ABD'de iş sağlığı ve güvenliği kurallarına uymamanın cezaları nelerdir?

ABD İş Güvenliği ve Sağlığı İdaresi (OSHA), federal düzeyde idari para cezalarını ihlal başına verir. 15 Ocak 2026'dan sonra verilen cezalar için üst sınırlar, her ciddi veya ciddi olmayan ihlal için 16.550 ABD doları, ihlalin giderilmemesi hâlinde günlük 16.550 ABD doları ve her kasıtlı veya tekrarlanan ihlal için 165.514 ABD dolarıdır. Bir çalışanın ölümüne yol açan kasıtlı ihlal, gerçeğe aykırı beyan ve bir teftişin yetkisiz olarak önceden haber verilmesi hâllerinde ceza kovuşturması da mümkündür.

Kısa cevap

• İdari para cezası üst sınırları (federal, 15 Ocak 2026'dan sonra verilen cezalar): ciddi, ciddi olmayan ve asma (ilan) yükümlülüklerine ilişkin ihlaller için her biri 16.550 ABD doları; ihlalin giderilmemesi hâlinde giderme tarihinden sonraki her gün için 16.550 ABD doları; kasıtlı veya tekrarlanan ihlallerde her biri 165.514 ABD doları.
• Enflasyon: üst sınırlar her yıl güncellenir; bu nedenle tutarın hangi yıla ait olduğu her zaman kontrol edilmelidir.
• Eyalet Planları (State Plans) federal OSHA'nınkiler kadar etkili üst sınırlar benimsemek zorundadır.
• İndirimler: OSHA'nın Field Operations Manual'ına (Saha Faaliyetleri El Kitabı, FOM) göre önerilen cezalar 25 veya daha az çalışanı olan işverenler için %70'e kadar, iyi niyet için %25'e kadar ve önceki beş yılda temiz bir teftiş sicili için %20 indirilebilir. Önceki ihlal tutanağının kesinleşmesinden (veya daha sonraysa ihlalin giderilmesinden) itibaren beş yıl içinde aynı veya benzer bir tehlike için yeniden ihlal tutanağı düzenlenirse ihlal tekrarlanan ihlal sayılır.
• Cezai yaptırımlar (OSH Act Bölüm 17): ölüme yol açan kasıtlı ihlalde 10.000 ABD dolarına kadar para cezası ve/veya 6 aya kadar hapis (ikinci mahkûmiyette iki katı); zorunlu kayıtlarda gerçeğe aykırı beyanda 10.000 ABD dolarına kadar para cezası ve/veya 6 aya kadar hapis; bir teftişin yetkisiz olarak önceden haber verilmesinde 1.000 ABD dolarına kadar para cezası ve/veya 6 aya kadar hapis. Bunlar Kanunda yazan tutarlardır; genel federal ceza tayini mevzuatı daha yüksek para cezalarına imkân verebilir.
• Süreler: OSHA ihlal tutanağını ihlalden itibaren altı ay içinde düzenlemek zorundadır; işveren tebliğden itibaren 15 iş günü içinde itiraz edebilir.

İdari para cezaları nasıl belirlenir

Bu rakamlar üst sınırdır. Önerilen tutar ihlalin ağırlığına göre belirlenir, sonra OSHA'nın Field Operations Manual'ına göre işverenin büyüklüğü ve iyi niyeti dikkate alınarak ayarlanır. Her olay ayrı bir ihlal olarak tutanağa geçirilebilir; bu nedenle tek bir teftişteki toplam ceza, tek bir üst sınırın çok üzerine çıkabilir.

Cezai sorumluluk ve diğer sonuçlar

OSH Act kapsamındaki ceza davaları seyrektir ve Bölüm 17'deki durumlarla sınırlıdır. Bir standardın, kuralın veya emrin kasıtlı olarak ihlal edilmesi bir çalışanın ölümüne yol açarsa 10.000 ABD dolarına kadar para cezası, altı aya kadar hapis veya her ikisi verilir; önceki bir mahkûmiyetten sonra bu sınırlar 20.000 ABD doları ve bir yıldır. Kanunun zorunlu tuttuğu herhangi bir başvuru, kayıt, rapor veya planda bilerek gerçeğe aykırı beyanda bulunmak ayrı bir suçtur.

Diğer sonuçlar çoğu zaman para cezasından daha ağır basar: ihlal tutanağı her ihlalin yerinde veya yakınında en az üç iş günü ya da ihlal giderilene kadar, hangisi daha uzunsa o süre boyunca asılmalı, ihlalin giderildiği OSHA'ya onaylanarak bildirilmeli ve teftiş sonuçları kamuya açıktır. İşçi tazminat sigortası (workers' compensation) talepleri, hukuk davaları ve eyalet ceza hukuku OSHA'dan ayrı işler.

AB ve Türkiye ile karşılaştırma

AB üye devletleri kendi cezalarını belirler. Türkiye'de 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 26. maddesi her ihlal için idari para cezaları öngörür; bu cezalar her yıl yeniden değerleme oranında artırılır ve ağır kazalar ayrıca Türk Ceza Kanunu kapsamında ceza yargılamasına yol açabilir. Üç sistemde de para cezası, işverenin yaralanan çalışana karşı hukuki sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Sık yapılan hatalar

• Geçen yılın üst sınırlarını aktarmak. Enflasyona göre güncellenmiş güncel tutarlar osha.gov'dan kontrol edilmelidir.
• 15 iş günlük itiraz süresini göz ardı etmek. Resmî olmayan görüşme (informal conference) bu süreyi uzatmaz.
• Teftiş başına tek ceza verileceğini sanmak. Her ihlal ve ihlalin giderilmemesinde her gün ayrı sayılır.

excodex'te ilgili yazılar

• ABD'de iş sağlığı ve güvenliği: OSHA mevzuatı, kurumlar ve işveren yükümlülükleri
• OSHA cezaları ne kadar?
• OSHA teftişinde neler olur?
• OSHA'nın çok işverenli işyerlerinde ihlal tutanağı politikası nedir?

Standartlar ve ek kaynaklar

• OSHA cezalar sayfası (2026 yıllık güncellemesi, 27 Mayıs 2026 tarihli Federal Register duyurusu): https://www.osha.gov/penalties
• OSHA Field Operations Manual (Saha Faaliyetleri El Kitabı), Bölüm 6, Penalties and Debt Collection (cezalar ve alacak tahsili): https://www.osha.gov/fom/chapter-6
• OSH Act Bölüm 17, cezalar: https://www.osha.gov/laws-regs/oshact/section_17
• OSHA 3000, Employer Rights and Responsibilities Following a Federal OSHA Inspection (federal OSHA teftişi sonrasında işverenin hakları ve sorumlulukları): https://www.osha.gov/sites/default/files/publications/osha3000.pdf

Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel iş sağlığı ve güvenliği bilgisidir. Geçerli mevzuatın, standartların, üretici talimatlarının veya yetkin bir iş güvenliği uzmanının ya da işyeri hekiminin değerlendirmesinin yerini tutmaz.