Irak'ta iş sağlığı ve güvenliği kurulu veya çalışan temsilcisi zorunlu mu?

Bu biçimde bir zorunluluk yoktur. Irak'ın 2015 tarihli ve 37 sayılı İş Kanunu, işletmede bir İSG kurulu veya yalnız İSG ile görevli bir çalışan temsilcisi istemez; bakanlık İSG talimatnamelerinin bunu isteyip istemediği de doğrulanamamıştır. Bununla birlikte Kanun, çalışan temsilcileriyle iş birliğini İSG'nin temel unsuru sayar ve işverenin İSG tedbirleri hakkında onlara yeterli bilgi vermesini şart koşar (m.114 ve 123); bu nedenle bu yükümlülüğü karşılamanın pratik yolu ortak bir kuruldur.

Kısa cevap

• 2015 tarihli ve 37 sayılı İş Kanununda kurul yükümlülüğü yoktur ve kurul için bir çalışan sayısı eşiği de yoktur.
• İş birliği: işveren ile çalışanlar veya temsilcileri arasındaki iş birliği işletme düzeyinde İSG'nin temel unsurudur ve çalışan temsilcileri İSG konusunda işverenle iş birliği yapmak zorundadır (m.114(1) ve 123).
• Bilgilendirme: çalışan temsilcilerine işverenin İSG tedbirleri hakkında yeterli bilgi verilmelidir; ticari sırlar açıklanmamak kaydıyla en fazla temsil yetkisine sahip işçi örgütlerinin görüşü alınabilir (m.123).
• Teftiş: iş teftişi komitelerinde bir işveren temsilcisi ve bir çalışan temsilcisi yer alır (m.128).
• Talimatnameler ve sözleşmeler: yürürlükteki İSG talimatnameleri Ulusal İş Sağlığı ve Güvenliği Merkezi ile kontrol edilmelidir; müşteri sözleşmelerinin çoğu bir saha HSE kurulu ister.

Kanun çalışan temsilcileri hakkında ne diyor

2015 tarihli ve 37 sayılı İş Kanunu (قانون العمل رقم 37 لسنة 2015) işçi örgütlerini (sendikaları) ve bunların bulunmadığı yerlerde Kanuna göre seçilen çalışan temsilcilerini tanır (1. maddedeki tanımlar ve 146. madde). İSG alanında bu temsilcilerin iki rolü vardır:

1. İş birliği. 114(1). madde, işveren ile çalışanlar veya temsilcileri arasındaki iş birliğini işletmedeki İSG tedbirlerinin temel unsuru sayar.
2. Bilgilendirme. 123. madde, işletmedeki çalışan temsilcilerinin İSG konusunda işverenle iş birliği yapmasını öngörür ve işverenin İSG'yi sağlamak için aldığı tedbirler hakkında onlara yeterli bilgi verilmesini şart koşar. Ticari veya sınai sırları açıklamamaları kaydıyla, bu bilgiler konusunda en fazla temsil yetkisine sahip işçi örgütlerinin görüşü alınabilir.

Çalışan temsilcileri ayrıca disiplin görüşmelerine katılır ve iş sözleşmesinin feshine ilişkin nihai karardan önce görüşleri alınmalıdır (m.140 ve 143). Ulusal düzeyde İSG politikası en fazla temsil yetkisine sahip işveren ve işçi örgütleriyle birlikte gözden geçirilir (m.115) ve iş teftişi üçlü yapıdadır: her teftiş komitesine bir Bakanlık müfettişi başkanlık eder ve komitede bir işveren temsilcisi ile bir çalışan temsilcisi yer alır (m.128).

Karşılaştırma

Irak'ta işleyen bir kurul nasıl kurulur

Ortak bir İSG kurulu, 114 ve 123. maddelerdeki iş birliğini ve bilgilendirmeyi göstermenin en basit yoludur:

• Üyeler: işveren veya saha müdürü, HSE sorumlusu, varsa sözleşmeli hekim veya işyerinde sürekli görev yapan hekim ve seçilmiş çalışan ya da sendika temsilcileri.
• Toplantılar: büyük sahalarda ayda bir; tutanaklar Arapça (gerektiğinde ayrıca Kürtçe).
• Gündem: olaylar ve ramak kala olaylar, teftiş bulguları, eğitim, toplu halde sağlık gözetimi sonuçları, sıcak ve diğer mevsimsel tehlikeler, aksiyonlar ve sorumluları.
• Kayıtlar: tutanaklar ve aksiyon listeleri teftiş komitesine sunulmak üzere saklanır.

Örnek: Anbar'daki 300 çalışanlı bir çimento fabrikasında sendika şubesi yoktur. Çalışanlar üç temsilci seçer; bu temsilciler fabrika müdürü, HSE mühendisi ve fabrika hekimiyle birlikte aylık İSG kurulunda yer alır. Temsilcilere her ay olay kayıtları ve teftiş sonuçları verilir; bu, 123. maddedeki bilgilendirme yükümlülüğünü karşılar. Temsilcilerin toz kontrolüne ilişkin önerileri tamamlanıncaya kadar takip edilir.

excodex'te ilgili yazılar

• Irak'ta iş sağlığı ve güvenliği: mevzuat, yetkili kurumlar ve işveren yükümlülükleri
• Irak'ta temel İSG kanunu hangisidir ve kim denetler?
• Irak'ta işveren çalışanlara hangi İSG eğitimlerini vermek zorundadır?

Standartlar ve ek kaynaklar

• 2015 tarihli ve 37 sayılı İş Kanunu (قانون العمل رقم 37 لسنة 2015), 1, 114, 115, 123, 128, 140, 143 ve 146. maddeler; gayriresmi İngilizce çeviri: alnoor.edu.iq
• ILO, Irak için iş teftişi politikası ve ulusal İSG profili (Kasım 2022): ilo.org
• 89/391/AET sayılı Direktif (AB İSG çerçeve direktifi), 11. madde; Türkiye: 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, 20 ve 22. maddeler.

Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel iş sağlığı ve güvenliği bilgisidir. Geçerli mevzuatın, standartların, üretici talimatlarının veya yetkin bir iş güvenliği uzmanının ya da işyeri hekiminin değerlendirmesinin yerini tutmaz.