Avustralya'da iş sağlığı ve güvenliği kurulu veya çalışan temsilcisi zorunlu mu?

Kendiliğinden zorunlu değildir. Model Work Health and Safety (WHS) Kanununa göre çalışan temsilcileri (health and safety representatives, HSR) bir çalışan seçim yapılmasını istediğinde seçilir; bir HSR veya işyerindeki 5 ya da daha fazla çalışan talep ettiğinde ise 2 ay içinde bir iş sağlığı ve güvenliği kurulu (health and safety committee, HSC) kurulmalıdır. Sağlık ve güvenlik konularında çalışanların görüşlerinin alınması, büyüklüğü ne olursa olsun her işyerinde zorunludur.

Kısa cevap

• Çalışanların görüşlerinin alınması: bir WHS konusundan doğrudan etkilenen çalışanlarla, makul ölçüde uygulanabilir olduğu kadarıyla, her zaman zorunludur (madde 47-49).
• HSR: her çalışan, iş veya teşebbüs yürüten kişiden (PCBU) bir seçimin düzenlenmesini isteyebilir; çalışma grupları müzakereyle belirlenir, HSR'yi çalışanlar seçer, HSR 3 yıl görev yapar ve yeniden seçilebilir (madde 50-64).
• HSR eğitimi: talep üzerine, HSR'nin seçtiği, düzenleyici kurumca onaylı 5 günlük bir kurs ve her yıl 1 günlük tazeleme eğitimi; ücretini PCBU öder ve talepten itibaren mümkün olan en kısa sürede, 3 ay içinde, normal ücretle izin verilir (madde 72, Yönetmelik madde 21).
• Kurul: bir HSR veya 5 ya da daha fazla çalışan talep ettikten sonra 2 ay içinde kurulur; PCBU kendi isteğiyle de kurul kurabilir (madde 75).
• Victoria: OHS Act 2004'ün kendine ait, genel hatlarıyla benzer HSR ve kurul kuralları vardır.

Çalışan temsilcileri (HSR)

Talep edildiğinde PCBU, çalışma gruplarının çalışanlarla müzakere yoluyla belirlenmesini ve çalışma grubu üyelerinin seçim yapmasını kolaylaştırmak zorundadır. HSR çalışma grubunu temsil eder, PCBU'nun mevzuata uyumunu izler, şikâyetleri inceler ve riskleri araştırır (madde 68). HSR makul bir ön bildirimden sonra (bir olaydan sonra veya ciddi ve yakın bir risk durumunda ise her zaman) işyerini denetleyebilir, müfettişlere eşlik edebilir, çalışanların onayıyla çalışanlarla yapılan görüşmelere katılabilir ve kurul kurulmasını isteyebilir.

Eğitimini tamamlamış bir HSR, ilgili kişiyle görüştükten sonra geçici iyileştirme bildirimi düzenleyebilir (madde 90) ve anlık veya yakın bir tehlikeden kaynaklanan ciddi bir risk olduğunda çalışanlara güvensiz işi durdurma talimatı verebilir (madde 85). PCBU, HSR'lerle görüşmek ve istişare etmek, onlara tehlike bilgilerine erişim sağlamak, makul kaynak ve imkânlar sunmak ve normal ücretle gerekli zamanı tanımak zorundadır (madde 70). Bir çalışana ait kişisel veya tıbbi bilgilere HSR yalnız çalışanın onayıyla veya kimliği belirlenemeyecek biçimde erişebilir.

İş sağlığı ve güvenliği kurulları

Kurulun yapısı üzerinde PCBU ve çalışanlar anlaşır; ancak kabul eden her HSR kurulun üyesidir ve üyelerin en az yarısı PCBU tarafından belirlenmemiş çalışanlardan oluşmalıdır (madde 76). Kurul, PCBU'ya ve çalışanlara güvenlik tedbirlerinin geliştirilmesinde ve uygulanmasında yardımcı olur ve işyeri kuralları ile prosedürlerinin geliştirilmesine katkı sağlar (madde 77). Kurul en az 3 ayda bir ve üyelerin en az yarısının makul olarak talep ettiği her durumda toplanır (madde 78). Üyelere toplantılar ve kurul görevleri için gereken zaman normal ücretle tanınmalıdır (madde 79). Taraflar anlaşamazsa, herhangi biri düzenleyici kurumdan karar vermek üzere bir müfettiş görevlendirmesini isteyebilir.

Türkiye ve AB ile karşılaştırma

Türkiye'de 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, 50 ve daha fazla çalışanın bulunduğu ve 6 aydan fazla süren sürekli işlerin yapıldığı her işyerinde iş sağlığı ve güvenliği kurulu kurulmasını (madde 22) ve 2 çalışandan itibaren en az bir çalışan temsilcisi bulunmasını ister; temsilci sayısı 2.000'den fazla çalışanı olan işyerlerinde altıya çıkar (madde 20). 89/391/AET sayılı Çerçeve Direktif, çalışanların görüşlerinin alınmasını ve dengeli katılımı, çalışan temsilcilerinin ise ulusal mevzuata göre belirlenmesini ister. Avustralya'da çalışan sayısına bağlı bir eşik yoktur; kurullar ve HSR'ler çalışanların talebine bağlıdır.

Sık yapılan hatalar

• HSR'yi atamak. HSR'leri çalışma grupları seçer; yönetim belirleyemez.
• İşletme küçük diye 5 çalışanın yazılı talebini görmezden gelmek. Büyüklük önemli değildir.
• Kurulu, etkilenen tüm çalışanların ve HSR'lerin görüşlerinin alınmasının yerine koymak.

excodex'te ilgili yazılar

• Avustralya'da iş sağlığı ve güvenliği: mevzuat, kurumlar ve işveren yükümlülükleri
• Avustralya'da işverenler çalışanlara hangi İSG eğitimlerini vermek zorundadır?
• İSG'de çalışanların görüşlerinin alınması ve katılımı

Standartlar ve ek kaynaklar

• Work Health and Safety Act 2011 (Cth), Kısım 5 (madde 46-103): https://www.legislation.gov.au/C2011A00137/latest/text
• Work Health and Safety Regulations 2011 (Cth), madde 21: https://www.legislation.gov.au/F2011L02664/latest/text
• 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (Türkiye), madde 20 ve 22

Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel iş sağlığı ve güvenliği bilgisidir. Geçerli mevzuatın, standartların, üretici talimatlarının veya yetkin bir iş güvenliği uzmanının ya da işyeri hekiminin değerlendirmesinin yerini tutmaz.