Irak'ta işveren çalışanlara hangi İSG eğitimlerini vermek zorundadır?

Irak'ta her işveren çalışanları mesleki tehlikelerden nasıl korunacakları konusunda eğitmek, iş başlamadan önce her çalışanı tehlikeler ve önleme tedbirleri hakkında yazılı olarak bilgilendirmek ve tehlikelere ilişkin kuralları görünür yerlere asmak zorundadır (2015 tarihli ve 37 sayılı İş Kanunu, m.114 ve 117). Kanun eğitim süresini, konularını veya yenileme aralığını belirlemez; bu nedenle içerik ve sıklık, tehlikelere, bakanlık talimatnamelerine ve çoğu projede müşterinin sözleşmesine göre belirlenir.

Kısa cevap

• Eğitim yükümlülüğü: çalışanları mesleki tehlikelerden korunma konusunda eğitmek ve İSG kültürünü yaymak (m.114(2)).
• Yazılı bilgilendirme: her çalışana iş başlamadan önce tehlikeler ve önleme araçları hakkında yazılı bilgi verilir (m.117(1)).
• Asılan kurallar: tehlikelere ilişkin kurallar ve önleme tedbirleri işyerinde görünür yerlere asılır (m.114(2), 117(2)); taş ocakları ve madenlerde işveren ayrıca işletmenin sağlık ve güvenlik talimatlarını hazırlar ve asar (m.107 ve 110).
• Dil: yazılı belgeler Arapça, Kürdistan Bölgesinde ayrıca Kürtçe olmalıdır (m.16).
• Yasal asgari şart yok: Kanunda eğitim süresi, yenileme veya eğiticinin niteliği için asgari şart yoktur; yürürlükteki İSG talimatnameleri Ulusal İş Sağlığı ve Güvenliği Merkezi ile kontrol edilmelidir.
• Çalışanın yükümlülüğü: İSG talimatlarına uymak ve koruyucu donanım kullanmak (m.119).

Kanun ne istiyor

2015 tarihli ve 37 sayılı İş Kanununun (قانون العمل رقم 37 لسنة 2015) 13. bölümü, işveren ile çalışanlar arasındaki iş birliğini İSG'nin temeli sayar (m.114(1)). Eğitim, sayılan yükümlülüklerden biridir: çalışanları mesleki tehlikelerden korunma konusunda eğitmek ve İSG kültürünü yaymak; mesleki risklere ilişkin kurallar da görünür bir yere asılır (m.114(2)).

1. madde iş başlamadan önce yazılı bilgilendirme yükümlülüğünü ekler. Irak mevzuatının zorunlu bir işe başlama eğitimine en çok yaklaştığı hüküm budur: çalışan, işin tehlikelerini ve önleyici tedbirleri yazılı olarak bilmelidir. 118. madde işverenin önleyici araçları sağlamasını ister; önleyici ekipman ve bunların kullanım şekline ilişkin talimatları Ulusal İSG Merkezi belirler; bu da doğru kullanım konusunda eğitimi gerektirir.

Çalışanlar önleyici araçlara ve güvenliğe ilişkin emir ve talimatlara uymak, kişisel koruyucu donanım (KKD) kullanmak ve işverenle iş birliği yapmak zorundadır (m.119). İSG talimatlarının tekrarlanan ihlali bir işten çıkarma gerekçesidir (m.141); işveren buna ancak talimatlar verilmiş ve anlaşılmışsa dayanabilir. Bu nedenle belgelenmiş eğitim işvereni de korur.

Pratik bir eğitim planı

Eğitim, çalışanların anladığı bir dilde verilmelidir; Irak'taki birçok sahada Arapça ve Kürtçe konuşan çalışanlar ile yabancı çalışanlar bir arada çalışır. Yazılı belgeler Arapça, Kürdistan Bölgesinde ayrıca Kürtçe olmalıdır; başka bir dildeki belge imzalanmış olsa bile çalışana karşı delil olarak kullanılamaz (m.16). Bu nedenle yabancı çalışanlara çeviri, Arapça belgenin yerine değil, ona ek olarak verilmelidir. Katılım, içerik ve eğitici kaydedilmelidir; çünkü teftiş komiteleri Kanunun ve talimatnamelerin öngördüğü her kaydı inceleyebilir (m.129).

Örnek: Erbil'deki bir inşaat yüklenicisi her yeni çalışana 2 saatlik bir işe başlama eğitimi verir; Arapça ve Kürtçe (yabancı çalışanlar için ayrıca çevirisiyle) tek sayfalık yazılı bir tehlike bilgi formu verir ve teslim alındığında imzalatır; iskelecileri iskele kurmadan önce eğitir ve her hafta iş başı konuşmaları yapar. Haziran ayında su, gölge ve erken uyarı belirtileri konusunda bir ısı stresi eğitimi ekler. Planı uygulamadan önce Kürdistan Bölgesi çalışma müdürlüğüyle orada hangi talimatnamelerin geçerli olduğunu teyit eder.

Sık yapılan hatalar

• Sözlü bilgilendirmeyle yetinmek: tehlike bilgisi iş başlamadan önce yazılı verilmelidir.
• Eğitimi çalışanın iyi okuyamadığı bir dilde vermek.
• Kayıt tutmamak: kayıt olmadan işveren ne uyumu gösterebilir ne de 141. maddeye dayanabilir.

excodex'te ilgili yazılar

• Irak'ta iş sağlığı ve güvenliği: mevzuat, yetkili kurumlar ve işveren yükümlülükleri
• Irak'ta yazılı risk değerlendirmesi zorunlu mu?
• Irak'ta temel İSG kanunu hangisidir ve kim denetler?

Standartlar ve ek kaynaklar

• 2015 tarihli ve 37 sayılı İş Kanunu (قانون العمل رقم 37 لسنة 2015), 16, 107, 110, 114, 117 ila 119, 129 ve 141. maddeler; gayriresmi İngilizce çeviri: alnoor.edu.iq. Al-Waqai al-Iraqiya'da yayımlanan Arapça metin esastır.

Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel iş sağlığı ve güvenliği bilgisidir. Geçerli mevzuatın, standartların, üretici talimatlarının veya yetkin bir iş güvenliği uzmanının ya da işyeri hekiminin değerlendirmesinin yerini tutmaz.