Onarılmış Ex ekipmandaki "R" işareti ne anlama gelir?
Özet
R etiketi, Ex ekipmanın adı verilen bir tesis tarafından IEC 60079-19'a göre onarıldığını gösterir. Kare içinde R: üreticinin sertifika çizimlerine veya spesifikasyonuna göre onarım. Ters üçgen içinde R: bu çizimlere tam kanıt olmadan, koruma tipi standardına göre onarım.
Etiketin yanındaki ayrı bir plakada bulunan "R", Ex ekipmanın o plakada adı yazan servis tesisi tarafından IEC 60079-19'a göre onarıldığı veya revizyondan geçirildiği anlamına gelir. R'nin çevresindeki çerçeve onarımın esasını gösterir: kare içinde R, işin üreticinin sertifikalı çizimlerine (Schedule Drawings) veya spesifikasyonuna göre yapıldığını; ters üçgen içinde R ise ekipmanın koruma tipi standardının gerekliliklerine göre eski haline getirildiğini, ancak onarımcının sertifika çizimlerine uygunluğa dair tam kanıta sahip olmadığını belirtir. Her iki sembol de ekipmanın orijinal Ex kullanımı için uygun olarak teslim edildiği anlamına gelir.
Kısa cevap
- Semboller ve plakanın içeriği IEC 60079-19'un (Ekipman onarımı, revizyonu ve geri kazanımı) normatif Ek A'sında tanımlanır; güncel baskı Temmuz 2025 tarihli 5.0 baskısıdır.
- Kare içinde R: sertifika çizimlerine, ilgili çizimlere veya üreticinin spesifikasyonuna göre onarım. 2025 baskısı bunu ilk seçenek yapar ve sertifika çizimleri mevcutken yalnızca standarda göre onarıma izin vermez.
- Ters üçgen içinde R: ilgili koruma tipi standartlarına göre onarım; orijinal sertifikasyon etiketi yerinde bırakılır.
- Onarım plakası orijinal etiketi ve sertifika numarasını tamamlar; asla onların yerine geçmez.
- Ne sertifika dokümanlarına ne de koruma tipi standardına uyan ekipman Ex kullanımı için teslim edilmez: 2006 metni bu ekipmanın Ex işaretinin kaldırılmasını veya açıkça geçersiz kılınmasını isterdi; 2025 baskısının bu durum için Ek A'da kendi hükmü vardır.
- Etiket bir onarım kaydına (kullanıcı raporu) işaret eder. Muayene görevlisi yalnızca sembolü değil, bu kaydı kontrol eder.
Her onarım sembolü ne anlatır
R, "yeniden sertifikalandırıldı" anlamına gelmez ve koruma seviyesini düşürmez veya yükseltmez. 2006 baskısının kamuya açık metni bir notta, bu işaretlerin sonraki onarımcıların yararına bulunduğunu ve aralarındaki tek farkın uygunluğun sağlanma yöntemi olduğunu belirtir. Başka bir deyişle sembol, bir sonraki atölyeye bir öncekinin hangi dokümanlara göre çalıştığını söyler.
| Sembol | Onarımın esası | Orijinal Ex etiketi |
|---|---|---|
| Kare içinde R | Üreticinin sertifika çizimleri, ilgili çizimler veya spesifikasyon; onarımcının tam uygunluğa dair kanıtı vardır | Kalır, geçerliliğini korur |
| Ters üçgen içinde R | Ekipmanın imal edildiği koruma tipi standardı (bilinmiyorsa güncel baskılar); sertifika çizimlerine göre tam kanıt yoktur | Kalır |
| Uygun değil (2006 metni: Ex işareti kaldırılır veya değiştirilir) | Ekipman artık sertifikasını veya koruma tipi standardını karşılamaz | Kaldırılır veya açıkça geçersiz kılınır; tehlikeli bölgelerde kullanılmaz |
2025 baskısı onarılmış ekipmanın statüsünü beş durum halinde yeniden düzenledi: sertifika çizimlerine göre onarım (ilk seçenek), ilgili standartlara göre onarım, uzman değerlendirmesiyle onarım, kullanıcı tarafından IEC 60079-17'ye göre değerlendirilen eski Grup II ve III ekipman ve uygun olmayan ekipman. Ek A her yol için işaretlemeyi verir ve "işaretleme gerekliliklerini netleştirmek için" değiştirilmiştir. Bir plaka tanımadığınız bir sembol veya ifade kullanıyorsa, anlamını plakada adı geçen IEC 60079-19 baskısından ve onarım raporundan çıkarın.
Bir onarım plakasında neler bulunmalıdır
Ek A'nın 2006 tarihli kamuya açık metni, ekipmanın ana parçası üzerinde görünür bir yerde okunaklı ve kalıcı bir işaret ister; bu işaret şunları vermelidir:
- onarım sembolü;
- standart numarası "IEC 60079-19" veya ulusal karşılığı;
- onarımcının adı veya tescilli ticari markası ve varsa atölye sertifikası;
- onarımcının iş için verdiği referans numarası;
- onarımın veya revizyonun tarihi.
Bir sonraki onarımda eski onarım plakası değiştirilir ve içeriği kayda geçirilir. Ekipman yeniden atölyeye gitti diye üçgen kareye yükseltilmez: 2006 metni, onarımcı ürünün tamamını sertifikasyon dokümanlarına tam uygun hale getirmedikçe sonraki plakalarda üçgen sembolün korunmasını ister.
Muayene görevlisi R etiketini nasıl değerlendirmelidir
IEC 60079-17 kapsamındaki bir muayenede R plakası bulmak olağandır ve bir kusur değildir. Şunları kontrol edin:
- Orijinal etiket hâlâ yerinde ve okunaklıdır ve işareti bölgeye, gaz grubuna ve sıcaklık sınıfına uygundur.
- Onarım plakası tesisi, iş numarasını ve tarihi tanımlar ve o işe ait kullanıcı raporu tesisatın dokümanları arasında dosyalanmıştır.
- Orijinal sertifikanın X koşulları ve onarım raporunda belirtilen koşullar hâlâ karşılanmaktadır.
- Ters üçgen söz konusuysa rapor, sonraki onarım ve muayenelerde dikkate alınabilmesi için sertifika çizimlerinden neyin farklı olduğunu (örneğin geri kazanılmış bir boyutu) belirtir.
Bir ürün tehlikeli bölgeler için uygun olmadığını belirten bir işaret veya rapor taşıyorsa ya da Ex işareti kaldırılmışsa, bölgeden çıkarılmalıdır.
Sık yapılan hatalar
- Üçgeni "sertifikasız" diye okumak. Üçgen, çizimlere göre değil standarda göre onarım anlamına gelir; ekipman Ex kullanımı için teslim edilmiştir.
- Onarım plakasını takarken orijinal etiketi sökmek. Sertifika numarası ve işaret ekipmanla birlikte kalmalıdır.
- Raporu olmayan bir sembolü kabul etmek. Etiket yalnızca bir dizindir; kanıt, yapılan işin kaydıdır.
excodex'te ilgili yazılar
- Ex ekipmanın onarımı, revizyonu ve modifikasyonu (IEC 60079-19)
- Genel bir atölyede sargısı yenilenen motor tehlikeli bölgede kullanılmaya devam edilebilir mi?
- Etiketi okunmayan veya sertifikası olmayan Ex ekipmanla ne yapılmalı?
- Ex işareti nasıl okunur: II 2 G Ex db IIC T4 Gb adım adım çözümleme ve Ex işaret kontrolü aracı
- Standart sayfası IEC 60079-19
Standartlar ve ek kaynaklar
- IEC 60079-19:2025 (5.0 baskısı), Patlayıcı ortamlar, ekipman onarımı, revizyonu ve geri kazanımı; içindekileri ve değişiklikler listesini içeren yayıncı önizlemesi: https://cdn.standards.iteh.ai/samples/iec/iec-60079-19-2025/d4ff902a79f94903879f5438a8e513c9/iec-60079-19-2025.pdf
- IS/IEC 60079-19:2006, onarım işaretlemesine ilişkin Ek A dahil 2006 baskısının kamuya açık metni (yürürlükten kalkmıştır; güncel baskıyı kontrol edin): https://law.resource.org/pub/in/bis/S05/is.iec.60079.19.2006.pdf
- SIST EN IEC 60079-19:2020 (2019 tarihli 4.0 baskısı), içindekiler listesinde iki onarım işaretleme şeklini (sertifika çizimleri; sertifika çizimlerine göre yetersiz kanıtla koruma tipi standartları) gösteren yayıncı önizlemesi: https://cdn.standards.iteh.ai/samples/62832/61c0a41fa18840d9a3c9bb00cafd5c5f/SIST-EN-IEC-60079-19-2020.pdf
- Avrupa Komisyonu, ATEX 2014/34/AB Kılavuzu, 6. baskı (2026), IEC 60079-19'un üretici bilgilerine göre yapılan onarımları standarda göre yapılan onarımlardan ayırdığını belirten onarım talimatları bölümü: https://webgate.ec.europa.eu/circabc-ewpp/d/d/workspace/SpacesStore/496c6b44-4224-468b-abee-cdb5617f3f90/download
- IEC 60079-17, patlayıcı ortamlarda elektrik tesisatlarının muayenesi ve bakımı.
Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel teknik bilgidir. Geçerli standartların, ekipman sertifikalarının ve talimatlarının, ulusal mevzuatın veya yetkin bir kişinin değerlendirmesinin yerini tutmaz.