Ex etiket plakası yoksa veya okunamıyorsa ne yapmalıyım?

Ekipmanı doğrulanmamış kabul edin. Okunabilir bir Ex işaretlemesi olmadan hiç kimse ekipmanın bulunduğu yerin bölgesine, gaz grubuna ve sıcaklık sınıfına uygun olduğunu teyit edemez; bu nedenle bu bir muayene kusurudur. Ekipmanı saha kayıtlarından ve üreticiden tanımlayın, üreticiden yedek bir etiket plakası temin edin; ekipman kesin olarak tanımlanamıyorsa değiştirin veya hizmet dışı bırakın.

Kısa cevap

• İşaretleme uygunluğun bir parçasıdır. 2014/34/AB sayılı Direktif ekipmanın okunaklı ve silinmez şekilde işaretlenmesini, IEC 60079-0 ise işaretlemenin ekipmanın ana parçası üzerinde bulunmasını ister.
• Okunabilir işaretleme yoksa uygunluk doğrulanamaz: EPL veya kategori, gaz veya toz grubu, sıcaklık sınıfı, ortam sıcaklığı aralığı ve sertifika numarası (varsa X koşullarıyla birlikte) bilinmez.
• Harekete geçmeden önce tanımlayın: ekipman sicili, seri numarası, satın alma kayıtları, çizimler, önceki muayenelerden fotoğraflar.
• Yedek plaka üreticiden (veya üreticinin yetkilendirdiği bir yoldan) gelmelidir, çünkü belirli bir seri numarasına ve sertifikaya aittir. Benzer bir üniteden asla etiket kopyalamayın.
• Kimlik belirsiz kalırsa güvenli sonuç değiştirmek veya hizmet dışı bırakmaktır. Araştırma sürerken ekipmanın enerjili kalıp kalamayacağı varsayılan bir durum değil, sorumlu kişinin vereceği bir risk kararıdır.

Etiket plakası neden önemlidir

Etiket plakası, ekipman üzerinde onu bir sertifikaya bağlayan tek şeydir. Üzerinde üretici, tip, seri numarası, Ex işaretleme dizisi ve sertifika numarası bulunur. ATEX ürün direktifi kapsamında ayrıca CE işareti, imal yılı ve grup ile kategori simgelerini de taşır. IEC 60079-17'ye göre muayene yapan kişi, ekipmanı bulunduğu yerin gerekliliklerine göre kontrol eder: koruma seviyesi, grup ve sıcaklık sınıfı. İşaretleme ortadan kalkınca bu kontrollerin her biri kendiliğinden başarısız olur.

Birbirine benzeyen iki muhafaza gaz grubu, sıcaklık sınıfı veya sertifika koşulları bakımından farklı olabilir. Aynı ürün ailesinden bir buat bir versiyonda IIB, diğerinde IIC olabilir ya da +40 °C'de T6 ve daha yüksek bir ortam sıcaklığında T5 olabilir. Yan taraftaki bir üniteden kopyalanan etiketin asla kabul edilemez olmasının nedeni budur.

Adım adım: ne yapılmalı

1. Bulguyu muayene raporunda yer ve etiket (tag) numarasıyla birlikte bir kusur olarak kaydedin.
2. İşaretlemenin gerçekten kaybolup kaybolmadığını kontrol edin. Boya, kir veya bir güneşlik onu gizliyor olabilir; nazikçe temizleyin. İşaretlemenin bir kısmı başka bir yüzde olabilir. Ex bileşen olarak sertifikalandırılmış boş muhafazaların Ex işaretlemesini tasarım gereği içeride taşıdığını unutmayın (IEC 60079-1 ve IEC 60079-7); bitmiş ekipmanın yine de kendi dış plakası olmalıdır.
3. Ekipmanı kayıtlardan tanımlayın. Ekipman sicili, tasarım dokümanları, satın alma siparişleri ve önceki muayenelerin fotoğrafları çoğu zaman tip ve seri numarasını verir. IEC 60079-17, ekipmanın listesi ve yeri ile üretici bilgileri dahil güncel dokümantasyon istemektedir; bunun nedeni tam olarak bunu mümkün kılmaktır.
4. Üreticiyle tip, seri numarası ve fotoğraflarla iletişime geçin. Üniteyi izleyebilen bir üretici sertifikayı teyit edebilir ve o ünite için yedek etiket plakası sağlayabilir. Başka işler de gerekiyorsa IEC 60079-19 kapsamında çalışan bir onarımcı devreye girebilir.
5. Ara durumu belirleyin. Ekipmanın bölgeye uygunluğu gösterilemiyorsa sorumlu kişi bölgeyi, koruma tipini ve ekipmanın durumunu dikkate alarak ekipmanın enerjisinin hemen kesilmesinin (izolasyon) gerekip gerekmediğine veya tanımlama yapılana kadar beklenip beklenemeyeceğine karar verir.
6. Kapatın. Yedek plakayı takın, sicili güncelleyin (sertifikayı ve plakanın fotoğrafını saklayın) ve yeniden muayene edin. İzlenebilir bir kimlik ortaya konamıyorsa ekipmanı değiştirin.

Sorunu önlemek

• İlk muayenede her etiket plakasının fotoğrafını çekin ve ekipman sicilinde sertifikayla birlikte saklayın. İrlanda İş Sağlığı ve Güvenliği Otoritesi'nin (HSA) ATEX dosyası kontrol listesi zaten tüm ekipmanın sertifikalarını ister.
• Boya sırasında etiket plakalarını maskeleyin ve korozif alanlarda koruyun.
• Etiketleri her periyodik muayenede bir kontrol maddesi olarak ele alın.

Sık yapılan hatalar

• Çizimden veya kardeş bir üniteden yeni etiket hazırlamak. Etiket plakası, üreticinin o ünite için neyi sertifikalandırdığını belirtir; onu yazmak kullanıcıya düşmez.
• Seri numarasını sertifikayla karşılaştırmadan "aynı tip, aynı anma değeri" varsaymak.
• Ekipman çalıştığı için kusuru açık bırakmak. Eksik işaretleme, ekipman iyi durumda olsa bile bir uygunluk kusurudur.

excodex'te ilgili yazılar

• Ex işareti nasıl okunur: II 2 G Ex db IIC T4 Gb adım adım çözümleme
• Sık görülen Ex muayene bulguları ve nasıl giderilecekleri
• Etiket plakasındaki işaretleme Ex sertifikasından farklıysa ne yapmalıyım?
• Ex işareti nerede olmalıdır ve kurulumdan sonra görünür kalmalı mıdır?
• Araç: Ex işaret kontrolü; standart sayfası IEC 60079-17

Standartlar ve ek kaynaklar

• 2014/34/AB sayılı Direktif, Ek II bölüm 1.0.5 (okunaklı ve silinmez işaretleme, asgari bilgiler): legislation.gov.uk
• IEC 60079-0, genel gereklilikler, işaretleme maddesi (2004 baskısının kamuya açık kopyası; güncel olan baskı 8, 2026'dır): law.resource.org (PDF)
• IEC 60079-17, muayene ve bakım (baskı 6, 2023); dokümantasyon maddesi 2002 baskısının ön izlemesinde görülebilir: standards.iteh.ai (PDF)
• IEC 60079-1, içten işaretlemeli Ex bileşen muhafazalar hakkındaki ek (2014 baskısının kamuya açık kopyası): law.resource.org (PDF)
• IEC 60079-19, ekipman onarımı, revizyonu ve yeniden kazanımı (baskı 5, 2025).
• İrlanda İş Sağlığı ve Güvenliği Otoritesi (HSA), ATEX doğrulama dosyasının içeriği: hsa.ie (PDF)

Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel teknik bilgidir. Geçerli standartların, ekipman sertifikalarının ve talimatlarının, ulusal mevzuatın veya yetkin bir kişinin değerlendirmesinin yerini tutmaz.