Türk onaylanmış kuruluşlarının verdiği ATEX sertifikaları AB'de geçerli mi?
Özet
Evet, Türk kuruluşu 2014/34/AB Direktifi için onaylanmış kuruluşsa ve ilgili prosedür ve ürün için dört haneli numarasıyla NANDO'da listeleniyorsa. AB-Türkiye Gümrük Birliği kapsamında sonuçları AB'de test tekrarı veya ek şart olmadan tanınır.
Evet; yeter ki Türk kuruluşu 2014/34/AB Direktifi kapsamında bir onaylanmış kuruluş olsun ve bildirimi ilgili prosedürü ve ürün tipini kapsasın. Bu kuruluşlar Avrupa Komisyonuna bildirilir, dört haneli bir kimlik numarası alır ve AB kuruluşları gibi NANDO'da yer alır. AB-Türkiye Gümrük Birliği düzenlemeleri kapsamında bunların uygunluk değerlendirme sonuçları AB'de, prosedürler tekrarlanmadan ve ek şartlar aranmadan tanınır.
Kısa cevap
- Hukuki dayanak: AT-Türkiye Ortaklık Konseyinin 1/2006 sayılı Kararı (15 Mayıs 2006). Bir Türk kuruluşu bildirildikten sonra, Topluluk kuruluşlarının ve Türk kuruluşlarının yaptığı uygunluk değerlendirmelerinin sonuçları, prosedürler tekrarlanmadan ve ek şart aranmadan her iki tarafça tanınır.
- Türkiye ATEX ürün direktifini 2014/34/AB yönetmeliği ile uygular ve Komisyonun ATEX Kılavuzu, Türkiye'yi direktifin Gümrük Birliği yoluyla uygulandığı bölgeler arasında sayar.
- Kuruluşları Türk Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı görevlendirir; kuruluşların Türk akreditasyon kurumu TÜRKAK'tan akreditasyon alması gerekir. Bakanlık kuruluşları Ticaret Bakanlığı aracılığıyla NANDO üzerinden Komisyona ve AB Üye Devletlerine bildirir; kimlik numarasını Komisyon verir.
- Bir Türk "sertifikası", ancak kuruluş 2014/34/AB için, o modül ve o ürün için onaylanmışsa ATEX sertifikası olarak geçerlidir. Tek başına akreditasyon veya başka bir direktif kapsamındaki bildirim yeterli değildir.
- Bir bildirim sonradan geri çekilirse, Gümrük Birliği Ortak Komitesi aksine karar vermedikçe geri çekme tarihinden önce yapılmış değerlendirmeler geçerliliğini korur.
Bir Türk onaylanmış kuruluşu neden AB'deki gibi sayılır
Türkiye bir AB Üye Devleti değildir. Ürün mevzuatı, Gümrük Birliği kapsamında (1/95 sayılı Ortaklık Konseyi Kararı ve sonraki kararlar) AB hukukuyla uyumlaştırılmıştır. 1/2006 sayılı Karar özellikle uygunluk değerlendirme kuruluşlarını düzenler. Önce Gümrük Birliği Ortak Komitesi, Türkiye'nin ilgili AB mevzuatını yürürlüğe koyduğunu teyit eder. Ardından Türkiye, Üye Devletler için geçerli olan aynı görevlendirme kurallarına göre kendi kuruluşlarını bildirebilir. Kararın 2. maddesi, bildirim tamamlandıktan sonra AB kuruluşlarının ve Türk kuruluşlarının yaptığı uygunluk değerlendirmelerinin sonuçlarının, prosedürler tekrarlanmadan veya ek şartlar getirilmeden her iki tarafça tanınacağını belirtir.
Türk ekipman yönetmeliği (Muhtemel Patlayıcı Ortamda Kullanılan Teçhizat ve Koruyucu Sistemler ile İlgili Yönetmelik (2014/34/AB), Resmî Gazete 30 Haziran 2016, Sayı 29758, 27 Haziran 2020'de değiştirilmiştir), direktifin onaylanmış kuruluşlara ilişkin bölümünü izler. Bakanlık yalnızca direktifin şartlarını karşılayan kuruluşları görevlendirebilir. Bunları Ticaret Bakanlığı aracılığıyla, AB'nin Yeni Yaklaşım onaylanmış kuruluşlar bilgi sistemini (NANDO) kullanarak bildirir. Kuruluş, Komisyon bir kimlik numarası tahsis ettiğinde ve herhangi bir itiraz yapılmadığında onaylanmış kuruluş olur. Türk Ticaret Bakanlığı, Nisan 2025 itibarıyla Türkiye'nin 16 Yeni Yaklaşım direktifi kapsamında 65 kuruluş bildirdiğini açıklamıştır.
Bir ATEX ürünü için bunun anlamı şudur: kapsamı uygun bir Türk onaylanmış kuruluşunun düzenlediği AB Tip İnceleme Belgesi veya kalite güvencesi bildirimi (QAN), CE işaretini tüm AB pazarı için, bir Alman veya İtalyan kuruluşunun belgesiyle aynı şekilde destekler.
Bir Türk onaylanmış kuruluşu nasıl kontrol edilir
- Numarayı bulun. Numara sertifikada yer alır; üretimi denetleyen kuruluşun numarası ayrıca CE işaretinin ardından gelir (örneğin
CE 1234). - NANDO'da arayın (artık Komisyonun Tek Pazar Uyum Alanının, Single Market Compliance Space, bir parçasıdır): bu numarayla veya 2014/34/AB Direktifi altında. Türk kuruluşları Türkiye ülke listesinde görünür.
- Kapsamı kontrol edin. Bildirim, kullanılan eki, örneğin Ek III'ü (AB tip incelemesi) veya Ek IV ya da Ek VII'yi (kalite güvencesi), ve elektrikli ekipman veya koruyucu sistemler gibi ürün tipini kapsamalıdır.
- Tarihleri kontrol edin. Sertifika veya QAN düzenlendiğinde bildirim yürürlükte olmalıdır.
- Belgeyi kuruluşla doğrulayın; iletişim bilgilerini belgenin kendisinden değil, NANDO'dan alın.
| Size gösterilen belge | AB'de CE işareti için geçerli mi? |
|---|---|
| 2014/34/AB, Ek III için onaylanmış, ürün tipi uyan bir Türk kuruluşunun AB Tip İnceleme Belgesi | Evet |
| 2014/34/AB için onaylanmış, modülü ve ürünü uyan bir Türk kuruluşunun QAN'ı | Evet |
| Yalnızca başka bir direktif kapsamında onaylanmış bir Türk kuruluşunun sertifikası | Hayır, ATEX için geçerli değildir |
| Akredite olan ancak onaylanmış kuruluş olmayan bir kuruluşun "ATEX sertifikası" | Hayır, onaylanmış kuruluş belgesi değildir |
| Türk IECEx sertifikası veya test raporu | ATEX sertifikası değildir; bir ATEX değerlendirmesini destekleyebilir |
Örnek: Türkiye'deki bir motor üreticisi, NANDO'nun 2014/34/AB kapsamında her iki ek ve elektrikli ekipman için listelediği bir Türk kuruluşundan AB Tip İnceleme Belgesi (Ek III) ve ürün kalite güvencesi için QAN (Ek VII) alır. Kategori 2 alev sızdırmaz motorlarını bu kuruluşun numarasıyla CE işaretler ve Hollandalı bir dağıtıcıya gönderir. Motorların bir AB kuruluşu tarafından yeniden incelenmesi gerekmez. Dağıtıcı yine de, her ATEX ürününde olduğu gibi, işaretlemenin, AB uygunluk beyanının ve Hollanda'da istenen dildeki talimatların eksiksiz olduğunu kontrol eder.
Sık yapılan hatalar
- Her Türk test kuruluşunu onaylanmış kuruluş saymak. Pek çok laboratuvar Ex testleri için akredite edilmiştir, ancak ATEX sertifikası ve QAN yalnızca NANDO'da 2014/34/AB kapsamında listelenen kuruluşlar düzenleyebilir.
- Kuruluşu kontrol edip kapsamını kontrol etmemek. Makine veya basınçlı ekipman için onaylanmış bir kuruluş ATEX tip inceleme belgesi düzenleyemez.
- Ayrı bir AB onayı gerektiğini varsaymak. 1/2006 sayılı Karar prosedürlerin tekrarlanmasını hariç tutar; uygun ATEX ürünleri için ek ulusal onaylar gerekmez.
- Dil kurallarını unutmak. AB'de talimatlar, ürünün piyasada bulundurulduğu Üye Devletin istediği dilde olmalıdır; Türkiye'de ise Türkçe olmalıdır.
excodex'te ilgili yazılar
- AB Tip İnceleme Belgeleri ve onaylanmış kuruluşların açıklaması
- Bir Ex sertifikasının gerçek olduğu nasıl doğrulanır
- ATEX etiketindeki onaylanmış kuruluş numarasının gerçek olduğu nasıl kontrol edilir?
- ATEX ürün direktifi 2014/34/AB'nin Türkiye'deki karşılığı hangi yönetmeliktir?
- Standart sayfaları: ATEX 2014/34/AB, Türkiye patlayıcı ortam yönetmelikleri
Standartlar ve ek kaynaklar
- AT-Türkiye Ortaklık Konseyinin, 1/95 sayılı Kararın 9. maddesinin uygulanmasına ilişkin 15 Mayıs 2006 tarihli 1/2006 sayılı Kararı (2006/654/AT), AB Resmî Gazetesi L 271, 30.9.2006: eur-lex.europa.eu
- T.C. Ticaret Bakanlığı, teknik düzenlemelere ilişkin genel kurallar ve prosedürler (Gümrük Birliği kararları, onaylanmış kuruluşlar): trade.gov.tr
- Türk ekipman yönetmeliği 2014/34/AB, Resmî Gazete 30 Haziran 2016, Sayı 29758: resmigazete.gov.tr; 27 Haziran 2020 tarihli değişiklik, Sayı 31168: resmigazete.gov.tr
- 2014/34/AB Direktifi, uygunluk değerlendirme kuruluşlarının bildirimine ilişkin Madde 17 ila 33: legislation.gov.uk
- Avrupa Komisyonu, ATEX 2014/34/AB Kılavuzu, 6. baskı (Ocak 2026): webgate.ec.europa.eu
- NANDO, Komisyonun Tek Pazar Uyum Alanındaki onaylanmış kuruluşlar listesi: webgate.ec.europa.eu
Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel teknik bilgidir. Geçerli standartların, ekipman sertifikalarının ve talimatlarının, ulusal mevzuatın veya yetkin bir kişinin değerlendirmesinin yerini tutmaz.