Suudi Arabistan'da temel iş sağlığı ve güvenliği kanunu hangisidir ve kim uygular?

Temel düzenleme, değişiklikleriyle birlikte 23/8/1426 H. (hicrî takvim; 27 Eylül 2005) tarihli ve M/51 sayılı Kraliyet Kararnamesiyle çıkarılan İş Kanunudur (نظام العمل): Kanunun Sekizinci Kısmı (121 ila 148. maddeler) iş sağlığı ve güvenliği (İSG) yükümlülüklerini belirler. İnsan Kaynakları ve Sosyal Kalkınma Bakanlığı (MHRSD) ayrıntılı kararları çıkarır ve iş müfettişleri aracılığıyla uygular; Ulusal İş Sağlığı ve Güvenliği Konseyi (NCOSH) ise ulusal sistemi yönetir ve yönetmelikler yayımlar.

Kısa cevap

• Ayrı bir İSG kanunu yoktur: İSG kuralları İş Kanununun Sekizinci Kısmında, MHRSD bakanlık kararlarında ve NCOSH yönetmelik ve politikalarında yer alır.
• Başlıca kararlar: 50 veya daha fazla çalışanı olan işletmeler için İSG Yönetimi Yönetmeliği (2018 tarihli ve 161238 sayılı Karar), İSG personeli görevlendirme kararı (2019 tarihli ve 76509 sayılı Karar) ve öğle saatlerinde güneş altında çalışma yasağıdır.
• MHRSD iş müfettişleri İSG teftişi yapar ve Bakanlığın ihlaller tablosuna göre para cezası verir (yürürlükteki tablo 21/8/1447 H., 9 Şubat 2026 tarihli ve 112377 sayılı Bakanlık Kararıyla çıkarılmıştır). İş Kanununun 229 ve 230. maddeleri uyarınca Bakanlık, yasal üst sınır olan 100.000 Suudi riyali (SAR) para cezasının veya 30 gün kapatma yaptırımının yarısına kadar ceza uygulayabilir; daha ağır vakalar mahkemeye intikal eder.
• 7/7/1443 H. (8 Şubat 2022) tarihli ve 379 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla kurulan ve MHRSD bakanının başkanlık ettiği NCOSH, kaza bildirim platformunu işletir ve İSG uygulayıcılarını ruhsatlandırır.
• Sosyal Sigortalar Genel Kurumu (GOSI, sigorta), Suudi Standartlar, Metroloji ve Kalite Kurumu (SASO, ürünler), Sivil Savunma (yangın) ve sektör düzenleyicileri bunların yanında kendi kurallarını uygular.

İş Kanununun Sekizinci Kısmında neler yer alır

Sekizinci Kısım; iş tehlikelerinin önlenmesi, büyük endüstriyel kazaların önlenmesi, iş kazaları ile sağlık ve sosyal hizmetler başlığını taşır. Dört bölümden oluşur:

131 mükerrer madde, Bakana hangi mesleklerin tehlikeli olduğunu ve hangi grupların bu işlerde hiç çalıştırılamayacağını ya da yalnız belirli koşullarla çalıştırılabileceğini belirleme yetkisi verir; 149. maddede kadınlar için yer alan önceki ayrı yasak yürürlükten kaldırılmıştır. 161. madde küçüklerin tehlikeli işlerde çalıştırılmasını yasaklamaya devam eder; On İkinci Kısım ise maden ve taş ocakları için ek kurallar (kayıt defterleri, güvenlik talimatları, kurtarma noktaları) getirir. Bakanlar Kurulu Uzmanlar Dairesi (Bureau of Experts) tarafından yayımlanan Arapça metin esas metindir; İngilizce metinler çeviridir.

Hangi kurum neyi denetler

MHRSD'nin İSG teftiş mekanizması (Kasım 2019), müfettişlerin nelere baktığını gösterir: işletmenin büyüklüğü ve faaliyet alanı, İSG Yönetimi Yönetmeliğinin hangi seviyesinin uygulandığı, üst yönetimce imzalanmış İSG politikası, tehlike kayıt listesi ve düzeltici faaliyetler, kaza araştırma kayıtları, eğitim kayıtları ve acil durum planları incelenir; ardından sistemin uygulamada işleyip işlemediğini doğrulamak için saha gezisi yapılır.

Ülkeye yeni giren bir işveren için bunun anlamı nedir

Suudi Arabistan'ın onayladığı Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) sözleşmeleri için ILO NORMLEX veri tabanındaki ülke profiline bakılmalıdır.

Sık yapılan hatalar

• Müstakil bir İSG kanunu aramak. Yükümlülükler İş Kanununda ve onun altındaki karar ve yönetmeliklerde yer alır.
• İngilizce çeviriyi bağlayıcı saymak. Esas ve geçerli olan Arapça metindir.
• NCOSH'u göz ardı etmek. Konsey 2022'den bu yana yönetmelikler çıkarmakta ve işverenlerin kullanmak zorunda olduğu bildirim platformunu işletmektedir.

excodex'te ilgili yazılar

• Suudi Arabistan'da iş sağlığı ve güvenliği: mevzuat, yetkili kurumlar ve işveren yükümlülükleri
• Suudi Arabistan'da iş güvenliği kurallarını ihlal etmenin cezaları nelerdir?
• Suudi Arabistan'da bir iş kazası nasıl ve hangi süre içinde bildirilmelidir?
• İSG mevzuatı karşılaştırması: görevlendirmeler ve bildirim süreleri

Standartlar ve ek kaynaklar

• İş Kanunu, 23/8/1426 H. tarihli ve M/51 sayılı Kraliyet Kararnamesi: laws.boe.gov.sa; MHRSD sitesinde Sekizinci Kısım metni: hrsd.gov.sa; 229 ila 233. ceza maddeleri: hrsd.gov.sa
• MHRSD ihlaller ve cezalar tablosu, 21/8/1447 H. tarihli ve 112377 sayılı Bakanlık Kararı: hrsd.gov.sa
• NCOSH kurallar ve düzenlemeler kütüphanesi, Konseyin teşkilatı (7/7/1443 H. tarihli ve 379 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı) ve İSG teftiş mekanizması dahil: ncosh.gov.sa

Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel iş sağlığı ve güvenliği bilgisidir. Geçerli mevzuatın, standartların, üretici talimatlarının veya yetkin bir iş güvenliği uzmanının ya da işyeri hekiminin değerlendirmesinin yerini tutmaz.