ABD'de çalışanlar için işe giriş ve periyodik muayene zorunlu mu?

Genel bir kural olarak hayır. ABD İş Güvenliği ve Sağlığı İdaresinin (OSHA) uyguladığı federal mevzuatta her çalışanı işe girişte veya sabit aralıklarla muayene ettirme yükümlülüğü yoktur. Sağlık muayeneleri yalnız belirli maruziyetler veya ekipmanlar için belirli standartlarca zorunlu tutulur; her standart kimin, kim tarafından, hangi testlerle ve ne sıklıkla muayene edileceğini belirler.

Kısa cevap

• Federal OSHA mevzuatında evrensel bir işe giriş veya periyodik muayene yoktur.
• Standarda özgü sağlık gözetimi: örneğin asbest, benzen, kadmiyum, kurşun, krom(VI), silika, formaldehit, kan yoluyla bulaşan patojenler, HAZWOPER (tehlikeli atık işlemleri ve acil müdahale), gürültü ve solunum koruyucu kullanımı.
• Solunum koruyucular: yüz uyum testinden veya ilk kullanımdan önce bir hekim veya diğer lisanslı sağlık profesyoneli (PLHCP) tarafından tıbbi değerlendirme.
• Gürültü: 85 dB(A) (8 saatlik ortalama) veya üzerindeki ilk maruziyetten itibaren 6 ay içinde başlangıç odyogramı, sonra en az yılda bir.
• Silika: genel sanayide eylem düzeyinde veya üzerinde yılda 30 gün veya daha fazla maruz kalan çalışanlara (inşaatta yılda 30 gün veya daha fazla solunum koruyucu kullanmak zorunda olan çalışanlara) göreve atanmalarından itibaren 30 gün içinde ilk muayene ve en az 3 yılda bir tekrar muayenesi teklif edilir.
• Kayıtlar: sağlık kayıtları çalışma süresi artı 30 yıl saklanır (1910.1020).

Hangi standartlar muayene ister

OSHA'nın Medical Screening and Surveillance Requirements in OSHA Standards (OSHA 3162) rehberi bunları standart standart listeler. Şartlar farklıdır: bazı standartlar göreve başlamadan önce muayene ister (örneğin asbest, benzen ve kadmiyum), bazıları istemez (kan yoluyla bulaşan patojenler standardı bunun yerine hepatit B aşısının teklif edilmesini, gürültü standardı ise başlangıç odyogramını ister); bazılarında ise şart maruziyet düzeyine, maruziyet yılına veya yaşa bağlıdır.

Standartlar genellikle sağlık gözetiminin çalışana ücretsiz olmasını ister ve işverenin öğrenebileceği bilgileri sınırlar. Örneğin silika standardına göre sağlık gözetimi çalışan için ücretsizdir; işverene verilen yazılı görüş, çalışan daha fazlasına izin vermedikçe yalnız muayene tarihini, muayenenin standarda uygun yapıldığına ilişkin bir ifadeyi ve varsa solunum koruyucu kullanımına ilişkin kısıtlamaları içerir.

Başka nedenlerle yapılan işe giriş muayeneleri

ABD'deki birçok işveren, iş gereği veya başka mevzuat uyarınca işe giriş ya da "göreve uygunluk" (fitness for duty) muayeneleri yaptırır; örneğin ulaştırma kuralları kapsamındaki ticari sürücü sağlık sertifikası. Bunlar OSHA şartı değildir. Bu muayeneler, şartlı bir iş teklifinden önce sağlık muayenesini kısıtlayan federal engellilik ayrımcılığı mevzuatıyla sınırlıdır; işverenler bu muayeneleri başlatmadan önce hukuki danışmanlık almalıdır.

AB ve Türkiye ile karşılaştırma

AB Çerçeve Direktifi, ulusal sistemler çerçevesinde düzenlenen ve risklere uygun bir sağlık gözetimi ister. Türkiye daha ileri gider: 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 15. maddesi işe girişte, iş değişikliğinde, iş kazası, meslek hastalığı veya sağlık nedeniyle tekrarlanan işten uzaklaşmalardan sonra işe dönüşte (çalışan talep ederse) ve Bakanlıkça belirlenen düzenli aralıklarla sağlık muayenesi yapılmasını şart koşar; tehlikeli ve çok tehlikeli sınıftaki işlerde çalışacaklar, işe uygun olduklarını belirten sağlık raporu olmadan işe başlatılamaz.

Sık yapılan hatalar

• Genel yıllık sağlık kontrolleri yaptırıp OSHA şartlarının karşılandığını varsaymak. Standarda özgü testler (odyogramlar, spirometri, silika muayenesinin içeriği) her standardın belirlediği şekilde yapılmalıdır.
• Yüz uyum testini tıbbi değerlendirmeden önce yapmak. Önce solunum koruyucu değerlendirmesi yapılır.
• Çalışan ayrıldığında sağlık kayıtlarını imha etmek. Kayıtlar çalışma süresi artı 30 yıl saklanmalıdır.

excodex'te ilgili yazılar

• ABD'de iş sağlığı ve güvenliği: OSHA mevzuatı, kurumlar ve işveren yükümlülükleri
• ABD'de işveren iş güvenliği uzmanı veya işyeri hekimi görevlendirmek zorunda mı?
• Solunum koruma programı ve yüz uyum testi
• OSHA kan yoluyla bulaşan patojenler standardı neleri şart koşar?

Standartlar ve ek kaynaklar

• OSHA 3162, Medical Screening and Surveillance Requirements in OSHA Standards: A Guide (OSHA standartlarındaki sağlık taraması ve gözetimi şartları rehberi) (2014): https://www.osha.gov/sites/default/files/publications/osha3162.pdf
• 29 CFR 1910.134 Solunum koruması: https://www.osha.gov/laws-regs/regulations/standardnumber/1910/1910.134
• 29 CFR 1910.95 Mesleki gürültü maruziyeti: https://www.osha.gov/laws-regs/regulations/standardnumber/1910/1910.95
• 29 CFR 1910.1053 Solunabilir kristal silika: https://www.osha.gov/laws-regs/regulations/standardnumber/1910/1910.1053
• 29 CFR 1910.1020 Çalışan maruziyet ve sağlık kayıtlarına erişim: https://www.osha.gov/laws-regs/regulations/standardnumber/1910/1910.1020

Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel iş sağlığı ve güvenliği bilgisidir. Geçerli mevzuatın, standartların, üretici talimatlarının veya yetkin bir iş güvenliği uzmanının ya da işyeri hekiminin değerlendirmesinin yerini tutmaz.