Azerbaycan'da işveren çalışanlara hangi İSG eğitimlerini vermek zorunda?

Azerbaycan'da işverenler, işe yeni başlayan veya başka bir işe aktarılan her çalışana iş sağlığı ve güvenliği (İSG) talimatlandırması (instruktaj) vermek, güvenli çalışma yöntemlerini ve ilk yardımı öğretmek ve 16 Ocak 2026'dan beri talimatlandırmayı zararlı, ağır veya yüksek tehlikeli işlerde en az 3 ayda bir, diğer tüm işlerde en az yılda bir tekrarlamak zorundadır. İşverenler ve yöneticiler en az 3 yılda bir İSG eğitimine katılmak ve bilgi kontrolünden geçmek zorundadır.

Kısa cevap

• İşe başlamadan önce: yeni başlayan ve başka işe aktarılan çalışanlara giriş İSG talimatlandırması, güvenli çalışma yöntemleri ve ilk yardım eğitimi (İş Kanunu m.219.4). Önceden talimatlandırma almadan hiç kimse zararlı, ağır veya yüksek tehlikeli bir işe başlayamaz (m.219.5).
• Tekrar talimatlandırması (30 Aralık 2025 tarihli ve 332-VIIQD sayılı Kanunla eklenen m.219.6, yürürlük 16 Ocak 2026): zararlı ve ağır işlerde ve yüksek tehlikeli makinelerde yapılan işlerde en az 3 ayda bir; diğer işlerde en az yılda bir. Kesin zamanlama toplu iş sözleşmesinde, iş sözleşmesinde veya sendikayla yapılan bir anlaşmada belirlenir.
• Kayıtlar: elektronik bilgi sisteminde, Kanunun izin verdiği hallerde özel defterlerde tutulur.
• Yöneticiler ve işverenler: en az 3 yılda bir İSG bilgi yenileme kursu ve bilgi kontrolü (m.219.3); 2026'dan beri bu yükümlülük işveren olan gerçek kişileri de açıkça kapsar.
• Çalışanların bilgi kontrolleri: 1999 tarihli tip yönetmelik, göreve başladıktan sonra bir ay içinde ilk kontrolü ve en az 3 yılda bir periyodik kontrolleri öngörür.
• Tehlike potansiyelli tesisler: personelin attestasyonu ve sağlık muayenesi en az yılda bir (Teknik Güvenlik Hakkında Kanun m.10).

Eğitim sistemi ayrıntılı olarak

1. madde, İSG'yi her türlü mesleki eğitimin bir parçası yapar. İşveren, İSG eğitimi ve sürekli eğitim sistemini sendikaların katılımıyla organize eder (m.219.2). Ayrıntılar, Çalışma ve Nüfusun Sosyal Korunması Bakanlığının onayladığı İSG eğitimi ve bilgi sınamasına ilişkin tip yönetmelikte (Bakanlık kolegyumunun 26 Ağustos 1999 tarihli ve 19-3 sayılı Kararı) yer alır; işletmeler bu tip yönetmeliği kendi yönetmeliklerine uyarlayabilir.

Tip yönetmelik, eğitimin zamanında ve nitelikli yapılmasından işletme yöneticisini, kendi bölümleri için de birim yöneticilerini sorumlu tutar. Bilgi kontrollerini iş müfettişliği denetler.

Planlama örneği

Örnek: 140 çalışanlı bir lojistik şirketinde forklift operatörleri, elektrikçiler, depo personeli ve büro personeli çalışır. Forklift operatörleri ve elektrikçiler yüksek tehlikeli makinelerle veya tesisatlarla çalıştığından toplu iş sözleşmesi bunlar için 3 ayda bir İSG talimatlandırması öngörür; depo ve büro personeli yılda bir talimatlandırma alır. Yeni başlayanların tümü ilk vardiyalarından önce giriş talimatlandırması ve ilk yardım eğitimi alır. Yöneticilerin İSG bilgisi üç üyeli bir komisyon tarafından kontrol edilir ve 3 yılda bir yenilenir. Her talimatlandırma tarih, konu, talimatlandırmayı yapan kişi ve çalışan bilgisiyle elektronik sisteme işlenir.

Yaptırımlar ve pratik noktalar

İSG eğitimini, talimatlandırmayı ve bilgi kontrollerini organize etmemek, İdari Suçlar Kanununun 198.1.7. maddesi uyarınca emeğin korunması kurallarının ihlalidir (Kasım 2026'da kontrol ettiğimiz metne göre para cezası 500 ile 1.000 AZN). Eğitim kayıtları her kaza araştırma dosyasına da eklenir; bu nedenle eksik kayıtlar işverenin durumunu zayıflatır. Kaldırma, basınçlı ekipman, elektrik ve madencilik işlerine özgü yetkinlik kuralları sektörel teknik güvenlik kurallarında belirlenir ve bunlara da ayrıca uyulmalıdır.

Sık yapılan hatalar

• Ocak 2026'da aralığın 3 aya inmesinden sonra yüksek tehlikeli işlerde yıllık döngüyü sürdürmek.
• Talimatlandırma kayda geçmeden yeni bir çalışanın tehlikeli bir işe başlamasına izin vermek.
• Yabancı bir eğitim belgesini Azerbaycan'daki bilgi kontrolünün ve talimatlandırma defterinin yerine geçecek bir belge saymak.

excodex'te ilgili yazılar

• Azerbaycan'da iş sağlığı ve güvenliği: mevzuat, yetkili kurumlar ve işveren yükümlülükleri
• Azerbaycan'da temel İSG mevzuatı ve denetim
• Azerbaycan'da çalışanların sağlık muayeneleri

Standartlar ve ek kaynaklar

• Azerbaycan Cumhuriyeti İş Kanunu, m.219: https://e-qanun.az/framework/46943
• 30 Aralık 2025 tarihli ve 332-VIIQD sayılı Kanun (yeni m.219.6): https://e-qanun.az/framework/61202
• İSG eğitimi ve bilgi sınamasına ilişkin tip yönetmelik, Bakanlık kolegyumunun 26 Ağustos 1999 tarihli ve 19-3 sayılı Kararı: https://e-qanun.az/framework/10514
• 733-IQ sayılı Teknik Güvenlik Hakkında Kanun, m.10: https://e-qanun.az/framework/21
• İdari Suçlar Kanunu, m.198: https://e-qanun.az/framework/46960

Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel iş sağlığı ve güvenliği bilgisidir. Geçerli mevzuatın, standartların, üretici talimatlarının veya yetkin bir iş güvenliği uzmanının ya da işyeri hekiminin değerlendirmesinin yerini tutmaz.