Kazakistan'da iş kazası nasıl ve ne kadar sürede bildirilmelidir?

İşveren bir iş kazasını derhal, en geç 24 saat içinde, Çalışma Bakanlığının belirlediği formla bölge iş teftişi birimine ve çalışan temsilcilerine, olay gerektiriyorsa endüstriyel güvenlik makamına, sıhhi makama veya polise de bildirmek zorundadır (İş Kanunu m.187). Sigortacıya derhal, en geç 3 iş günü içinde bildirimde bulunulur; araştırmadan sonra kaza tutanağı 3 iş günü içinde Bakanlığa elektronik ortamda iletilir.

Kısa cevap

• 24 saat içinde (немедленно в течение суток): iş teftişinin bölge birimi; çalışan temsilcileri; işveren tehlikeli üretim tesisi işletiyorsa endüstriyel güvenlik makamının bölge birimi; meslek hastalığı veya zehirlenmede sıhhi makam; özel araştırma gerektiren durumlarda polis ve denetim kurumları.
• Derhal, en geç kazanın öğrenilmesinden sonraki 3 iş günü içinde: çalışanı zorunlu iş kazası sigortası kapsamında sigortalayan sigortacı.
• Derhal: ilk yardım, kazazedenin ailesine haber verilmesi, olay yerinin korunması ve fotoğraflanması.
• Araştırma: komisyon, yaralanmanın ağırlığına ilişkin sağlık raporundan itibaren 24 saat içinde kurulur; süre 10 iş günüdür, iki kez 10'ar iş günü uzatılabilir.
• Araştırmadan sonra: 3 iş günü içinde kaza tutanağı düzenlenir ve çevrim içi iletilir, örnekleri kazazedeye, sigortacıya ve teftiş birimine verilir; dosya 45 yıl saklanır.
• Geç bildirim: küçük, orta veya büyük işletmeler için sırasıyla 100, 150 veya 200 aylık hesaplama endeksi (MCI) para cezası (İdari Suçlar Kanunu, m.96).

Hangi olaylar bildirilecek iş kazası sayılır

1. madde, iş göremezliğe veya ölüme yol açan, işle bağlantılı sağlık zararlarını kapsar: çalışma süresi içinde işyerinde, işyerinin hazırlanması veya toparlanması sırasında, işverenin verdiği bir görev veya iş seyahati için yolculukta, işverenin sağladığı taşıtta, işverenin yazılı onayıyla iş için kullanılan özel araçta ve vardiyalı (rotasyon usulü) çalışanlar için kamp ile saha arasında işveren taşıtıyla yolculukta. Bir olayın işle ilgili olup olmadığına tek başına işveren değil, komisyon karar verir; esas olarak sarhoşluktan, kasıtlı olarak kendine zarar vermekten veya iş etmenleriyle ilgisi olmayan ani bir hastalıktan kaynaklanan olaylar araştırmadan sonra kapsam dışı bırakılabilir.

Kazadan sonra adım adım

1. Bakım ve olay yeri. İlk yardım ve hastaneye nakil organize edilir, olay yeri başkalarını tehlikeye atmadıkça veya bir endüstriyel kazaya yol açmadıkça olduğu gibi korunur ve fotoğraflanır.
2. 24 saat içinde yukarıda sayılan kurumlara resmi bildirim formuyla bildirimde bulunulur ve aileye derhal haber verilir.
3. Sigortacıya derhal, en geç kazanın öğrenilmesinden sonraki 3 iş günü içinde bildirimde bulunulur.
4. Komisyon, yaralanmanın ağırlığına ilişkin sağlık raporunun alınmasından itibaren 24 saat içinde kurulur. Olağan bir kazada komisyonu işveren atar: başkan, kuruluşun yöneticisi veya yardımcısı; üyeler, İSG servisinin yöneticisi ve bir çalışan temsilcisi. O bölümde güvenlikten doğrudan sorumlu olan amir komisyon üyesi olamaz. Tehlikeli üretim tesislerinde ve enerji sektöründe komisyona ayrıca bir endüstriyel güvenlik müfettişi ve bir enerji denetimi görevlisi, akut zehirlenmede sıhhi makam, başka bir kuruluşun sahasında ise o kuruluşun temsilcisi katılır.
5. Özel araştırma, ağır ve ölümlü kazalar, iki veya daha fazla çalışanın yaralandığı kazalar ve toplu akut zehirlenmeler için yapılır: komisyonu 24 saat içinde iş teftişi kurar ve başkanlığını bir devlet iş müfettişi yapar. İki ölümde komisyona bölgenin veya şehrin baş devlet iş müfettişi başkanlık eder; üç ila beş ölümde komisyonu Bakanlık, beşten fazla ölümde Hükümet oluşturur. Yaralanma tehlikeli bir üretim tesisindeki bir endüstriyel kazadan (авария) kaynaklanıyorsa komisyona endüstriyel güvenlik makamı başkanlık eder.
6. Araştırma, komisyonun kurulmasından itibaren 10 iş günü içinde yapılır; tutanağa bağlanan bir kararla iki kez 10'ar iş günü uzatılabilir.
7. Kapanış. Araştırmadan sonraki 3 iş günü içinde işveren kaza tutanağını tamamlar, Bakanlığa elektronik ortamda gönderir ve bir örneğini kazazedeye verir; örnekler ayrıca sigortacıya, bölge teftiş birimine ve zehirlenmede sıhhi makama gönderilir. Olay kaza kayıt defterine işlenir ve dosya 45 yıl saklanır.

Bir kaza sonradan ağır veya ölümlü hale gelirse işveren bölge teftiş birimine, sigortalı olaylarda sigortacıya da yeniden bilgi verir (m.190). Zamanında bildirilmemiş bir kaza, kazazedenin başvurusu üzerine 10 iş günü içinde yine de araştırılabilir.

Bildirimleri başka kimler alır

Sağlık kuruluşları, bir iş yaralanması nedeniyle yapılan her ilk başvuruyu iki iş günü içinde işverene ve bölge teftiş birimine, akut meslek hastalığını veya zehirlenmeyi de sıhhi makama bildirmek zorundadır. Sivil Koruma Kanunu uyarınca tehlikeli üretim tesislerinde bir olay derhal endüstriyel güvenlik makamının bölge birimine ve yerel yürütme organlarına, bir endüstriyel kaza (авария) ise ayrıca profesyonel kurtarma servisine bildirilmelidir.

Sık yapılan hatalar

• Bildirim için hastanenin ağırlık raporunu beklemek. 24 saatlik bildirim süresi kazadan itibaren işler; sağlık raporundan itibaren işleyen yalnızca komisyonun kurulması için verilen 24 saattir.
• Araştırmayı hat amirine yaptırmak. O bölümde güvenlikten doğrudan sorumlu olan kişi komisyonda yer alamaz.
• Sigortacıyı unutmak. Sigortacıya yapılacak ayrı 3 iş günlük bildirim sık sık atlanır.

excodex'te ilgili yazılar

• Kazakistan'da iş sağlığı ve güvenliği: mevzuat, yetkili kurumlar ve işveren yükümlülükleri
• Kazakistan'da iş güvenliği kurallarına uymamanın cezaları nelerdir?
• Olay araştırması: ekip, kanıtlar, görüşmeler ve rapor
• İSG mevzuatı karşılaştırması: görevlendirmeler ve bildirim süreleri

Standartlar ve ek kaynaklar

• 23 Kasım 2015 tarihli ve 414-V sayılı Kazakistan Cumhuriyeti İş Kanunu, m.186 ila 190: adilet.zan.kz
• 11 Nisan 2014 tarihli ve 188-V sayılı Kazakistan Cumhuriyeti "Sivil Koruma Hakkında" Kanun, m.82 (tehlikeli üretim tesislerindeki olaylar ve endüstriyel kazalar).
• 5 Temmuz 2014 tarihli ve 235-V sayılı İdari Suçlar Kanunu, m.95 ve 96.

Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel iş sağlığı ve güvenliği bilgisidir. Geçerli mevzuatın, standartların, üretici talimatlarının veya yetkin bir iş güvenliği uzmanının ya da işyeri hekiminin değerlendirmesinin yerini tutmaz.