).
• KKD dahil güvenlik ve sağlık donanımını, ancak teknik özellikleri ve numuneleri her iki bakanlıkça onaylandıktan sonra üretmek veya ithal etmek (m.90).
• Maruz kalan çalışanlar için sağlık dosyası tutmak ve muayenelerini yaptırmak (m.92).

Çalışanlar kişisel koruyucu donanımı kullanmak, korumak ve işyeri talimatlarına uymak zorundadır (m.91). Bir kaza veya meslek hastalığı olasılığını öngören her çalışan bunu komiteye veya güvenlikten sorumlu kişiye iletebilir; durum bu amaçla tutulan bir kayıt defterine işlenmelidir (m.94). İşveren bir riskin varlığına katılmıyorsa gerekçelerini hızla yerel çalışma müdürlüğüne göndermek zorundadır; müdürlük konuyu iş müfettişleri aracılığıyla inceler.

İş Kanunu, C155'in güvence altına aldığı ciddi tehlike bulunan bir yeri terk etme hakkını çalışanlara açıkça tanımaz. Sözleşmenin 2023'teki onayı sırasında Çalışma Bakanı, bilgi alma hakkına ve tehlikeli işte çalışmaktan kaçınma hakkına ilişkin yönetmeliklerin incelenmekte olduğunu açıklamıştır; bu yönetmeliklerin kabul edilip edilmediği kontrol edilmelidir.

1. maddenin 2. notu bir savunma imkanı tanır. İşveren gerekli güvenlik araçlarını sağlamışsa ve çalışan eğitime ve önceki uyarılara rağmen bunları dikkate almamışsa işveren sorumlu tutulmaz. Taraflar anlaşamazsa iş uyuşmazlıklarını çözüm kurulu karar verir. Bu nedenle eğitim kayıtları ve yazılı uyarılar uygulamada önem taşır.

1. bölüm, yaptırım maddelerinin 91. maddeyle birlikte ele aldığı koruyucu hükümler içerir:

• Tehlikeli, ağır veya yer altı işlerinde çalışma süresi günde 6 saat ve haftada 36 saatle sınırlıdır (m.52) ve bu işlerde fazla çalışma yasaktır (m.61).
• Kadınlar tehlikeli, ağır veya zararlı işlerde çalıştırılamaz ve mekanik yardımcılar olmadan izin verilen sınırın üzerinde yük taşıyamaz (m.75). Sosyal Güvenlik Teşkilatının bir hekimi gebe çalışanın işini tehlikeli bulursa çalışan, ücretinde kayıp olmaksızın daha hafif bir işe aktarılmalıdır (m.77).
• 15 yaşın altındakilerin çalıştırılması yasaktır (m.79). 15 ila 18 yaş arasındaki çalışanlar işe alınırken ve sonrasında yılda en az bir kez sağlık muayenesinden geçmelidir (m.80 ve 81); bu çalışanlar tehlikeli işlerde, gece çalışmasında, fazla çalışmada ve izin verilen sınırın üzerinde elle kaldırma işlerinde çalıştırılamaz (m.83). Genç bir çalışanın beden veya ruh sağlığı için tehlikeli olan işlerde asgari yaş 18'dir (m.84).

İSG hizmetleri, komiteler ve sağlık gözetimi

1. madde, iki bakanlığın belirlediği işyerlerinde bir teknik koruma ve iş sağlığı komitesi (کمیته حفاظت فنی و بهداشت کار) kurulmasını zorunlu kılar. Komite üyeleri arasında teknik koruma ve iş sağlığı alanında yetkin kişiler bulunur. Yayımlanmış İran çalışmaları komitenin 25 veya daha fazla çalışanı olan işyerlerinde zorunlu olduğunu, en az ayda bir toplandığını ve üyelerinin yönetimden, çalışanlardan ve İSG uzmanlarından oluştuğunu aktarır.

Sağlık Bakanlığı, işyeri içindeki iş sağlığı birimlerini çalışan sayısına göre düzenler. 2016 ve 2025 tarihli hakemli çalışmalar bu yapıyı şöyle aktarır:

Birçok büyük işveren ayrıca bir güvenlik sorumlusu (مسئول ایمنی) görevlendirir. 2025 tarihli ulusal çalışma, 93. maddeyi 25'ten fazla çalışanı olan işyerlerinin bir İSG uzmanı istihdam etmesi şartıyla ilişkilendirir. Eşikleri ve nitelikleri belirleyen bakanlık talimatları kontrol edilemediğinden bunlar il çalışma müdürlüğüyle teyit edilmelidir.

Sağlık gözetiminin dayanağı 92. maddedir. Meslek hastalığı riskine maruz kalan her çalışanın bir sağlık dosyası bulunmalı, çalışan yılda en az bir kez muayene edilmeli ve sonuçlar kayda geçirilmelidir. Sağlık kurulu bir meslek hastalığı veya böyle bir hastalık riski tespit ederse çalışan, ücretinde kayıp olmaksızın uygun bir işe aktarılmalıdır (Not 1). Bunun ardından Çalışma Bakanlığı işyerini yeniden teftiş etmelidir (Not 2).

Risk değerlendirmesi ve eğitim

İş Kanunu "risk değerlendirmesi" terimini kullanmaz. Buna rağmen Kanundaki yükümlülükler tehlikelerin belirlenmesini ve kontrol altına alınmasını gerektirir. Bunlar arasında güvenlik araçlarının sağlanması (m.91), zararlı makinelerin test ettirilmesi (m.89), maruz kalan çalışanların izlenmesi (m.92) ve Sağlık Bakanlığının ortam ölçümleri sayılabilir. AB veya Türkiye'deki gibi yazılı bir risk değerlendirmesi belgesi tutmaya ilişkin genel bir yasal yükümlülük, resmi bir İran metninde doğrulanamamıştır. Sektörel kurallar ve müşteri sözleşmeleri, özellikle petrol, gaz ve petrokimya alanında, yaygın olarak yazılı tehlike belirleme ve HSE yönetim sistemleri ister. Değerlendirmenin yazılı hale getirilmesi iyi uygulamadır ve işverenin mevzuata uyduğunu göstermesine yardımcı olur.

Eğitim yükümlülüğü 91. maddededir: çalışanlara güvenlik ve sağlık araçlarının nasıl kullanılacağı öğretilmelidir. İş teftişi birimi de çalışanları ve işverenleri eğitir (m.96 (c)). Türkiye'deki tehlike sınıfına göre belirlenen eğitim süreleri gibi, doğrulanmış bir ulusal eğitim süresi tablosuna rastlanmamıştır. İşe başlama eğitimi, göreve özgü eğitim ve uyarı kayıtları, 95. maddenin 2. notundaki savunmayı destekler.

İş kazası ve meslek hastalığı bildirimi

1. maddenin 1. notu, işverenin her iş kazasını Çalışma Bakanlığının belirlediği biçimdeki özel bir kayıt defterine işlemesini zorunlu kılar. İşveren ayrıca yerel çalışma müdürlüğüne (اداره کار و امور اجتماعی) derhal ve yazılı olarak bilgi vermek zorundadır. İş Kanunu saat olarak bir süre belirlemez. Çalışmalar arasında küçük farklar vardır: Çalışma Bakanlığı verilerine dayanan 2015 tarihli bir çalışma, bildirimin özel formlarla 3 iş günü içinde yapıldığını aktarır; 2025 tarihli bir çalışma ise sigortalı çalışanlar için Sosyal Güvenlik Teşkilatının kaza formu kullanılarak Çalışma Bakanlığına veya Sosyal Güvenlik Teşkilatına 72 saat içinde bildirim yapıldığını aktarır. 72 saat en geç süre olarak kabul edilmelidir. Ağır kazaları daha sonra iş müfettişleri ve çoğu zaman Sosyal Güvenlik Teşkilatının ekipleri inceler.

Meslek hastalıklarında süreci 92. maddeye göre yapılan muayenedeki tıbbi tespit başlatır. Çalışan başka bir işe aktarılmalı ve Çalışma Bakanlığı işyerini yeniden teftiş etmelidir.

Yaptırımlar ve sorumluluk

Para cezaları, hüküm tarihindeki günlük asgari ücretin katları olarak ifade edilir. Asgari ücreti her yıl Yüksek Çalışma Konseyi belirler (m.41); bu nedenle nakdi tutarlar her yıl değişir ve burada güncel bir tutar verilmemiştir. Mahkeme ayrıca ihlalin giderilmesi için bir süre belirler. Tablo, Kanunun Farsça metnine dayanır.

İşveren bir şirket olduğunda tazminat şirketin malvarlığından ödenir, ancak cezai yaptırım genel müdüre veya ihlali emreden yöneticiye uygulanır (m.184). Bir ihlal uzuv kaybına veya ölüme yol açarsa mahkeme, İslam Ceza Kanunu dahil genel ceza mevzuatından doğan sorumluluğa ek olarak işverenin diğer hukuki yükümlülükleri hakkında da karar vermek zorundadır (m.171).

Kimyasallar, patlayıcı ortamlar, büyük kaza tehlikeleri ve KKD

Kimyasallar ve GHS. BM Küresel Uyumlaştırılmış Sistemini (GHS) benimseyen ulusal bir düzenleme, resmi bir İran kaynağından doğrulanamamıştır. Kimyasal maruziyet, Sağlık Bakanlığının maruziyet sınır değerleri ve ölçüm programı kapsamındadır; sanayi tedarikinde güvenlik bilgi formları (GBF) ve GHS etiketleri yaygın olarak istenir. İthalatçılar güncel etiketleme kurallarını Sağlık Bakanlığı ve ulusal standardizasyon kuruluşuyla teyit etmelidir.

Patlayıcı ortamlar ve Ex ekipman. AB ATEX direktiflerine benzeyen, işverenlere bölge sınıflandırması yükümlülüğü getiren ve Ex ekipman için ayrı bir uygunluk sistemi öngören bir İran düzenlemesi doğrulanamamıştır. Yine de genel yükümlülükler geçerlidir: planların onaylatılması (m.87), makine güvenliği (m.88) ve işverenin güvenli araçlar sağlama yükümlülüğü (m.91). Ulusal standartları İran Ulusal Standartlar Teşkilatı (سازمان ملی استاندارد ایران) yayımlar. Petrol, gaz ve petrokimya projeleri tehlikeli alan sınıflandırması ve Ex belgelendirme şartlarını genellikle proje şartnamesinde, çoğu zaman IEC 60079'a dayanarak belirler. İran, üye kuruluşu İran Ulusal Standartlar Teşkilatı olmak üzere IECEx üye ülkeleri arasında yer alır. IEC 60079'un hangi bölümlerinin İran ulusal standardı olarak kabul edildiği ve belirli bir müşterinin IECEx sertifikalarını kabul edip etmediği teyit edilememiştir; tedarikçiler proje şartnamesini kontrol etmelidir.

Büyük kaza tehlikesi olan tesisler. Seveso III'e benzer bir düzenleme doğrulanamamıştır. ILO'nun 2023 tarihli duyurusuna göre C155, İran'ın onayladığı ilk ILO İSG standardıdır; dolayısıyla 174 sayılı Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi Sözleşmesi (1993) o tarihte İran'ın onayladığı sözleşmeler arasında değildi. Tesis güvenliği; planların onaylatılması yükümlülüğü (m.87), koruyucu yönetmelikler, müfettişlerin tehlikeli işyerlerini kapattırma yetkisi (m.105) ve petrol ve petrokimya tesislerine ilişkin sektörel kurallarla düzenlenir.

KKD. CE türünde bir uygunluk işareti yoktur. 90. maddeye göre güvenlik ve sağlık donanımı üreten veya ithal eden herkes, önce bu donanımın teknik özelliklerini ve numunelerini Çalışma Bakanlığına ve Sağlık Bakanlığına onaylatmak zorundadır.

AB ve Türkiye ile karşılaştırma

Sık yapılan hatalar

• Müfettişlerin yalnızca AB tarzı bir risk değerlendirmesi belgesini kontrol ettiğini varsaymak. İran'daki müfettişler 91. maddedeki araçlara, 92. madde kapsamındaki sağlık dosyalarına, kaza kayıt defterine ve komite kayıtlarına odaklanır; bunların tamamı hazır tutulmalıdır.
• 72 saatlik sürenin İş Kanununda yazılı olduğunu düşünmek. Kanun "derhal ve yazılı olarak" der; 72 saat veya 3 iş günü çalışmalarda aktarılan sürelerdir. Bildirim hemen yapılmalı, güncel form ve süre yerel çalışma müdürlüğüyle teyit edilmelidir.
• Eski makalelerdeki para cezası tutarlarını aktarmak. Para cezaları her yıl yeniden belirlenen asgari ücretin katlarıdır; tutar, güncel asgari ücret kararından hesaplanmalıdır.
• KKD'yi veya güvenlik cihazlarını 90. madde onayı olmadan ülkeye getirmek. İthal edilen koruyucu donanım, yurt dışında hangi belgelere sahip olursa olsun her iki bakanlığın onayını gerektirir.
• Evde kurulu işyerlerini ve genç çalışanları unutmak. 4. bölüm evde kurulu işyerlerini de kapsar; 15 ila 18 yaş arasındaki çalışanların işe girişte ve her yıl muayene edilmesi gerekir.

Sık sorulan sorular

İran'da İSG'den hangi bakanlık sorumludur?

Bu rolü iki bakanlık paylaşır. Kooperatifler, Çalışma ve Sosyal Refah Bakanlığı teknik koruma kurallarını Teknik Koruma Yüksek Kurulu aracılığıyla hazırlar ve iş teftişini yürütür. Sağlık ve Tıp Eğitimi Bakanlığı ise iş sağlığından, sağlık gözetiminden ve maruziyet sınır değerlerinden sorumludur.

İran ILO'nun 155 sayılı Sözleşmesini uyguluyor mu?

Evet. İran, C155'i ve 2002 Protokolünü 7 Şubat 2023'te onaylamıştır; her ikisi de İran için 7 Şubat 2024'te yürürlüğe girmiştir. ILO'ya göre bunlar İran'ın onayladığı ilk ILO İSG standartlarıdır.

İran'da iş müfettişi işi durdurabilir mi?

Kendi kararıyla durduramaz. Müfettiş tehlikeyi yazılı olarak işverene ve kendi amirine bildirir; Bakanlığın talebi üzerine yerel savcı (veya genel mahkeme), tehlike giderilinceye kadar işyerinin tamamen veya kısmen kapatılmasına ve mühürlenmesine derhal karar vermek zorundadır (m.105). Kapatma süresince çalışanlara ücretleri ödenmelidir.

Yabancı yükleniciler de aynı kurallara tabi midir?

Evet. İş Kanunu genel olarak işverenlere, çalışanlara ve işyerlerine uygulanır (m.1); yabancı çalışanların ayrıca 5. bölüm kapsamında çalışma izni alması gerekir. Yabancı yükleniciler kayıt defterini, sağlık dosyalarını, komiteyi ve bildirim kanalını sahadaki ilk günden itibaren kurmalıdır.

İran'da KKD için CE işaretinin bir karşılığı var mı?

CE türünde bir işarete rastlanmamıştır. Güvenlik ve sağlık donanımı üreticileri ve ithalatçıları, teknik özellikler ve numuneler için Çalışma Bakanlığının ve Sağlık Bakanlığının önceden onayını almak zorundadır (m.90).

excodex'te ilgili yazılar

• İran'da temel İSG mevzuatı nedir ve kim uygular?
• İran'da bir iş kazası nasıl ve hangi süre içinde bildirilmelidir?
• İran'da iş güvenliği kurallarına aykırılığın yaptırımları nelerdir?
• İran'da patlayıcı ortamlar ve Ex ekipman nasıl düzenlenir?
• ILO İSG sözleşmeleri ve temel sözleşme statüleri
• İSG mevzuatı karşılaştırması: görevlendirmeler ve bildirim süreleri

Standartlar ve ek kaynaklar

• İran İslam Cumhuriyeti İş Kanunu (قانون کار جمهوری اسلامی ایران), Düzenin Maslahatını Teşhis Konseyi tarafından Kasım 1990'da (Aban 1369) nihai olarak kabul edilmiştir; 3., 4. ve 11. bölümler. İngilizce çeviri ve Farsça özgün metin: Iran Data Portal, Syracuse Üniversitesi, 4. bölüm, 11. bölüm, Farsça metin (PDF).
• 1990 tarihli İş Kanununun FAO hukuk veri tabanı kaydı: FAOLEX.
• ILO 155 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği ve Çalışma Ortamına İlişkin Sözleşme (1981) ve 2002 Protokolü; onay haberi: ILO, 2023.
• İran'da İSG hizmetlerinin ulusal profili (IRANOSH), BMC Public Health, 2025: PMC11995502.
• İran sanayisinde iş kazalarının bildirimi, BMC Public Health, 2025: PMC12754953.
• İran'da 2008 ile 2012 arasındaki ölümlü ve yaralanmalı iş kazaları, Iranian Red Crescent Medical Journal, 2015: PMC4640057.
• Çok küçük işletmelerde iş sağlığı hizmetleri, Şiraz, Safety and Health at Work, 2016: PMC5127977.
• Batı Asya'da BTEX ve stiren için mesleki maruziyet sınır değerleri, Archives of Industrial Hygiene and Toxicology, 2022: PMC9287831.
• Markazi Eyaletinde sanayi çalışanlarında mesleki işitme kaybı ve iş stresi, Scientific Reports, 2026: PMC13230754.
• IECEx üye ülkeleri listesi (İran: İran Ulusal Standartlar Teşkilatı): IECEx.
• Social Security Programs Throughout the World, İran, 2018 (iş kazası kolu: yürürlükteki kanun 1975 tarihli, uygulayan kurum Sosyal Güvenlik Teşkilatı): ABD Sosyal Güvenlik İdaresi.
• IEC 60079 serisi, patlayıcı ortamlar (ekipman ve tesisatlar); İran'daki ulusal kabulü doğrulanamamıştır.
• Bu rehber için doğrulanamayanlar: Çalışma Bakanlığının güncel güvenlik sorumlusu talimatları, güncel kaza bildirim formu ve süresi, ulusal GHS kuralları ve Ex ekipman onay uygulaması. Çalışma Bakanlığının (mcls.gov.ir), Sağlık Bakanlığının ve Sosyal Güvenlik Teşkilatının resmi portallarına erişilemedi.

Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel iş sağlığı ve güvenliği bilgisidir. Geçerli mevzuatın, standartların, üretici talimatlarının veya yetkin bir iş güvenliği uzmanının ya da işyeri hekiminin değerlendirmesinin yerini tutmaz.