İş Güvenliği Uluslararası çerçeve ve ülke rehberleri
Birleşik Arap Emirlikleri'nde iş sağlığı ve güvenliği: mevzuat, yetkili kurumlar ve işveren yükümlülükleri
Özet
BAE'de İSG; 33 sayılı Federal Kanun Hükmünde Kararname, 1 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ve MOHRE kararlarına dayanır. İşveren İSG sistemi ve sicili tutar, sanayide ve 100+ çalışanlı inşaatta İSG görevlisi atar, yaralanmaları 48 saat içinde MOHRE'ye bildirir.
Birleşik Arap Emirlikleri'nde (BAE) özel sektörde iş sağlığı ve güvenliği (İSG), iş ilişkilerini düzenleyen 2021 tarihli ve 33 sayılı Federal Kanun Hükmünde Kararname (kısa: Kararname) ile düzenlenen federal iş kanunu, bunun Uygulama Yönetmeliği olan 2022 tarihli ve 1 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ve denetim yapıp ceza veren İnsan Kaynakları ve Emirlileştirme Bakanlığının (MOHRE) kararlarıyla düzenlenir. Federal düzeyde müstakil bir İSG kanunu yoktur. Emirlik çerçeveleri, başta Abu Dabi'nin OSHAD-SF sistemi olmak üzere, Sivil Savunma yangın kuralları ve ürün uygunluk programları ek katmanlar getirir.
Bu rehber, hukuki düzenlemeleri resmi adlarıyla, bunları kimin uyguladığını, işverenin ve çalışanın yükümlülüklerini, İSG görevlilerini ve sağlık hizmetlerini, yaralanmaların bildirimini, cezaları, kimyasalları, patlayıcı ortamları ve büyük tehlikeleri ele alır ve BAE'yi AB ve Türkiye ile karşılaştırır.
Öne çıkanlar
- Temel federal metinler şunlardır: 33 sayılı Federal Kanun Hükmünde Kararname (2 Şubat 2022'den beri yürürlükte), 1 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı (çalışanların güvenliği, korunması ve sağlık hizmetlerine ilişkin 22. madde), iş kazaları ve meslek hastalıklarına ilişkin 2022 tarihli ve 33 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı, 2022 tarihli 44 ve 657 sayılı Bakanlık Kararları ile 2022 tarihli 28 sayılı İdari Kararın yerini alan, 2023 tarihli ve 19 sayılı MOHRE İdari Kararı.
- Her sanayi işletmesi ve 100 veya daha fazla çalışanı olan her inşaat işletmesi, teknik yeterliliği olan bir İSG görevlisi atamak zorundadır (2022 tarihli ve 44 sayılı Bakanlık Kararı, m.2; u.ae devlet portalındaki ifadeyle).
- İş kazaları ve meslek hastalıkları bir sağlık makamına, derhal polise ve en geç 48 saat içinde MOHRE'ye bildirilmelidir (2022 tarihli ve 33 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı, m.3); çökme, yangın, patlama veya yüksekten düşme gibi ağır kazalar MOHRE'ye acilen bildirilir (2022 tarihli ve 657 sayılı Bakanlık Kararı).
- Güneş altında açık havada çalışma, her yıl 15 Haziran ile 15 Eylül arasında 12.30 ile 15.00 saatleri arasında yasaktır (2022 tarihli ve 44 sayılı Bakanlık Kararı, m.3); listelenen teknik istisnalar vardır.
- Başka bir yerde cezalandırılmayan iş kanunu ihlalleri için 5.000 ila 1.000.000 BAE dirhemi (AED) arasında para cezası uygulanır; bu ceza etkilenen çalışan sayısıyla çarpılır (en fazla 10 milyon AED) ve bir yıl içinde tekrarında iki katına çıkarılır veya hapis cezasıyla birlikte uygulanır.
- Patlayıcı ortamlar için elektrikli ekipman, 2016 tarihli ve 23 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla çıkarılan yönetmeliğe ve BAE'nin IECEx üye kuruluşu da olan Sanayi ve İleri Teknoloji Bakanlığının (MoIAT) uygunluk programına (ECAS-Ex olarak bilinir) tabidir.
Hukuki çerçeve: federal kanun, Bakanlar Kurulu ve bakanlık kararları
BAE yedi emirlikten oluşan bir federasyondur. Özel sektörde iş ilişkileri, İSG dahil, federal düzeydedir. Federal iş kanunu özel sektördeki tüm işletmelere, işverenlere ve çalışanlara uygulanır; federal ve yerel yönetim personeline, silahlı kuvvetlere, polis ve güvenlik görevlilerine ve ev hizmetlerinde çalışanlara uygulanmaz (m.3). Bazı serbest bölgeler ve emirlik kurumları ruhsatlandırdıkları faaliyetler için ek kurallar koyar; bu nedenle işveren sahayı hangi düzenleyici kurumun ruhsatlandırdığını her zaman teyit etmelidir.
| Düzenleme | Resmi adı | İSG bakımından kapsamı |
|---|---|---|
| 2021 tarihli ve 33 sayılı Federal Kanun Hükmünde Kararname | مرسوم بقانون اتحادي رقم (33) لسنة 2021 بشأن تنظيم علاقات العمل (İş İlişkilerinin Düzenlenmesi) | İşverenin yaralanmaları ve hastalıkları önleme yükümlülüğü (m.13(6)), güvenli ortam (m.13(13)), çalışanın yükümlülüğü (m.16(6)), İSG ve halk sağlığı (m.36), yaralanma tazminatı (m.37, 38), cezalar (m.58 ila 64) |
| 2022 tarihli ve 1 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı | Kararnamenin Uygulama Yönetmeliği | m.22 çalışanların güvenliği, korunması ve sağlık hizmetleri; m.26 ciddi tehdit; m.33 teftiş; m.34 idari cezalar |
| 2022 tarihli ve 33 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı | İş Kazaları ve Meslek Hastalıkları | Bildirim (m.3), polis soruşturması (m.4), maluliyet tabloları ve tazminat |
| 2022 tarihli ve 44 sayılı Bakanlık Kararı | قرار وزاري رقم (44) لسنة 2022 بشأن الصحة والسلامة المهنية والسكنات العمالية (İSG ve Çalışan Konaklama Tesisleri) | İSG görevlisi (m.2), öğle arası (m.3), ayda 1.500 AED veya daha az kazanan 50+ çalışan için konaklama (m.4) |
| 2022 tarihli ve 657 sayılı Bakanlık Kararı (13 Aralık 2022) | İş kazaları ve meslek hastalıklarına ilişkin kural ve rehberler | Bildirim kanalları, 50+ çalışan için izleme sistemi, kayıtlar, 48 saatlik ve acil bildirim, 10 gün içinde tazminat |
| 2023 tarihli ve 19 sayılı İdari Karar (23 Ağustos 2023) | İSG ve çalışan konaklama tesislerine ilişkin MOHRE kararı (2022 tarihli ve 28 sayılı İdari Kararın yerini almıştır) | İSG yönetim sistemi, İSG sicili, işyeri kuralları, KKD, sağlık muayeneleri, ilk yardım, İSG görevlisinin görevleri, öğle arası istisnaları |
Kararname, diğerlerinin yanı sıra 2022 tarihli ve 14 sayılı Federal Kanun Hükmünde Kararname ve 2024 tarihli ve 9 sayılı Federal Kanun Hükmünde Kararname (iş uyuşmazlıkları ve 60. maddenin cezaları) ile değiştirilmiştir; MOHRE konsolide bir İngilizce metin yayımlar. Çeviriler ile Arapça metin arasında fark olursa Arapça metin esastır.
Emirlik düzeyi: Abu Dabi OSHAD-SF ve diğerleri
Abu Dabi'nin kendi çerçevesi vardır. Abu Dabi Yürütme Konseyi Başkanının 2009 tarihli ve 42 sayılı kararı emirliğin çevre, sağlık ve güvenlik yönetim sistemini kurmuştur; Abu Dabi İş Sağlığı ve Güvenliği Sistemi Çerçevesi (OSHAD-SF) ise emirlikteki kuruluşlara uygulanır ve geçerli sürümü olan 3.1 Mart 2017 tarihlidir. Abu Dabi Halk Sağlığı Merkezi (ADPHC) uygulamayı gözetir ve izler, sektör düzenleyici kurumları da kendi sektörlerinde uygulatır; bina ve inşaat sektöründe bu kurum Belediyeler ve Ulaştırma Dairesidir (DMT), üç belediye ise alt sektör düzenleyicisi olarak görev yapar. DMT, bina ve inşaat kuruluşlarının İSG yönetim sistemlerini gözetir ve OSHAD-SF'ye uygunluklarını kontrol eder.
Diğer emirlikler esas olarak federal kurallara, ayrıca belediyelerin, Sivil Savunmanın ve serbest bölge otoritelerinin şartlarına dayanır. Ayrıntılar otoriteye göre değişir ve zamanla değişebilir; bu nedenle ticari veya yapı ruhsatını veren kuruma teyit ettirilmelidir.
BAE'de İSG'yi kim uygular
| Kurum | Rolü |
|---|---|
| İnsan Kaynakları ve Emirlileştirme Bakanlığı (MOHRE, وزارة الموارد البشرية والتوطين) | İş teftişi, İSG gözetimi, idari cezalar, yaralanma bildirim sistemi, çalışan konaklama tesisleri |
| Polis (yetkili karakol) | Yaralanma bildirimlerini alır ve yaralanmanın işle ilgili olup olmadığını soruşturur (2022 tarihli ve 33 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı, m.4) |
| Sağlık makamı ve tıbbi kurullar | Tedavi, iş kazası olup olmadığına ilişkin nihai karar, maluliyet oranı |
| Sivil Savunma (İçişleri Bakanlığı) | Yangını önleme, algılama ve söndürme sistemleri; Sivil Savunma uygunluk belgeleri (çalışan konaklama tesisinin kaydı için de gerekir) |
| Abu Dabi Halk Sağlığı Merkezi ve sektör düzenleyici kurumları | Abu Dabi'de OSHAD-SF |
| Sanayi ve İleri Teknoloji Bakanlığı (MoIAT) | Ürün uygunluğu (Emirates Conformity Assessment Scheme, ECAS), Ex ekipman dahil; endüstriyel gaz tesisleri için kayıt ve uygunluk belgeleri (2026 tarihli ve 15 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı) |
Adalet Bakanının, İnsan Kaynakları Bakanıyla mutabık olarak çıkardığı bir kararla yetkilendirilen MOHRE görevlileri kolluk görevlisi sıfatına sahiptir: işletmelere girebilir, ihlalleri tespit edebilir ve tutanak düzenleyebilir (Kararname m.57). İşverenler bu görevlilere ihtiyaç duydukları kolaylığı ve verileri sağlamak zorundadır (2022 tarihli ve 1 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı, m.33).
Uluslararası düzeyde BAE, 1947 tarihli ve 81 sayılı ILO İş Teftişi Sözleşmesini 1982'de onaylamıştır. Temel İSG sözleşmeleri olan C155 ve C187 bakımından durum için ILO NORMLEX'e bakılmalıdır.
İşveren ve çalışan yükümlülükleri
Kararname, işvereni; mesleki yaralanma ve hastalıklara karşı önleme araçları, eğitim ve İSG uygunluğunun periyodik değerlendirmesi (m.13(6)) ile güvenli ve uygun bir çalışma ortamı (m.13(13)) sağlamakla yükümlü kılar. 2022 tarihli ve 1 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 22. maddesi bunu somut yükümlülüklere dönüştürür:
- yaralanmalara, hastalıklara, yangına ve makine ile aletlerin risklerine karşı önleme araçları;
- yangın ve güvenlik talimatlarının Arapça olarak ve gerekirse çalışanların anladığı başka bir dilde görünür biçimde asılması, tehlikeli noktalarda uyarı işaretleri bulundurulması;
- çalışanların işe başlamadan önce işlerinin risklerinden haberdar edilmesi;
- ilk yardımın tıbbi bakım konusunda uzman bir kişinin gözetiminde yürütülmesi ve ilk yardım çantalarının tam donanımlı olması;
- yangını önleme araçları ve uygun söndürme cihazları;
- işyeri koşullarının sağlığı ve güvenliği koruduğunun sürekli kontrolü, sağlık tehlikelerini önlemek, azaltmak veya ortadan kaldırmak için uygulamaya yönelik tedbirler;
- düşmelere, düşen cisimlere, tehlikeli maddelere, gazlara ve elektriğe karşı önlemler;
- makinelerin başında, Arapça olarak ve gerekirse başka bir dilde yönlendirme levhaları.
İSG yönetim sistemi ve sicili
2023 tarihli ve 19 sayılı İdari Karar (m.2), işletmenin büyüklüğüne ve faaliyetine uygun bir İSG yönetim sistemi kurulmasını öngörür; sistem 15 unsurdan oluşur ve bunlar arasında politika ve sorumluluklar, risk değerlendirmesi ve önleyici tedbirler, acil durum ve yangınla mücadele planları, eğitim, satın alınan ekipman için İSG şartnameleri, yüklenicilerin kontrolü, denetim ve sağlık muayenesi tarihleri, olay araştırması, çalışanların katılımı ve İSG ihlalleri için ceza listesi yer alır. Müfettişlerin erişimine açık bir İSG sicili (m.3); riskleri ve kontrolleri, denetimleri ve ölçümleri, izinleri ve belgeleri, yangın tatbikatlarını, eğitimleri, sağlık muayenelerini, yaralanma ve hastalıkları, iyileştirme planlarını ve toplantı tutanaklarını kaydeder.
Aynı karar; çıkışlar, zeminler, aydınlatma, havalandırma, gürültü, sıcaklık, merdivenler, Sivil Savunma şartlarına uygun yangın sistemleri, makine koruyucuları, kazanlar ve basınçlı ekipman, tehlikeli maddeler, vinçler ve kaldırma düzenekleri (kaldırma makineleri yetkili bir uzman tarafından en az yılda bir, zincir ve halatlar altı ayda bir muayene edilir), kazı (1,5 m'den derin çukurların desteklenmesi), yıkım, iskeleler (bir uzman tarafından en az haftada bir muayene edilir) ve sosyal tesisler (m.4) için işyeri kurallarını belirler. KKD uygun olmalı ve çalışana ücretsiz verilmelidir (m.5).
Çalışanın yükümlülükleri ve ayrılma hakkı
Çalışanlar işletmenin İSG talimatlarına uymak (Kararname m.16(6)), verilen koruyucu donanımı kullanmak ve güvenlik araçlarını kötüye kullanmamak zorundadır (2022 tarihli ve 1 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı, m.22(2)). 2023 tarihli ve 19 sayılı İdari Karar (m.9) buna tehlikeleri bildirme, verilen KKD'yi kullanma ve bakımını yapma, eğitimlere katılma, bitkinliği bildirme ve alkol veya uyuşturucu etkisi altında işe gelmeme yükümlülüklerini ekler. Güvenliği veya sağlığı ciddi bir tehlike tehdit ediyorsa ve işveren bunu bildiği halde harekete geçmemişse çalışan, işten bildirimsiz ayrılabilir (Kararname m.45(3)); Uygulama Yönetmeliğinin 26. maddesi bunun için tutuşturucu kaynaklar, gerilim altındaki elektrik telleri, tehlikeli kimyasallar, yüksek gürültü ve radyasyon gibi örnekler sayar.
İSG görevlisi, sağlık hizmetleri ve sağlık gözetimi
Her sanayi işletmesi ve 100 veya daha fazla çalışanı olan her inşaat işletmesi, tehlikeleri önlemek ve uygunluğu gözetmek üzere teknik yeterliliği olan bir İSG görevlisi (OSH officer) atamak zorundadır (2022 tarihli ve 44 sayılı Bakanlık Kararı, m.2). Bu, u.ae devlet portalının ifadesidir; Arapça metin daha az açıktır, bu nedenle küçük bir sanayi işvereni kendisini muaf saymak yerine MOHRE'ye danışmalıdır. 2023 tarihli ve 19 sayılı İdari Karar (m.10), lisanslı bir mühendis veya bir İSG enstitüsü mezunu şartı arar ve görevleri sayar: risk değerlendirmesi, planlar ve hedefler, yüklenicileri de kapsayan iç denetimler, kazaların MOHRE'ye ve yetkili makamlara derhal bildirilmesi, araştırma raporları ve çalışanların bilinçlendirilmesi.
Federal kanun açıkça bir işyeri hekimi şartı koymaz. Ancak işveren şunları sağlamak zorundadır:
- iş başlamadan önce yapılan ve çalışanın dosyasına kaydedilen sağlık muayenesi;
- devletçe onaylanmış düzenlemeler çerçevesinde, örneğin sağlık sigortası yoluyla, ücretsiz tıbbi bakım ve ilaç;
- meslek hastalığı riskine maruz kalan çalışanlar için en az altı ayda bir, gerekirse daha erken yapılan periyodik muayeneler; sağlık makamı tavsiye ederse maruziyetten uzaklaştırma veya iş değişikliği;
- görev değişikliğinde ve hizmetin sonunda yapılan muayene; sonuçlar işletme var olduğu sürece saklanır;
- işyerlerinde ve konaklama tesislerinde donanımlı ilk yardım çantaları ve adları bir sicilde tutulan eğitimli ilkyardımcılar (2023 tarihli ve 19 sayılı İdari Karar, m.6).
50 veya daha fazla çalışanı olan işletmeler ayrıca yaralanma ve hastalıklar için bir izleme sistemi işletmek, tehlikeli faaliyetleri ve maruz kalan çalışanları listelemek, bir sağlık muayenesi defteri tutmak ve maruziyet kayıtlarını çalışan işten ayrıldıktan sonra en az beş yıl saklamak zorundadır (2022 tarihli ve 657 sayılı Bakanlık Kararı). Abu Dabi'de OSHAD-SF ve sektör düzenleyici kurumları İSG personeline ilişkin ek şartlar getirebilir; bunlar sektör düzenleyici kuruma sorulmalıdır.
Risk değerlendirmesi, eğitim ve ısı stresi
Önleyici tedbirlerle birlikte risk değerlendirmesi, İSG yönetim sisteminin zorunlu bir unsurudur ve İSG sicilinde kayıt altına alınır. Federal metinler bir gözden geçirme aralığı belirlemez: değerlendirme, değişikliklerden ve olaylardan sonra ve m.13(6) kapsamındaki periyodik değerlendirmede gözden geçirilmelidir.
Eğitim faaliyetlere uygun olmalı (2023 tarihli ve 19 sayılı İdari Karar, m.2), çalışanlar işe başlamadan önce risklerden haberdar edilmeli (2022 tarihli ve 1 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı, m.22) ve genç çalışanlara güvenlik araçlarının kullanımı öğretilmelidir (2022 tarihli ve 1 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı, m.4). Vinç operatörlerinin yetkili makamdan geçerli bir lisansı olmalı, iskeleler yetkin ve lisanslı personel tarafından kurulmalı ve sökülmelidir (2023 tarihli ve 19 sayılı İdari Karar, m.4).
Sıcak, BAE'ye özgü bir konudur. 15 Haziran ile 15 Eylül arasında güneş altında veya açık alanlarda çalışma 12.30'dan sonra sürdürülemez ve 15.00'ten önce yeniden başlatılamaz (2022 tarihli ve 44 sayılı Bakanlık Kararı, m.3). Ara sırasında gölge sağlanmalıdır. İstisnalar, öğleden sonra bitirilemeyen beton veya asfalt işleri, tehlikeyi gidermek için yapılan acil onarımlar (örneğin su, elektrik, gaz veya petrol hatlarında) ve izni 24 saat çalışmayı gerektiren projelerdir; bunlarda soğuk içme suyu, sıvı takviyesi sağlayan içecekler, sahada ilk yardım, serinletme ve gölgelikler bulunmalıdır (2023 tarihli ve 19 sayılı İdari Karar, m.11). Çalışan taşımacılığı ruhsatlı ve klimalı olmalı, ayakta yolcu bulunmamalıdır (m.7).
Kaza ve meslek hastalığı bildirimi
2022 tarihli ve 33 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 3. maddesi uyarınca işveren veya yasal temsilcisi şunları yapmalıdır:
- sağlık makamına bildirmek;
- yaralanmadan hemen sonra veya şüpheli bir meslek hastalığından ilk haberdar olduğu andan itibaren yetkili karakola bildirmek;
- MOHRE'ye belirlenen kanallar üzerinden en geç 48 saat içinde bildirmek; bildirimde çalışanın adı, yaşı, mesleği, uyruğu, işyeri ve kimlik numarası, olayın kısa bir tarifi ile verilen yardım veya tedavi yer almalıdır.
2022 tarihli ve 657 sayılı Bakanlık Kararı, bina çökmesi, yangın, patlama veya yüksekten düşme gibi ağır olayların acilen bildirilmesini öngörür; 2023 tarihli ve 19 sayılı İdari Karar (m.10) ise İSG görevlisinin kazaları MOHRE'ye derhal bildirmesini şart koşar. MOHRE bildirimleri dijital hizmetleri, akıllı uygulaması, iş hizmet merkezleri ve çağrı merkezi (600 590000) üzerinden kabul eder. Polis, yaralanmanın işle ilgili olup olmadığını ve istisnaların geçerli olup olmadığını (kasıtlı kendine zarar verme, kötü davranış, alkol veya uyuşturucu, asılı güvenlik talimatlarının kasıtlı ihlali) soruşturur; karar sağlık makamına aittir.
İşveren, iyileşme veya maluliyetin kanıtlanmasına kadar tedaviyi öder; tedavi sırasında altı aya kadar tam ücret, ardından altı aya kadar yarım ücret verir (Kararname m.37). Ölüm tazminatı 24 aylık temel ücrete eşittir; 18.000 AED'den az, 200.000 AED'den fazla olamaz (m.37(3)); kalıcı kısmi maluliyette bu tutar maluliyet oranıyla çarpılarak ödenir. Tazminat, tıbbi raporun üzerinden 10 gün içinde ödenmelidir (2022 tarihli ve 657 sayılı Bakanlık Kararı, m.3).
Örnek: Şarjah'taki bir müteahhit 140 çalışan istihdam etmektedir. Pazartesi günü saat 10.00'da bir çalışan iskeleden düşer. Sahadaki ilkyardımcı ilk yardımı yapar ve ambulans çağırır; İSG görevlisi polise derhal haber verir. Yüksekten düşme ağır bir kaza olduğundan MOHRE'ye, 48 saatlik sürenin dolmasını (Çarşamba saat 10.00) beklemeden, aynı gün uygulaması üzerinden bildirim yapılır. Görevli yaralanmayı İSG siciline kaydeder, araştırma yapar, iskele muayene etiketlerini kontrol eder ve düzeltici faaliyetleri girer; çalışanın tüm hakları ödenmeden sözleşme sona erdirilemez.
Teftişler, cezalar ve sorumluluk
| Hüküm | Fiil | Ceza |
|---|---|---|
| Kararname m.63 | Kararnamenin, Uygulama Yönetmeliğinin veya kararların diğer ihlalleri (İSG yükümlülüklerini kapsar) | 5.000 ila 1.000.000 AED |
| Kararname m.62 | İşverenlere verilen para cezaları | Etkilenen çalışan sayısıyla çarpılır, en fazla 10.000.000 AED |
| Kararname m.64 | Önceki cezadan sonraki bir yıl içinde benzer ihlalin tekrarı | Hapis ve iki katı para cezası ya da bunlardan biri |
| Kararname m.60 (2024 tarihli ve 9 sayılı Kararname ile değişik) | Çalışma izni olmadan çalıştırma ve bir genç çalışanı kanuna aykırı çalıştırma veya işe alma dahil, sayılan fiiller | 100.000 ila 1.000.000 AED |
| 2022 tarihli ve 1 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı m.34 | Teftişte tespit edilen ihlaller | 2016 tarihli ve 14 sayılı Federal Kanunun 3. maddesi uyarınca idari cezalar |
Bu cezalar başka bir kanun uyarınca verilecek daha ağır bir cezaya engel değildir (m.58); örneğin ihmal yaralanmaya veya ölüme yol açtığında cezai sorumluluk doğabilir. Yukarıdaki tutarlar, MOHRE'nin yayımladığı konsolide metne aittir ve Kasım 2026'da kontrol edilmiştir; güvenmeden önce güncel metin teyit edilmelidir.
Kimyasallar, patlayıcı ortamlar, büyük tehlikeler ve KKD
Kimyasallar. Tehlikeli maddelerin depolanması veya kullanılması için yetkili makamın önceden onayı gerekir; kaplarda Arapça ve gerekirse çalışanların anladığı başka bir dilde uyarı etiketleri bulunmalı, derişimler periyodik olarak ölçülüp kaydedilmeli ve 2023 tarihli ve 19 sayılı İdari Karar azami izin verilen derişimlerin bir çizelgesini ekler (m.4). Birleşmiş Milletler Küresel Uyumlaştırılmış Sistemini (GHS) tüm işyeri kimyasallarına uygulayan bir federal kural bulunamamıştır; 2026 tarihli ve 15 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı gibi sektör kuralları GHS sembollerini şart koşar.
Patlayıcı ortamlar. Potansiyel olarak patlayıcı ortamlarda kullanılacak elektrikli ekipman, 2016 tarihli ve 23 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla çıkarılan Potansiyel Olarak Patlayıcı Ortamlarda Kullanılacak Elektrikli Ekipmanın Kontrolüne İlişkin BAE Yönetmeliği ile denetlenir. Uygunluk, bu yönetmeliğe ilişkin MoIAT programı (ECAS-Ex olarak bilinir) aracılığıyla, genellikle IECEx sertifikalarına ve test raporlarına dayanılarak gösterilir. AB'nin 1999/92/AT sayılı Direktifiyle karşılaştırılabilir bir federal işyeri kuralı bulunamamıştır; bölgelendirme normalde işletmecinin şartnamesinin gerektirdiği şekilde IEC 60079-10-1'i izler.
Büyük tehlikeler. AB'nin Seveso III Direktifiyle veya Türkiye'nin BEKRA yönetmeliğiyle karşılaştırılabilir bir federal yönetmelik bulunamamıştır. Serbest bölgeleri kapsayan, ancak petrol gazı ve doğal gaz tesislerini kapsam dışı bırakan, endüstriyel gaz tesislerinde güvenlik şartlarına ilişkin 2026 tarihli ve 15 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı (18 Mart 2026) bir risk sicili, güvenlik sistemleri ve acil durum planları konusunda eğitim, otomatik sızıntı algılama ve alarmlar ile patlayıcı gazların işlendiği yerlerde Ex yönetmeliğine uygunluk şart koşar; tesislerin uyum için 365 günü vardır ve bu süre en fazla 365 gün daha uzatılabilir. Petrol, gaz ve petrokimya sahalarını ruhsatlandıran kurumlar, Sivil Savunma ve Abu Dabi'de OSHAD-SF denetler.
KKD. KKD uygun olmalı, bakımı yapılmalı ve ücretsiz verilmelidir. Bu rehber için KKD'ye yönelik genel bir BAE uygunluk işareti doğrulanamamıştır; proje şartnameleri genellikle EN, ISO veya ANSI/ISEA standartlarını belirtir.
AB çerçevesi ve Türkiye ile karşılaştırma
| Konu | BAE | AB (89/391/AET sayılı Direktif) | Türkiye (6331 sayılı Kanun) |
|---|---|---|---|
| Temel kanun | 2021 tarihli ve 33 sayılı Federal Kanun Hükmünde Kararname (iş kanunu) ve kararlar | İç hukuka aktarılan Çerçeve Direktif | Müstakil İSG kanunu, 20 Haziran 2012'de kabul edilmiştir |
| İSG profesyonelleri | Sanayide ve 100+ çalışanlı inşaatta İSG görevlisi | Koruyucu ve önleyici hizmetler, büyüklük ulusal hukuka göre | Her işveren için iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi, işyerinde veya dışarıdan (m.6); çok tehlikeli işyerlerinde 10 ve daha fazla çalışan varsa diğer sağlık personeli |
| Risk değerlendirmesi | İSG sisteminin unsuru, sicile kaydedilir | Zorunlu, belgelendirilmiş | Zorunlu; en az 2, 4 veya 6 yılda bir (çok tehlikeli, tehlikeli, az tehlikeli) ve değişikliklerden sonra yenilenir |
| Yaralanma bildirimi | Derhal polis, 48 saat içinde MOHRE | Süreler ulusal düzeyde belirlenir | Kazadan sonra 3 iş günü içinde Sosyal Güvenlik Kurumu (m.14) |
| Kurullar | Katılım kanalları; federal kurul eşiği yok | Çalışanların görüşlerinin alınması ve katılımı | 50+ çalışanlı ve sürekli işin 6 aydan uzun sürdüğü işyerlerinde İSG kurulu (m.22) |
| Ex ekipman | ECAS-Ex (2016 tarihli ve 23 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı) | ATEX 2014/34/AB | 2014/34/AB sayılı Direktif iç hukuka aktarılmıştır (2016 tarihli yönetmelik); 1999/92/AT sayılı Direktif işyerleri için iç hukuka aktarılmıştır (2013) |
Türkiye sütunu, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununa, İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliğine (m.12) ve Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) atıfta bulunur. Az tehlikeli işyerlerinde 50'den az çalışanı olan işverenler, Bakanlığın eğitiminden sonra, sağlık muayeneleri hariç İSG hizmetlerini kendileri yürütebilir (m.6).
Sık yapılan hatalar
- 48 saati her kaza için son tarih saymak. Polise derhal haber verilmelidir ve ağır kazalar MOHRE'ye acilen ulaşmalıdır.
- 100 çalışanın altında İSG görevlisi gerekmediğini varsaymak. MOHRE portalının ifadesiyle 100 çalışan eşiği inşaat için geçerlidir, her sanayi işletmesi ise bir görevli atamak zorundadır; genel İSG yükümlülükleri her işveren için geçerlidir.
- Emirlik kurallarını unutmak. Abu Dabi'de OSHAD-SF ve sektör düzenleyici kurumları kendi şartlarını ekler.
- Yalnız İngilizce işaret kullanmak. Talimatlar ve uyarılar Arapça olarak ve gerekirse çalışanların anladığı bir dilde de olmalıdır.
- KKD için çalışandan ücret almak. KKD ücretsiz olmalıdır.
- Yalnız bir IECEx sertifikasına güvenmek. Kapsamdaki ekipman için MoIAT uygunluk belgesi (ECAS-Ex) gerekir; IECEx belgeleri başvuruyu destekler.
Sık sorulan sorular
BAE'de ayrı bir iş sağlığı ve güvenliği kanunu var mı?
Federal düzeyde müstakil bir İSG kanunu yoktur. İSG yükümlülükleri 2021 tarihli ve 33 sayılı Federal Kanun Hükmünde Kararnamede, Uygulama Yönetmeliğinde ve MOHRE kararlarında yer alır; bunların üzerine Abu Dabi'nin OSHAD-SF gibi emirlik çerçeveleri eklenir.
İşyerlerinde güvenlik denetimini kim yapar?
Kolluk görevlisi sıfatına sahip MOHRE müfettişleri iş kanunu bakımından denetim yapar; Sivil Savunma yangın güvenliğini, Abu Dabi'de ise sektör düzenleyici kurumları OSHAD-SF'yi uygular. Belediyeler ve serbest bölge otoriteleri ruhsatlandırdıkları faaliyetleri denetleyebilir.
Bir yaralanma MOHRE'ye ne zaman bildirilmelidir?
En geç 48 saat içinde; yüksekten düşme, çökme, yangın veya patlama gibi ağır kazalarda ise acilen. Polise derhal haber verilmeli ve sağlık makamına bildirimde bulunulmalıdır.
Öğle arası her yıl aynı mı?
Evet: 2022 tarihli ve 44 sayılı Bakanlık Kararı, güneş altında veya açık alanlarda çalışma için bunu her yıl 15 Haziran ile 15 Eylül arasında, 12.30 ile 15.00 saatleri olarak belirler. MOHRE her yıl duyurur ve uyumu denetler.
Serbest bölgeler kapsama giriyor mu?
Serbest bölgelerdeki işverenler özel sektörün parçasıdır, ancak bazı serbest bölgelerin kendi istihdam veya çevre, sağlık ve güvenlik (EHS) kuralları vardır. Geçerli rejim, işletmeyi ruhsatlandıran serbest bölge otoritesine teyit ettirilmelidir.
excodex'te ilgili yazılar
- BAE'de ana İSG kanunu nedir ve kim uygular?
- BAE'de bir iş kazası nasıl ve hangi sürede bildirilmelidir?
- BAE'deki bir işveren güvenlik profesyoneli veya işyeri hekimi atamak zorunda mıdır?
- BAE'de patlayıcı ortamlar ve Ex ekipman nasıl düzenlenir?
- Suudi Arabistan'da iş sağlığı ve güvenliği
- Körfez ülkelerinde öğle saatlerinde açık havada çalışma yasakları nelerdir?
- Hangi ülkeler IECEx sertifikalarını doğrudan kabul eder?
Standartlar ve ek kaynaklar
- İş İlişkilerinin Düzenlenmesine dair 2021 tarihli ve 33 sayılı Federal Kanun Hükmünde Kararname (20 Eylül 2021, yürürlük 2 Şubat 2022): uaelegislation.gov.ae; değişiklikleriyle konsolide İngilizce metin: mohre.gov.ae
- Uygulama Yönetmeliği olan 2022 tarihli ve 1 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı: uaelegislation.gov.ae
- İş Kazaları ve Meslek Hastalıklarına dair 2022 tarihli ve 33 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı (11 Nisan 2022): uaelegislation.gov.ae
- İSG ve Çalışan Konaklama Tesislerine dair 2022 tarihli ve 44 sayılı Bakanlık Kararı (Arapça): government.ae
- İSG ve Çalışan Konaklama Tesislerine dair 2023 tarihli ve 19 sayılı İdari Karar (23 Ağustos 2023, 2022 tarihli ve 28 sayılı İdari Kararın yerini almıştır): government.ae
- İş kazaları ve meslek hastalıklarına ilişkin kural ve rehberlere dair 2022 tarihli ve 657 sayılı Bakanlık Kararı (Arapça): government.ae; MOHRE'nin 3 Ocak 2023 tarihli haber duyurusu: mohre.gov.ae
- BAE devlet portalı, işyerinde sağlık ve güvenlik: u.ae
- ILO, İş Teftişi profili, Birleşik Arap Emirlikleri: ilo.org
- Abu Dabi Belediyeler ve Ulaştırma Dairesi, EHS ve OSHAD-SF: dmt.gov.ae
- Endüstriyel gaz tesislerinde güvenlik şartlarına dair 2026 tarihli ve 15 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı: uaelegislation.gov.ae
- IECEx üye ülkeleri: iecex.com
- IEC 60079-10-1, alanların sınıflandırılması, patlayıcı gaz ortamları.
Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel iş sağlığı ve güvenliği bilgisidir. Geçerli mevzuatın, standartların, üretici talimatlarının veya yetkin bir iş güvenliği uzmanının ya da işyeri hekiminin değerlendirmesinin yerini tutmaz.
Bu konudaki sorular
- Birleşik Arap Emirlikleri'nde temel iş sağlığı ve güvenliği kanunu hangisidir ve kim denetler?
- Birleşik Arap Emirlikleri'nde işveren iş güvenliği uzmanı veya işyeri hekimi görevlendirmek zorunda mıdır?
- Birleşik Arap Emirlikleri'nde yazılı risk değerlendirmesi zorunlu mudur ve ne sıklıkla gözden geçirilmelidir?
- Birleşik Arap Emirlikleri'nde iş kazası nasıl ve hangi süre içinde bildirilmelidir?
- Birleşik Arap Emirlikleri'nde işveren çalışanlara hangi İSG eğitimlerini vermek zorundadır?
- Birleşik Arap Emirlikleri'nde çalışanlar için işe giriş ve periyodik sağlık muayeneleri zorunlu mudur?
- Birleşik Arap Emirlikleri'nde iş güvenliği kurallarına aykırılığın cezaları nelerdir?
- Birleşik Arap Emirlikleri'nde iş sağlığı ve güvenliği kurulu veya çalışan temsilcisi zorunlu mudur?
- Birleşik Arap Emirlikleri'nde patlayıcı ortamlar ve Ex ekipman nasıl düzenlenir?
- Birleşik Arap Emirlikleri'nde büyük kaza tehlikesi olan kimya tesislerine hangi kurallar uygulanır?