İspanya'da iş sağlığı ve güvenliği: mevzuat, yetkili kurumlar ve işveren yükümlülükleri

İspanya'da iş sağlığı ve güvenliği (İSG), 89/391/AET sayılı Çerçeve Direktifi iç hukuka aktaran 8 Kasım tarihli ve 31/1995 sayılı İş Risklerinin Önlenmesi Kanunu (Ley 31/1995, de Prevención de Riesgos Laborales, LPRL) ile Önleme Hizmetleri Yönetmeliği (Reglamento de los Servicios de Prevención, Kraliyet Kararnamesi RD 39/1997) tarafından düzenlenir. Kuralların uygulanmasını İş ve Sosyal Güvenlik Teftiş Kurulu (Inspección de Trabajo y Seguridad Social, ITSS) denetler, idari para cezalarının büyük bölümünü özerk toplulukların çalışma makamları uygular ve Ulusal İş Güvenliği ve Sağlığı Enstitüsü (Instituto Nacional de Seguridad y Salud en el Trabajo, INSST) teknik rehberlik sağlar.

Bu rehber; yasal çerçeveyi, yetkili kurumları, işverenin önleme faaliyetini nasıl örgütleyeceğini (işveren-yöneticinin bizzat üstlenmesinden işyeri içi önleme birimine kadar), risk değerlendirmesini, eğitimi, sağlık gözetimini, iş kazası ve meslek hastalığı bildirimini, çalışan temsilini, teftiş ve yaptırımları, ayrıca kimyasallar, patlayıcı ortamlar, büyük kaza tehlikeli tesisler ve kişisel koruyucu donanım (KKD) için özel rejimleri Avrupa Birliği (AB) çerçevesi ve Türkiye ile karşılaştırmalı olarak ele alır. Mevzuat metinleri Kasım 2026 itibarıyla Resmi Devlet Gazetesi'ndeki (Boletín Oficial del Estado, BOE) konsolide sürümlerinden kontrol edilmiştir.

Öne çıkanlar

• Genel yükümlülük LPRL m.14'te yer alır: işveren, işle ilgili her konuda çalışanların sağlık ve güvenliğini güvence altına almak ve yazılı bir önleme planı, risk değerlendirmesi ve planlı önleyici faaliyet aracılığıyla önlemeyi işletme yönetimine entegre etmek zorundadır (m.16).
• Her işveren önleme faaliyetini dört yoldan biriyle örgütlemelidir (RSP m.10): bizzat üstlenme (yalnız 10 çalışana kadar veya tek işyeri varsa 25 çalışana kadar ve sağlık gözetimi hariç), çalışan görevlendirme, işyeri içi önleme birimi kurma veya akredite bir dış önleme hizmet birimiyle sözleşme yapma.
• İşyeri içi önleme birimi (servicio de prevención propio) 500'den fazla çalışanı olan işletmelerde ve RD 39/1997 Ek I'de sayılan faaliyetleri (örneğin madencilik, düşme veya göçük riski bulunan yapı işleri, patlayıcılar, yüksek gerilim elektrik işleri) yürüten 250 ila 500 çalışanlı işletmelerde zorunludur.
• En az bir gün istirahat raporuna yol açan iş kazası, beş iş günü içinde elektronik Delt@ sistemi üzerinden iş kazası bildirim formu (parte de accidente de trabajo) ile bildirilir; ölümlü, ağır veya çok ağır iş kazaları ya da dörtten fazla çalışanı etkileyen kazalar ayrıca 24 saat içinde il çalışma makamına bildirilmelidir.
• 50 veya daha fazla çalışanı bulunan her işletme veya işyerinde sağlık ve güvenlik kurulu (Comité de Seguridad y Salud) kurulması zorunludur ve kurul en az üç ayda bir toplanır; seçilmiş çalışan temsilcileri arasından belirlenen önleme temsilcilerinin (Delegados de Prevención) sayısı çalışan sayısına göre 1 ile 8 arasında değişir.
• İSG idari para cezaları Sosyal Düzen İhlalleri ve Yaptırımları Kanunu (LISOS, Kraliyet Yasama Kararnamesi RDL 5/2000) ile belirlenir: hafif ihlaller için 45 EUR'dan çok ağır ihlaller için 983.736 EUR'ya kadar (1 Ekim 2021'den beri yürürlükte olan ve Kasım 2026'da incelenen konsolide metinde değişmeyen tutarlar).
• Yasal olarak yükümlü olan işverenin güvenli çalışma araçlarını sağlamayarak çalışanları ciddi tehlikeye sokması halinde cezai sorumluluk doğar: altı aydan üç yıla kadar hapis ve altı aydan on iki aya kadar gün para cezası uygulanır (Ceza Kanunu m.316).

Yasal çerçeve ve yetkili kurumlar

Temel mevzuat metinleri

İspanyol İSG hukuku, çerçeve kanun niteliğindeki LPRL ve çoğu AB alt direktiflerini iç hukuka aktaran konu bazlı kraliyet kararnameleri (reales decretos) üzerine kuruludur. LPRL, 10 Kasım 1995'te BOE'de yayımlanmış ve 10 Şubat 1996'da yürürlüğe girmiştir. 54/2003 sayılı Kanun, önlemenin yönetim sistemine entegrasyonunu güçlendirmek ve sahada önleyici kaynak bulundurma yükümlülüğünü (recurso preventivo, m.32 bis) eklemek üzere LPRL'de değişiklik yapmıştır. Konsolide metin son olarak Nisan 2026'da değiştirilmiştir.

Genel Sosyal Güvenlik Kanunu (Real Decreto Legislativo 8/2015, Ley General de la Seguridad Social, LGSS), güvenlik eksikliklerinden kaynaklanan edim ek artışını ve meslek hastalığı riski taşıyan görevler için işe giriş muayenesini düzenler. Doğrudan uygulanabilir AB tüzükleri iç hukuka aktarma gerekmeksizin geçerlidir: 1272/2008 sayılı (AT) CLP Tüzüğü, 1907/2006 sayılı (AT) REACH Tüzüğü ve (AB) 2016/425 sayılı KKD Tüzüğü. Uluslararası düzeyde İspanya, Uluslararası Çalışma Örgütü'nün (ILO) temel iş güvenliği ve teftiş belgelerini onaylamıştır; bunlar arasında iş teftişine ilişkin 81 sayılı ILO Sözleşmesi (1961'de BOE'de yayımlanmıştır), iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin 155 sayılı ILO Sözleşmesi (26 Temmuz 1985'te onaylanmış, 11 Kasım 1985'te BOE'de yayımlanmıştır) ve İSG'yi geliştirmeye yönelik çerçeveye ilişkin 187 sayılı ILO Sözleşmesi (4 Ağustos 2009'da BOE'de yayımlanmıştır) yer alır.

Yetkili kurumlar

İspanya'da idari yapı yerinden yönetime dayanır: iş mevzuatını Devlet çıkarır, ancak uygulamayı özerk topluluklar yürütür. Uygulamada kaza bildirimi ve yaptırım süreçlerindeki "çalışma makamı" (autoridad laboral) çoğunlukla bölge hükümetinin ilgili dairesidir. Madenler, taş ocakları, madencilik tekniği kullanılan tüneller, patlayıcılar ve nükleer enerji alanlarındaki teftişler kendi mevzuatları uyarınca ihtisas birimlerinde kalır (LPRL m.7.2).

İşverenin önleme faaliyetini örgütlemesi

Genel yükümlülük ve ilkeler

LPRL m.15, AB Çerçeve Direktifindeki dokuz genel risklerden korunma ilkesini sıralar: risklerden kaçınmak, kaçınılamayan riskleri değerlendirmek, risklerle kaynağında mücadele etmek, işi kişiye uyarlamak, teknik gelişmeleri dikkate almak, tehlikeli olanı daha az tehlikeli olanla değiştirmek (ikame), önlemeyi planlamak, toplu korunma tedbirlerine kişisel korunma tedbirlerine göre öncelik vermek ve çalışanlara uygun talimatlar vermek. Alınacak tedbirler çalışanların pervasızlık boyutuna varmayan dikkatsizlik veya dalgınlıklarını da hesaba katmalı (m.15.4) ve İSG tedbirlerinin maliyeti hiçbir şekilde çalışanlara yansıtılmamalıdır (m.14.5).

Çalışanlar makineleri, maddeleri ve KKD'yi doğru kullanmak, koruma tertibatlarını devre dışı bırakmamak, tehlikeleri derhal amirlerine bildirmek ve işverenle iş birliği yapmak zorundadır (m.29). Buna aykırılık iş hukuku kapsamında disiplin konusudur. Çalışanlar, yürütülen faaliyetin yaşamları veya sağlıkları için ciddi ve yakın tehlike oluşturduğunu değerlendirdiklerinde işi durdurup işyerini terk edebilir (m.21.2).

Dört örgütlenme modeli

Dört uzmanlık dalı iş güvenliği, iş hijyeni, ergonomi ve uygulamalı psikososyoloji ile iş ve meslek hastalıkları (iş hekimliği) alanlarıdır (RSP m.34). İşverenler çoğunlukla karma model uygular; örneğin iş güvenliği ve iş hijyeni için işyeri içi önleme birimi kurarken sağlık gözetimi için dış önleme birimiyle sözleşme yapar.

Yeterlilik düzeyleri

RSP, önleme görevlerini üç düzeyde tanımlar. Temel düzey (nivel básico), Ek I faaliyeti yürüten işletmelerde en az 50 saat, diğer işletmelerde en az 30 saat eğitim gerektirir (m.35); orta düzey (nivel intermedio) en az 300 saat eğitim gerektirir (m.36); üst düzey (nivel superior) ise üniversite diplomasına ek olarak en az bir uzmanlık dalında üniversite onaylı en az 600 saatlik eğitim gerektirir (m.37). Sağlık gözetimi, bünyesinde iş hekimliği uzmanı bir hekim ile bir iş sağlığı hemşiresi bulunan bir birim tarafından yürütülmelidir (m.37.3).

Önleme sisteminin tetkiki

Önleme faaliyetinin tamamını bir dış önleme birimine devretmemiş olan işveren, sistemini yetkili bir tetkikçiye tetkik ettirmek zorundadır: ilk tetkik önleyici faaliyet planlamasının tamamlanmasından itibaren 12 ay içinde, sonraki tetkikler ise dört yılda bir, Ek I faaliyetlerinde iki yılda bir yapılır; örgütlenme modelinin çalışan temsilcileriyle mutabakatla belirlendiği durumlarda bu sürelere iki yıl eklenir (RSP m.30.4). Ek I faaliyeti bulunmayan ve en fazla 50 çalışanı olan işletmeler, önlemeyi kendi kaynaklarıyla yürüttüklerinde tetkik yerine resmi form üzerinden çalışma makamına bildirim gönderebilir (RSP m.29.3).

Risk değerlendirmesi, eğitim ve sağlık gözetimi

Önleme planı ve risk değerlendirmesi

İşveren; yönetim tarafından onaylanan ve örgüt yapısını, sorumlulukları, prosedürleri ve kaynakları kapsayan bir iş risklerini önleme planı (plan de prevención de riesgos laborales) hazırlamalıdır (LPRL m.16.1, RSP m.2). Risk barındıran her görev için başlangıç risk değerlendirmesi yapmalı, çalışma koşulları değiştiğinde değerlendirmeyi güncellemeli ve sağlığın bozulması hallerinde gözden geçirmelidir (m.16.2). RSP ayrıca yeni ekipman, madde veya teknoloji devreye alındığında, özel politika gerektiren hassas bir çalışan işe başladığında ve çalışan temsilcileriyle kararlaştırılan aralıklarla gözden geçirme yapılmasını öngörür (RSP m.4 ve 6). İspanyol mevzuatı tek bir sabit yenileme süresi belirlemez; süreyi özel kararnameler veya çalışan temsilcileriyle yapılan mutabakat tayin eder.

Önleyici faaliyet planlamasında her bir tedbir için tamamlanma süresi, sorumlu kişi ve ayrılan kaynaklar belirtilmelidir (m.16.2.b). Ek I faaliyeti bulunmayan ve 50'ye kadar çalışanı olan işletmeler önleme planını, risk değerlendirmesini ve planlamayı tek bir özet belgede birleştirebilir (RSP m.2.4). Tüm bu dokümanlar çalışma makamının denetimine hazır tutulmalıdır (LPRL m.23).

Eğitim ve bilgilendirme

Her çalışan; sözleşmesinin türü veya süresi ne olursa olsun işe alındığında, görevleri değiştiğinde ve yeni teknoloji veya iş ekipmanı devreye alındığında, işe odaklanan yeterli ve uygun teorik ve pratik eğitim almalı; gerektiğinde eğitim düzenli aralıklarla tekrarlanmalıdır (LPRL m.19). Eğitim mümkünse çalışma saatleri içinde verilmeli, değilse harcanan süre çalışma süresinden düşülmeli ve çalışana hiçbir maliyet yüklenmemelidir. Kanun çalışan eğitimleri için genel bir asgari saat sınırı koymaz; başta inşaat ve metal sektörü olmak üzere sektörel toplu iş sözleşmeleri yapılandırılmış eğitim saatleri getirir. Çalışanlara ayrıca işlerindeki riskler ve korunma tedbirleri hakkında bilgilendirme yapılmalıdır (m.18).

Sağlık gözetimi

İşveren, işteki risklere uygun periyodik sağlık gözetimini güvence altına almak zorundadır (LPRL m.22). Sağlık gözetimi çalışan açısından kural olarak gönüllüdür; ancak çalışan temsilcilerinin ön raporu alındıktan sonra, çalışma koşullarının etkilerini değerlendirmek için zorunlu olması, çalışanın sağlık durumunun kendisi veya diğer kişiler için tehlike oluşturup oluşturmadığını doğrulamanın gerekmesi ya da özel bir mevzuat hükmünün zorunlu kılması hallerinde istisna uygulanır. İlgili birim; işe girişten veya yeni görev verilmesinden sonra başlangıç muayenesi, sağlık nedeniyle uzun süreli işten uzak kalma sonrasında işe dönüş muayenesi ve özel tıbbi protokollere göre periyodik muayeneler yapar (RSP m.37.3). Meslek hastalığı riski bulunan işlerde çalıştırma yapacak işverenler, çalışan için zorunlu olan işe giriş muayenesini yaptırmakla yükümlüdür ve işe uygun bulunmayan çalışanı bu görevde istihdam edemez (LGSS m.243). Tıbbi veriler gizlidir: işverene yalnızca işe uygunluk sonucu ve gereken korunma veya uyarlama tedbirleri bildirilir (LPRL m.22.4).

İş kazalarının ve meslek hastalıklarının bildirimi

İspanya'da bildirimler TAS/2926/2002 sayılı Tebliğ ile kurulan elektronik Delt@ (Declaración Electrónica de Accidentes de Trabajo) sistemi üzerinden yapılır; iş kazası bildirim süreleri 16 Aralık 1987 tarihli Tebliğ'e, meslek hastalıkları ise RD 1299/2006 ve TAS/1/2007 sayılı Tebliğ'e dayanır.

Acil bildirimde işletmenin unvanı, adresi ve telefonu, yaralanan çalışanın adı, kazanın tam yeri ve kısa açıklaması yer almalıdır (16 Aralık 1987 tarihli Tebliğ, m.6). Çalışma makamı bildirimi kazanın nasıl ve neden meydana geldiğini araştıran ITSS'ye iletir. İşveren ayrıca sağlığa zarar veren her olayı bizzat araştırmak (LPRL m.16.3), bir günden fazla iş göremezliğe yol açan iş kazaları ve meslek hastalıklarının kaydını tutmak (m.23.1.e) ve mesai saatleri dışında dahi olay yerini inceleme yetkisine sahip olan önleme temsilcilerini bilgilendirmek zorundadır (m.36.2.c).

Çalışan temsilcileri ve sağlık ve güvenlik kurulu

Önleme temsilcileri (Delegados de Prevención), çalışan temsilcileri tarafından ve kendi aralarından atanır (LPRL m.35). 30 çalışana kadar olan işletmelerde personel temsilcisi (delegado de personal) aynı zamanda önleme temsilcisidir; 31 ila 49 çalışanlı işletmelerde personel temsilcileri arasından bir kişi seçilir. Sonrasında kademeli cetvel uygulanır: 50 ila 100 çalışanda 2, 101 ila 500 çalışanda 3, 501 ila 1.000 çalışanda 4, 1.001 ila 2.000 çalışanda 5, 2.001 ila 3.000 çalışanda 6, 3.001 ila 4.000 çalışanda 7 ve 4.001 ve üzeri çalışanda 8 önleme temsilcisi. Personel temsilcileri 10'dan fazla ve 50'den az çalışanı olan işletmelerde, ayrıca çalışanların karar vermesi halinde 6 ila 10 çalışanlı işletmelerde bulunur (İşçiler Statüsü m.62).

Temsilcilerin İSG kararları öncesinde görüşleri alınır; temsilciler iş müfettişlerine ve teknik uzmanlara eşlik edebilir, işyerini gezebilir, İSG dokümanlarına erişebilir ve tedbir önerebilir; önerilerinin reddi gerekçeli olmalıdır (m.33 ve 36). Kurul toplantıları ve kaza sonrası saha incelemeleri çalışma süresinden sayılır.

50 veya daha fazla çalışanı bulunan her işletme veya işyerinde bir Comité de Seguridad y Salud kurulması zorunludur (m.38). Kurul eşit temsilli ortak bir organdır: bir tarafta önleme temsilcileri, diğer tarafta eşit sayıda işveren temsilcisi yer alır; sendika temsilcileri ve işletmenin önleme uzmanları oy hakkı olmaksızın toplantılara katılır. Kurul üç ayda bir ve taraflardan birinin talebi üzerine toplanır; önleme modelinin seçimini, planları ve eğitim programını görüşür (m.39).

Teftiş, uygulama ve yaptırımlar

ITSS müfettişleri, işverenden bir mevzuat aykırılığını belirli bir süre içinde gidermesini isteyebilir (LPRL m.43) veya ciddi ve yakın tehlike barındıran işin derhal durdurulmasını emredebilir; işletme durdurma kararına anında uymak zorundadır ve üç iş günü içinde çalışma makamına itiraz edebilir (m.44). Olağanüstü ağırlıktaki durumlarda Hükümet veya özerk topluluk faaliyetleri askıya alabilir ya da işyerini kapatabilir (m.53).

Her ihlal sınıfı; faaliyetin tehlikeliliği, etkilenen çalışan sayısı, meydana gelen zarar ve önceki müfettiş taleplerine uyulmaması gibi ölçütlere göre seçilen alt, orta ve üst derecelere ayrılır (LISOS m.39.3). Çok ağır ihlallere ilişkin kesinleşmiş cezalar kamuoyuna ilan edilir. Kesinleşmiş bir yaptırım kararının tebliğinden itibaren 365 gün içinde aynı tür ve sınıftan bir ihlalin tekrarı, cezanın ilgili ihlal sınıfının yasal üst sınırını aşmamak kaydıyla derecesinin iki katına kadar artırılmasına imkan verir (m.41). İSG ihlallerinde zamanaşımı süresi hafif ihlallerde bir yıl, ağır ihlallerde üç yıl ve çok ağır ihlallerde beş yıldır (m.4.3).

Uygulamada iki ek sonuç daha büyük önem taşır. Güvenlik tedbirlerinin bulunmaması veya yetersizliği nedeniyle meydana gelen bir iş kazası veya meslek hastalığına bağlı Sosyal Güvenlik edimleri %30 ila %50 oranında artırılır; bu ek tutar doğrudan işveren tarafından ödenir ve sigortalanamaz (LGSS m.164). Ayrıca yasal olarak yükümlü olup güvenli çalışma araçlarını sağlamayarak çalışanları ciddi tehlikeye sokan kişi, altı aydan üç yıla kadar hapis ve gün para cezası sistemine göre altı aydan on iki aya kadar adli para cezasıyla cezalandırılır (Ceza Kanunu m.316); ağır taksir halinde daha düşük ceza uygulanır (m.317) ve işverenin tüzel kişi olduğu durumlarda sorumlu yöneticiler cezai sorumluluk taşır (m.318).

Kimyasallar, patlayıcı ortamlar, büyük kaza tehlikeleri ve KKD

Kimyasallar ve GHS

CLP Tüzüğü doğrudan uygulanır ve Küresel Uyumlaştırılmış Sistem (GHS) tabanlı etiket ve tehlike piktogramlarını belirler. İşyerinde kimyasal risk değerlendirmesi ve kontrolü RD 374/2001 ile düzenlenir. Kararnamede sınır değer bulunmayan hallerde referans sınırlar, ulusal komisyonun tavsiyesiyle INSST tarafından yayımlanan İspanya kimyasal maddeler mesleki maruziyet sınır değerleri belgesindeki ("Límites de exposición profesional para agentes químicos en España") değerlerdir (RD 374/2001 m.3). Kanserojen, mutajen ve üreme için toksik maddeler RD 665/1997 ile düzenlenir; bu kararname ve RD 374/2001, Ekim 2026'da RD 846/2026 ile güncellenmiştir (kurşun sınır değerleri revize edilmiş ve diizosiyanatlar için bağlayıcı sınır değerler eklenmiştir). Asbestle çalışmalar ise 24 Ekim 2026'da yürürlüğe girerek RD 396/2006'yı yürürlükten kaldıran RD 847/2026'ya tabidir; bu kararname sekiz saatlik günlük maruziyet sınır değerini (VLA-ED) 0,01 lif/cm³ olarak belirler, işe başlamadan önce Asbest Riskli İşletmeler Sicili'ne (RERA) kayıt zorunluluğu getirir ve maruziyet, eğitim ve sağlık kayıtlarının maruziyet sona erdikten sonra en az 40 yıl saklanmasını şart koşar.

Patlayıcı ortamlar ve Ex ekipman

RD 681/2003, 1999/92/AT sayılı Direktifi iç hukuka aktarır. İşveren işe başlamadan önce patlama risklerini değerlendirir, bölgeleri sınıflandırır ve bir patlamadan korunma dokümanı (documento de protección contra explosiones) hazırlar; işyerinde, ekipmanda veya iş organizasyonunda önemli değişiklikler olduğunda dokümanı revize eder (m.8). INSST bu konuda bağlayıcı olmayan bir teknik rehber yayımlar. Muhtemel patlayıcı ortamlarda kullanılacak ekipmanlar, 2014/34/AB sayılı Direktifi iç hukuka aktaran RD 144/2016'ya uymalıdır: CE işareti, Ex işareti ve ekipman kategorisinin gerektirdiği hallerde bir AB onaylanmış kuruluşu tarafından uygunluk değerlendirmesi aranır; piyasa gözetimi ve denetimini sanayi bakanlığı ile birlikte özerk topluluklar yürütür. İspanya'nın ayrı bir ulusal Ex belgelendirme sistemi yoktur ve ülke uluslararası IECEx sistemine üyedir.

Tehlikeli bölgelerdeki elektrik tesisatları, Alçak Gerilim Elektroteknik Yönetmeliği'nin (RD 842/2002) ITC-BT-29 talimatına tabidir; bu talimat gaz, buhar ve sis bulunan alanları Sınıf I (bölge 0, 1, 2), yanıcı toz bulunan alanları ise Sınıf II (bölge 20, 21, 22) olarak sınıflandırır. Bu tesisatların kurulum ve bakımını yalnızca uzman kategorisindeki alçak gerilim tesisatçı şirketleri yapabilir (ITC-BT-03), yetkili muayene kuruluşu (organismo de control) 25'ten az araçlık otoparklar hariç Sınıf I mahalleri devreye alma öncesinde ve sonrasında beş yılda bir denetler (ITC-BT-05), muayene ve bakım işlemleri ise UNE-EN 60079-17 standardını izler. Bkz. iki ATEX direktifinin açıklaması.

Büyük kaza tehlikeli (Seveso) tesisler

RD 840/2015, AB alt seviyeli ve üst seviyeli eşik değerleriyle (örneğin LPG dahil sıvılaştırılmış alevlenir gazlar için 50 ve 200 ton, klor için 10 ve 25 ton) 2012/18/AB sayılı Seveso III Direktifini uygular. Özerk toplulukların yetkili birimleri bildirimleri ve güvenlik raporlarını alır, tesisleri denetler ve harici acil durum planlarını hazırlar; İçişleri Bakanlığı Sivil Koruma ve Acil Durumlar Genel Müdürlüğü ulusal koordinasyonu yürütür. Üst seviyeli kuruluş işletmecileri güvenlik raporunu en az beş yılda bir gözden geçirir (m.10.7), dahili acil durum planları en az üç yılda bir güncellenir (m.12), risk bazlı bir denetim programı uygulanmadıkça saha denetimleri üst seviyeli kuruluşlarda en az yılda bir, alt seviyeli kuruluşlarda üç yılda bir yapılır (m.21) ve büyük kazaya dönüşebilecek her kaza derhal bölgesel sivil koruma birimine bildirilir (m.17).

Kişisel koruyucu donanım

KKD, (AB) 2016/425 sayılı Tüzük uyarınca CE işareti taşımalıdır. RD 773/1997, KKD seçimi, temini, bakımı ve kullanımının sağlanması konusunda işverenin yükümlülüklerini düzenler; KKD yalnızca risklerin toplu korunma veya organizasyonel tedbirlerle önlenemediği ya da yeterince sınırlandırılamadığı durumlarda kullanılır (LPRL m.17.2).

Diğer ulusal düzenlemeler

Mayıs 2023'ten bu yana işyeri kararnamesi, açık alanda yapılan çalışmalarda aşırı hava koşullarına karşı tedbir alınmasını zorunlu kılar; Devlet Meteoroloji Ajansı (AEMET) veya bölgesel bir meteoroloji servisi turuncu ya da kırmızı uyarı yayımladığında ve diğer tedbirler yeterli olmadığında çalışma saatleri dahil çalışma koşulları uyarlanmalıdır (RD 486/1997, ek hüküm). Aynı sahada birden fazla işletmenin çalıştığı durumlarda RD 171/2004 koordinasyonu zorunlu tutar; gözetim gerektiren tehlikeli işler veya eşzamanlı faaliyetler sırasında sahada önleyici kaynakların hazır bulunması gerekir (LPRL m.32 bis).

İspanya'nın AB çerçevesi ve Türkiye ile karşılaştırması

İspanya, önleme faaliyetinin nasıl örgütleneceği konusunda işverene daha geniş model seçimi tanırken Türkiye, görevlendirmeleri ve çalışan başına hizmet sürelerini tehlike sınıfına göre sabit dakikalarla belirler. Bkz. görevlendirmeler ve bildirim sürelerinin uluslararası karşılaştırması.

Sık yapılan hatalar

• Dış önleme birimini asıl sorumlu taraf sanmak. Dış önleme birimiyle sözleşme yapmak işverenin yükümlülüğünü tamamlar ancak ortadan kaldırmaz (LPRL m.14.4); plan, tedbirler ve bunların takibinden işveren sorumlu kalmaya devam eder.
• Ağır iş kazasından sonra yalnızca Delt@ bildirimi göndermek. Ölümlü, ağır, çok ağır ve çoklu iş kazalarında il çalışma makamına 24 saat içinde acil bildirim yapılması da zorunludur.
• Tüm sağlık muayenelerini çalışan için zorunlu tutmak. Çalışan temsilcilerinin ön raporu alındıktan sonra yasal istisnalardan biri geçerli olmadıkça sağlık gözetimi gönüllüdür; işe giriş muayeneleri yalnızca meslek hastalığı riski bulunan görevlerde veya özel bir kuralın zorunlu kıldığı hallerde mecburidir.
• İşveren-yönetici olarak önlemeyi bizzat üstlenip sağlık gözetimini unutmak. İşveren sağlık gözetimini hiçbir zaman bizzat yürütemez; bu hizmet mutlaka sözleşmeyle dışarıdan alınmalıdır.
• İşyeri içi önleme birimini tetkik yaptırmadan işletmek. Önleme faaliyetinin tamamını bir dış önleme birimine devretmeyen işletmeler, sistemlerini iki veya dört yılda bir tetkik ettirmeli ya da şartları sağlıyorsa küçük işletme bildirimini göndermelidir.

Sık sorulan sorular

İspanya'da tek İSG kanunu LPRL midir?

Hayır. LPRL çerçeve kanundur. Ayrıntılı yükümlülükler Önleme Hizmetleri Yönetmeliği (RD 39/1997) ile çoğu AB direktiflerini iç hukuka aktaran konu bazlı kraliyet kararnamelerinde yer alır; idari yaptırımları ise LISOS belirler.

İspanya'da faaliyet gösteren yabancı şirketler İspanyol İSG kurallarına uymak zorunda mıdır?

Evet. İspanya topraklarında yürütülen çalışmalar İspanyol İSG mevzuatına tabidir ve ortak çalışma sahalarında asıl işyeri işvereni ile her yüklenici, riskler ve acil durum tedbirleri hakkında bilgi alışverişi dahil olmak üzere LPRL m.24 ve RD 171/2004 uyarınca iş birliği ve koordinasyon sağlamak zorundadır.

İspanya'da iş kazası bildirimini kim alır?

Parte de accidente de trabajo bildirimi elektronik ortamda Delt@ üzerinden mesleki riskleri sigortalayan mutua veya Sosyal Güvenlik yönetim birimine gönderilir; bu birim bildirimi çalışma makamına iletir. Ölümlü, ağır, çok ağır veya çoklu iş kazaları ayrıca 24 saat içinde doğrudan il çalışma makamına bildirilmelidir.

İspanya'da İSG idari para cezaları her yıl güncellenir mi?

Hayır. LISOS m.40.2'deki ceza aralıkları kanunda sabitlenmiştir; Hükümet bu tutarları tüketici fiyatlarına göre güncelleyebilir ve mevcut tutarlar 1 Ekim 2021'den bu yana yürürlüktedir. Tutarları alıntılamadan önce BOE üzerindeki konsolide metin kontrol edilmelidir.

İspanya'nın kendine özgü ulusal bir Ex belgelendirme işareti var mıdır?

Hayır. Ex ekipmanlar RD 144/2016 (2014/34/AB sayılı Direktif) uyarınca CE işareti ile piyasaya arz edilir. Tek başına IECEx belgesi, AB uygunluk değerlendirmesinin ve CE işaretinin yerini tutmaz.

excodex'te ilgili yazılar

• İspanya'da temel iş sağlığı ve güvenliği kanunu nedir ve kim denetler?
• İspanya'da iş kazası nasıl ve hangi sürede bildirilmelidir?
• İspanya'da işveren İSG uzmanı veya işyeri hekimi görevlendirmek zorunda mıdır?
• 89/391/AET sayılı AB Çerçeve Direktifi rehberi
• Seveso III büyük endüstriyel kazaların önlenmesi: seviyeler ve yükümlülükler
• Patlamadan korunma dokümanı ve bölge sınıflandırması

Standartlar ve ek kaynaklar

• Ley 31/1995, de 8 de noviembre, de Prevención de Riesgos Laborales, konsolide metin: BOE-A-1995-24292
• Real Decreto 39/1997, de 17 de enero, Reglamento de los Servicios de Prevención: BOE-A-1997-1853
• Real Decreto Legislativo 5/2000, de 4 de agosto, Ley sobre Infracciones y Sanciones en el Orden Social (LISOS): BOE-A-2000-15060
• Ley 23/2015, de 21 de julio, Ordenadora del Sistema de Inspección de Trabajo y Seguridad Social: BOE-A-2015-8168
• Orden de 16 de diciembre de 1987 (iş kazası bildirim formları ve süreleri): BOE-A-1987-28546
• Orden TAS/2926/2002, de 19 de noviembre (Delt@): BOE-A-2002-22650
• Real Decreto 1299/2006 (meslek hastalıkları listesi): BOE-A-2006-22169; Orden TAS/1/2007, de 2 de enero (meslek hastalığı bildirimi, CEPROSS): BOE-A-2007-186
• Real Decreto 374/2001 (kimyasal maddeler): BOE-A-2001-8436; Real Decreto 665/1997 (kanserojen, mutajen ve üreme için toksik maddeler): BOE-A-1997-11145; Real Decreto 846/2026 (RD 665/1997 ve RD 374/2001'de Ekim 2026 değişikliği): BOE-A-2026-22080; Real Decreto 847/2026 (RD 396/2006'yı yürürlükten kaldıran asbest kararnamesi): BOE-A-2026-22081
• Real Decreto 681/2003 (işyerlerinde patlayıcı ortamlar): BOE-A-2003-12099; Real Decreto 144/2016 (ATEX ekipmanları): BOE-A-2016-3539; Real Decreto 842/2002, ITC-BT-03, ITC-BT-05 ve ITC-BT-29: BOE-A-2002-18099
• Real Decreto 840/2015 (Seveso III): BOE-A-2015-11268
• Real Decreto Legislativo 8/2015 (LGSS), m.164, 243 ve 244: BOE-A-2015-11724; Ley Orgánica 10/1995 (Ceza Kanunu), m.316 ila 318: BOE-A-1995-25444
• İspanya'da onaylanan ILO Sözleşmeleri: 81 sayılı Sözleşme (BOE-A-1961-45), 155 sayılı Sözleşme (BOE-A-1985-23158) ve 187 sayılı Sözleşme (BOE-A-2009-12933)
• Ministerio de Trabajo y Economía Social: mites.gob.es; Organismo Estatal Inspección de Trabajo y Seguridad Social: oeitss.gob.es; Instituto Nacional de Seguridad y Salud en el Trabajo: insst.es
• UNE-EN 60079-17 (patlayıcı ortamlardaki elektrik tesisatlarının muayene ve bakımı), ITC-BT-29 tarafından atıf yapılan standart

Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel iş sağlığı ve güvenliği bilgisidir. Geçerli mevzuatın, standartların, üretici talimatlarının veya yetkin bir iş güvenliği uzmanının ya da işyeri hekiminin değerlendirmesinin yerini tutmaz.