Avustralya'da iş kazası nasıl ve ne kadar sürede bildirilmelidir?

Derhal. Bildirimi zorunlu bir olay meydana geldiğinde, iş veya teşebbüs yürüten kişi (PCBU) olayı öğrenir öğrenmez, mümkün olan en hızlı yoldan, telefonla veya yazılı olarak bağlı olduğu yetki bölgesinin iş sağlığı ve güvenliği düzenleyici kurumuna bildirmek zorundadır. Düzenleyici kurum isterse 48 saat içinde yazılı bildirim yapılır (Victoria'da her durumda) ve kayıt en az 5 yıl saklanır.

Kısa cevap

• Ne: işten veya teşebbüsten kaynaklanan ölüm, ağır yaralanma veya hastalık ya da tehlikeli olay (model WHS Kanunu, madde 35-37).
• Kim: PCBU; uygulamada saha müdürü veya prosedürde adı geçen kişi.
• Kime: işin yapıldığı eyaletin, bölgenin veya Commonwealth'in düzenleyici kurumuna (Safe Work Australia'ya değil).
• Ne zaman ve nasıl: derhal, telefonla veya yazılı olarak; düzenleyici kurumun talebinden itibaren 48 saat içinde yazılı bildirim; kayıt en az 5 yıl saklanır (madde 38).
• Olay yeri: yaralılara yardım etmek, alanı güvenli hale getirmek veya polise yardımcı olmak dışında, müfettiş gelene veya aksi yönde talimat verene kadar olay yerine dokunulmaz (madde 39).
• Victoria: WorkSafe derhal 13 23 60 numaralı hattan aranır, 48 saat içinde onaylı formla yazılı kayıt verilir ve bir kopyası en az 5 yıl saklanır (OHS Act 2004, madde 38). Victoria'nın bildirimi zorunlu olaylar listesi (madde 37) benzerdir ama aynı değildir.

Hangi olaylar bildirime tabidir

Ağır yaralanma veya hastalık, şunlardan birini gerektiren durumdur: hastanede yatarak derhal tedavi; uzuv kaybı (amputasyon), ciddi baş veya göz yaralanması, ciddi yanık, deri soyulması (degloving) veya saçlı derinin yüzülmesi (skalp yaralanması), omurga yaralanması, bir vücut fonksiyonunun kaybı ya da ciddi kesikler için derhal tedavi; veya bir maddeye maruziyetten sonraki 48 saat içinde tıbbi tedavi (madde 36). Tehlikeli olay, bir kişiyi örneğin kontrolsüz madde, gaz veya buhar kaçağına, kontrolsüz yangın veya patlamaya, elektrik çarpmasına, düşen bir cisme, bir yapının veya kazının göçmesine ya da izne tabi tesis ve makinelerin arızalanmasına anlık veya yakın maruziyet yoluyla ciddi bir riske maruz bırakan olaydır (madde 37). Tehlikeli olay, kimse yaralanmamış olsa bile bildirilmelidir.

Adım adım bildirim

1. Önce acil durum yönetilir: kurtarma, ilk yardım, acil servislerin aranması, alanın güvenli hale getirilmesi.
2. Yukarıdaki tanımlara göre olayın bildirime tabi olup olmadığına hızla karar verilir. Şüphe varsa bildirim yapılır.
3. Düzenleyici kurumun bildirim hattı aranır veya çevrim içi formu kullanılır. Düzenleyici kurumun istediği bilgiler verilir.
4. Düzenleyici kurum yazılı bildirim isterse, bildirim onun onayladığı form veya bilgilerle 48 saat içinde gönderilir.
5. Müfettiş gelene veya alanı serbest bırakana kadar tesis ve makineler, maddeler ve olaya karışan diğer şeyler dahil olay yeri korunur.
6. Bildirim kaydı, bildirimin yapıldığı günden itibaren en az 5 yıl saklanır; ardından başarısız olan kontrol tedbirleri gözden geçirilir (WHS Yönetmeliği, madde 38).

İşçi tazminat sigortası (workers' compensation) kapsamındaki talepler, her yetki bölgesinin sigortacısı veya tazminat sistemiyle yürütülen ayrı bir süreçtir ve düzenleyici kuruma yapılan bildirimin yerini tutmaz.

Takip edilmesi gereken değişiklikler

Safe Work Australia Aralık 2025'te model Kanunda bildirime tabi yeni kategoriler ekleyen değişiklikler yayımlamıştır: örneğin mobil iş makineleri ve düşmelerle ilgili tehlikeli olaylar, cinsel saldırı dahil şiddet olayları, işle bağlantılı intihar ve intihar girişimi ve çalışanın 15 veya daha fazla takvim günü işten uzak kalması. Bu değişiklikler ancak her yetki bölgesi bunları kendi mevzuatına aldıktan sonra uygulanır; bu nedenle prosedür güncellenmeden önce düzenleyici kurumun güncel rehberi kontrol edilmelidir.

Türkiye ve AB ile karşılaştırma

Türkiye'de 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 14. maddesi, işverenin iş kazasını kazadan sonraki 3 iş günü içinde, meslek hastalığını ise öğrendiği tarihten itibaren 3 iş günü içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) bildirmesini ister. AB üye devletleri bildirim sürelerini kendi ulusal mevzuatlarında belirler. Avustralya'nın "derhal" kuralı süre bakımından daha katıdır, ancak bildirime tabi olayların listesi daha dardır.

Sık yapılan hatalar

• Yalnız yaralanmaları bildirmek. Yaralanma olmayan tehlikeli olaylar da bildirime tabidir.
• Hastanenin yatışı teyit etmesini beklemek. Olay öğrenilir öğrenilmez bildirilmeli; ayrıntılar sonra gönderilebilir.
• Safe Work Australia'ya veya yalnız sigortacıya bildirmek.

excodex'te ilgili yazılar

• Avustralya'da iş sağlığı ve güvenliği: mevzuat, kurumlar ve işveren yükümlülükleri
• Avustralya'da iş güvenliği kurallarına uymamanın cezaları nelerdir?
• Avustralya'da temel İSG kanunu hangisidir ve uygulanmasını kim denetler?
• İSG mevzuatı karşılaştırması: görevlendirmeler ve bildirim süreleri

Standartlar ve ek kaynaklar

• Work Health and Safety Act 2011 (Cth), Kısım 3 (madde 35-39): https://www.legislation.gov.au/C2011A00137/latest/text
• Safe Work Australia, olay bildirimi: https://www.safeworkaustralia.gov.au/safety-topic/managing-health-and-safety/incident-reporting
• WorkSafe Victoria, olay bildirimi: https://www.worksafe.vic.gov.au/report-incident
• Occupational Health and Safety Act 2004 (Vic), madde 37-39: https://www.legislation.vic.gov.au/in-force/acts/occupational-health-and-safety-act-2004
• 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (Türkiye), madde 14

Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel iş sağlığı ve güvenliği bilgisidir. Geçerli mevzuatın, standartların, üretici talimatlarının veya yetkin bir iş güvenliği uzmanının ya da işyeri hekiminin değerlendirmesinin yerini tutmaz.