İş Güvenliği Uluslararası çerçeve ve ülke rehberleri
Azerbaycan'da iş güvenliği kurallarını ihlal etmenin cezaları nelerdir?
Bağlı olduğu rehber: Azerbaycan'da iş sağlığı ve güvenliği: mevzuat, yetkili kurumlar ve işveren yükümlülükleri
Kısa cevap
Esas olarak idari para cezaları: ör. emeğin korunması kurallarının ihlali için 500 ile 1.000 AZN, kazayı aynı gün bildirmemek için 1.000 ile 2.200 AZN (2025). Ölüm olursa 7 yıla, patlama tehlikesi bulunan tesislerde 10 yıla kadar hapis cezası öngörülür.
Azerbaycan'da iş güvenliği kurallarının ihlali esas olarak İdari Suçlar Kanunu uyarınca idari para cezalarıyla cezalandırılır; örneğin emeğin korunması kurallarının ihlali için 500 ile 1.000 AZN, bir kazayı gizlemek veya aynı gün bildirmemek için 1.000 ile 2.200 AZN (2025 metni). İhlal ağır zarara veya ölüme yol açtığında sorumlu kişi Ceza Kanunu uyarınca cezai sorumlulukla karşılaşır: bir kişinin ölümünde 5 yıla kadar, iki veya daha fazla kişinin ölümünde 3 ile 7 yıl hapis; patlama tehlikesi bulunan tesislerde daha ağır cezalar öngörülür.
Kısa cevap
- İdari para cezaları (İnzibati Xətalar Məcəlləsi, 2015): iş sağlığı ve güvenliği (İSG) suçları için 198 ila 200. maddeler ile 555 ve 556. maddeler; aşağıdaki tutarlar Kasım 2026'da kontrol ettiğimiz konsolide metinden ve değişiklik kanunlarından alınmıştır.
- Cezai sorumluluk (Cinayət Məcəlləsi, 1999): zarara veya ölüme yol açan İSG kuralı ihlalleri için m.162; patlama tehlikesi bulunan tesislerdeki ihlaller için m.223.
- İşin durdurulması: iş müfettişliği, can veya sağlık için tehlike oluşturan işi ya da ekipmanı ihlal giderilinceye kadar durdurabilir (İş Kanunu m.218.7 ve m.229).
- Tazminat: kusurlu işveren zararın tamamını öder; çalışanın zorunlu kaza sigortası kapsamında olduğu durumlar bunun dışındadır (İş Kanunu m.239).
- Para cezaları değişir: bir tutarı aktarmadan önce e-qanun.az'daki güncel metin kontrol edilmelidir.
İdari para cezaları
| Suç | Madde | Para cezası |
|---|---|---|
| Emeğin korunması kurallarının ihlali: standartlar, binaların ve ekipmanın güvenliği, sıhhi koşullar, sosyal tesisler, çalışma ve dinlenme süreleri (2025'ten beri kanuna aykırı fazla çalışma dahil), kişisel koruyucu donanım (KKD), eğitim, toplu iş sözleşmesi, istatistikler, hareketli parçalarında koruyucu bulunmayan makineler | 198.1 | 500 ile 1.000 AZN |
| Güvenlikten sorumlu kişinin kuralları ihlal etmesi ve taksirle sağlığa hafif zarar vermesi | 198.2 | 1.000 ile 1.500 AZN |
| Aynı fiilin az ağır zarara yol açması | 198.3 | 1.500 ile 2.000 AZN |
| İşverenin sağlıklı ve güvenli koşulları veya toplu iş sözleşmesindeki İSG tedbirlerini sağlamaması | 199 | 700 ile 1.500 AZN |
| İSG servisi personeline görevleriyle ilgisi olmayan işler verilmesi | 200 | 1.200 AZN |
| Bir kazayı gizlemek veya o gün iş müfettişliğine bildirmemek | 555.1 | 1.000 ile 2.200 AZN |
| Kaza tutanağını araştırmanın bitiminden sonra bir gün içinde düzenlememek veya bundan kaçınmak | 555.2 | 1.500 ile 2.200 AZN |
| İSG normlarına uymayan üretim binaları veya ekipman tasarlamak ya da inşa etmek | 556.1 | Görevliler 1.200 ile 2.000 AZN; tüzel kişiler 2.500 ile 3.500 AZN |
| Zararlı maddeleri gerekli ekspertiz yapılmadan kullanmak | 556.2 | Görevliler 1.500 ile 2.500 AZN; tüzel kişiler 3.000 ile 4.000 AZN |
| Yeni veya yeniden inşa edilen bir tesisi sertifika-pasaport olmadan işletmeye almak | 556.3 | Görevliler 1.500 ile 2.500 AZN; tüzel kişiler 3.000 ile 4.000 AZN |
- madde 11 Nisan 2025 tarihli ve 178-VIIQD sayılı Kanunla yeniden yazılmış; aynı Kanun, daha önce ayrı olan gizleme suçunu da 555.1'e dahil etmiştir. Aynı Kanun 198.1.5. maddeyi kanuna aykırı fazla çalışmayı da kapsayacak şekilde genişletmiştir.
Cezai sorumluluk
| Suç | Madde | Ceza |
|---|---|---|
| Sorumlu kişinin güvenlik veya diğer İSG kurallarını ihlal ederek taksirle ağır veya az ağır zarara neden olması | 162.1 | 2.000 ile 3.000 AZN adli para cezası, 2 yıla kadar ıslah amaçlı çalışma, 1 yıla kadar özgürlüğün kısıtlanması veya 6 aya kadar hapis |
| Aynı fiilin ölüme neden olması | 162.2 | 5 yıla kadar hapis; ayrıca 3 ile 5 yıl belirli görevlerde bulunma veya belirli faaliyetlerde bulunma yasağı verilebilir |
| Aynı fiilin iki veya daha fazla kişinin ölümüne neden olması | 162.3 | 3 ile 7 yıl hapis; ayrıca 3 yıla kadar yasak verilebilir |
| Patlama tehlikesi bulunan tesislerde veya atölyelerde güvenlik kurallarının ihlali sonucunda az ağır veya ağır zarara neden olmak | 223.1 | 2.000 ile 4.000 AZN adli para cezası, 3 yıla kadar özgürlüğün kısıtlanması (veya 3 yıla kadar yasakla birlikte 2 yıla kadar) ya da 2 yıla kadar hapis |
| Aynı fiilin ölüme veya başka ağır sonuçlara neden olması | 223.2 | 3 ile 6 yıl hapis; ayrıca 3 yıla kadar yasak verilebilir |
| Aynı fiilin iki veya daha fazla kişinin ölümüne neden olması | 223.3 | 5 ile 10 yıl hapis ve 3 yıla kadar yasak |
- madde, teknik güvenlik veya diğer İSG kurallarına uyulmasını sağlamakla görevlendirilen kişiye uygulanır; bu nedenle görev tanımları ve yazılı görevlendirmeler önemlidir. 223. maddede böyle bir sınırlama yoktur: patlama tehlikesi bulunan bir tesiste veya atölyede güvenlik kurallarını ihlal eden herkesi kapsar. Az ağır zararın hem İdari Suçlar Kanununun 198.3. maddesinde hem de Ceza Kanununun 162.1. maddesinde yer aldığına dikkat edilmelidir; hangi kanunun uygulanacağına yetkili makamlar her olayda ayrı ayrı karar verir.
Örnek ve pratik noktalar
Örnek: Bir çimento fabrikasında bir çalışanın eli, koruyucusu sökülmüş bir konveyörde yaralanır. İşveren kazayı ancak iki gün sonra bildirir. İş müfettişliği, eksik koruyucu için 198.1.10. madde ve geç bildirim için 555.1. madde uyarınca para cezası verebilir; sorumlu amir ise 198.3. madde uyarınca para cezasıyla (az ağır zarar) veya hem az ağır hem de ağır zararı kapsayan 162.1. madde uyarınca cezai sorumlulukla karşılaşabilir.
Not: Denetim moratoryumu (2015 tarihli ve 1410-IVQ sayılı Kanun; 2 Şubat 2026 tarihli ve 348-VIIQD sayılı Kanunla 1 Ocak 2027'ye kadar uzatılmıştır) işletmelerin rutin denetimlerini sınırlar, ancak sorumluluğu ortadan kaldırmaz ve kaza araştırmaları devam eder.
excodex'te ilgili yazılar
- Azerbaycan'da iş sağlığı ve güvenliği: mevzuat, yetkili kurumlar ve işveren yükümlülükleri
- Azerbaycan'da iş kazası nasıl bildirilir
- Azerbaycan'da temel İSG mevzuatı ve denetim
Standartlar ve ek kaynaklar
- İdari Suçlar Kanunu (2015), 198 ila 200, 555 ve 556. maddeler: https://e-qanun.az/framework/46960
- İdari Suçlar Kanununu değiştiren 11 Nisan 2025 tarihli ve 178-VIIQD sayılı Kanun: https://e-qanun.az/framework/59769
- Ceza Kanunu (1999), m.162 ve m.223: https://e-qanun.az/framework/46947
- İş Kanunu, m.218, m.229, m.238 ve m.239: https://e-qanun.az/framework/46943
- Denetimlerin durdurulmasına ilişkin 1410-IVQ sayılı Kanun: https://e-qanun.az/framework/31093 ve 348-VIIQD sayılı Kanun: https://e-qanun.az/framework/61328
Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel iş sağlığı ve güvenliği bilgisidir. Geçerli mevzuatın, standartların, üretici talimatlarının veya yetkin bir iş güvenliği uzmanının ya da işyeri hekiminin değerlendirmesinin yerini tutmaz.
Bu konudaki diğer sorular
- Azerbaycan'da temel iş sağlığı ve güvenliği kanunu hangisidir ve kim denetler?
- Azerbaycan'da işveren İSG uzmanı veya işyeri hekimi görevlendirmek zorunda mı?
- Azerbaycan'da yazılı risk değerlendirmesi zorunlu mu, ne sıklıkla yenilenmeli?
- Azerbaycan'da iş kazası nasıl ve ne kadar sürede bildirilir?
- Azerbaycan'da işveren çalışanlara hangi İSG eğitimlerini vermek zorunda?
- Azerbaycan'da çalışanlara işe giriş ve periyodik sağlık muayenesi zorunlu mu?
- Azerbaycan'da İSG kurulu veya çalışan temsilcisi zorunlu mu?
- Azerbaycan'da patlayıcı ortamlar ve Ex ekipman nasıl düzenlenir?