Birleşik Arap Emirlikleri'nde büyük kaza tehlikesi olan kimya tesislerine hangi kurallar uygulanır?

Birleşik Arap Emirlikleri'nde (BAE), miktar eşikleri, güvenlik raporları ve kamunun bilgilendirilmesi şartlarını içeren, Avrupa Birliği (AB) Seveso III Direktifine veya Türkiye'deki Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması Hakkında Yönetmeliğe (BEKRA) karşılık gelen federal bir düzenleme tespit edilmemiştir. Büyük kaza tehlikesi olan tesisler; genel iş sağlığı ve güvenliği (İSG) yükümlülükleri, Sivil Savunma şartları, ruhsatlandırma ve sektör düzenleyicilerinin koşulları ile endüstriyel gaz tesislerinde güvenlik şartlarına ilişkin 2026 tarihli ve 15 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı gibi özel kurallar aracılığıyla kontrol edilir.

Kısa cevap

• Federal düzeyde Seveso tipi kademeler (miktara göre alt ve üst seviye) veya federal bir güvenlik raporu yükümlülüğü tespit edilmemiştir.
• Endüstriyel gaz tesisleri: serbest bölgeler dahil olmak üzere endüstriyel gazların üretimi, dolumu, depolanması, taşınması ve ithalatını kapsayan 2026 tarihli ve 15 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı (18 Mart 2026); petrol ve doğal gaz tesisleri ile boru hatları kapsam dışıdır.
• Petrol, gaz ve petrokimya tesisleri: kendi ruhsat makamları ve Abu Dabi'de sektör düzenleyici kurumları aracılığıyla OSHAD-SF çerçevesi tarafından kontrol edilir.
• Her yerde geçerli kurallar: Sivil Savunma yangın ve can güvenliği şartları, tehlikeli maddelerin depolanması ve işlenmesi için ön onay ve federal iş mevzuatındaki İSG yükümlülükleri.
• Yangın ve patlama gibi ciddi kazalar polise ve İnsan Kaynakları ve Emirlikleştirme Bakanlığına (MOHRE) derhal bildirilmelidir.

2026 tarihli ve 15 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı: endüstriyel gaz tesisleri

Bu karar, tehlikeli bir kimya alt sektörü için çıkarılmış en somut güncel federal düzenlemedir. Sıkıştırılmış, sıvılaştırılmış ve kriyojenik endüstriyel gazları üreten, dolduran, depolayan, taşıyan, ithal veya ihraç eden tesislere ve tüp ile tank imalatı ve muayenesine uygulanır. Başlıca şartları şunlardır:

Sanayi ve İleri Teknoloji Bakanlığı (MoIAT) tesisleri kayıt altına alır ve tüpler, tanklar ile yeni ekipman için uygunluk belgeleri verir; federal veya yerel yetkili makamlar ise tesisleri ruhsatlandırır ve uyumu doğrular. Karar 18 Mart 2026'da çıkarılmış ve Resmî Gazete'de yayımlandığı günü izleyen gün yürürlüğe girmiştir.

Diğer kimya ve proses tesisleri

Bu kararın kapsamı dışında kalan rafineriler, gaz işleme tesisleri, petrokimya ve diğer kimya tesislerinde kontroller birkaç kaynaktan gelir:

• İş mevzuatı İSG yükümlülükleri. Yaralanma, yangın ve tehlikeli maddelerden kaynaklanan tehlikelerin önlenmesi (2022 tarihli ve 1 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı m.22), risk değerlendirmesi, acil durum müdahalesi ve yüklenici kontrolünü içeren bir İSG yönetim sistemi ve u.ae portalındaki ifadeye göre her sanayi işletmesinde bir İSG sorumlusu (2022 tarihli ve 44 sayılı Bakanlık Kararı).
• Tehlikeli maddeler. Depolama ve işleme için ön onay, tehlikeli madde kayıtları, üzerinde Arapça uyarılar bulunan kapalı ve etiketli kaplar, ölçüm cihazları ve izin verilen azami konsantrasyonlar cetveli (MOHRE'nin 2023 tarihli ve 19 sayılı İdari Kararı m.4 ve Cetvel 2).
• Sivil Savunma. Geçerli uygunluk belgelerine sahip yangın önleme, algılama ve yangınla mücadele sistemleri.
• Emirlik ve sektör düzenleyicileri. Abu Dabi'de OSHAD-SF sektör düzenleyici kurumları aracılığıyla uygulanır; diğer emirlikler, serbest bölgeler ve ruhsat makamı kendi proses güvenliği ve acil durum planlaması koşullarını koyabilir.

Pek çok işletmeci, ruhsat koşulları veya kurumsal standartları gerektirdiğinde uluslararası iyi uygulamaları (tehlike ve işletilebilirlik çalışması (HAZOP) gibi tehlike çalışmaları, koruma katmanları analizi, IEC 61511'e uygun güvenlik enstrümanlı sistemler ve proses güvenliği yönetimi unsurları) uygular. Bu federal bir kanun hükmü değil, uygulama standardıdır.

Sık yapılan hatalar

• Seveso tarzı bir bildirim sistemi beklemek. Federal bir seviye (alt/üst seviye) sistemi yoktur; ruhsat makamına hangi güvenlik çalışmalarını talep ettiği sorulmalıdır.
• 2026 tarihli endüstriyel gaz kuralını petrol ve doğal gaz tesislerine uygulamak. Petrol ve doğal gaz tesisleri kapsam dışında bırakılmıştır.
• Çevre yerleşim boyutunu unutmak. Kaçak algılama ve acil durum planlaması yalnızca tesis tel örgüsünü değil, komşu alanları da dikkate almalıdır.

excodex'te ilgili yazılar

• Birleşik Arap Emirlikleri'nde iş sağlığı ve güvenliği: mevzuat, yetkili kurumlar ve işveren yükümlülükleri
• Seveso III: büyük kazaların önlenmesi, seviyeler ve yükümlülükler
• BEKRA: Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması Hakkında Yönetmelik
• BAE'de patlayıcı ortamlar ve Ex ekipman nasıl düzenlenir?

Standartlar ve ek kaynaklar

• 2026 tarihli ve 15 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı, endüstriyel gaz tesislerinde BAE güvenlik şartları yönetmeliği: uaelegislation.gov.ae
• İSG ve çalışan konaklama yerlerine ilişkin 2023 tarihli ve 19 sayılı İdari Karar: government.ae
• MOHRE, ciddi kazalar dahil iş kazalarının bildirimi: mohre.gov.ae
• Abu Dabi OSHAD-SF ve sektör düzenleyici kurumları: dmt.gov.ae
• IEC 61511, fonksiyonel güvenlik, proses sanayii sektörü için güvenlik enstrümanlı sistemler.

Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel iş sağlığı ve güvenliği bilgisidir. Geçerli mevzuatın, standartların, üretici talimatlarının veya yetkin bir iş güvenliği uzmanının ya da işyeri hekiminin değerlendirmesinin yerini tutmaz.