Suudi Arabistan'da yazılı risk değerlendirmesi zorunlu mu ve ne sıklıkla gözden geçirilmelidir?

Evet, 50 veya daha fazla çalışanı olan işletmeler için zorunludur: 10/8/1439 H. (hicrî takvim; 26 Nisan 2018) tarihli ve 161238 sayılı Bakanlık Kararıyla onaylanan iş sağlığı ve güvenliği (İSG) Yönetimi Yönetmeliği (لائحة إدارة السلامة والصحة المهنية), bu işletmelerin çalışanlara yönelik riskleri belirleyip değerlendirmesini ve sonuçlarla birlikte bir eylem planını yazılı hale getirmesini şart koşar. Sabit bir gözden geçirme aralığı belirlenmemiştir: kontrol tedbirleri düzenli olarak ve iş değiştiğinde, İSG politikası ise en az iki yılda bir gözden geçirilmelidir.

Kısa cevap

• Tüm işverenler: İş Kanununun 122 ve 123. maddeleri, işin tehlikelerine karşı tedbir alınmasını ve çalışanların işe başlamadan önce bu tehlikeler hakkında bilgilendirilmesini gerektirir; bu da uygulamada her işin tehlikelerinin belirlenmesi anlamına gelir. 50 çalışanın altında yazılı kayıt açıkça şart koşulmamıştır ancak uyumu kanıtlamanın tek yolu yazılı kayıttır.
• 50 veya daha fazla çalışan: İSG Yönetimi Yönetmeliği; riskleri belirleyip değerlendiren bir ilk gözden geçirmeyi, öncelikleri, süreleri, kaynakları ve sorumlu kişileri içeren yazılı bir eylem planını ve kontrollerin düzenli olarak gözden geçirilmesini zorunlu kılar.
• Teftiş: İnsan Kaynakları ve Sosyal Kalkınma Bakanlığı (MHRSD) müfettişleri tehlike kayıt listesini, çalışma ortamının karşı karşıya olduğu tehlikeleri gösteren belgeyi ve alınan düzeltici faaliyetleri ister. Şubat 2026 tarihli ihlaller tablosuna (112377 sayılı Bakanlık Kararı) göre Yönetmeliğin karşılanmayan her bir şartı için 300 Suudi riyali (SAR) para cezası uygulanır.
• Gözden geçirme: Bir veya iki yıl gibi yasal bir süre yoktur; değişiklik olduğunda, olaylardan sonra ve işletmenin kendi takvimine göre gözden geçirme yapılır. İSG politikası en az iki yılda bir gözden geçirilmelidir.
• Yüksek seviye: Değişikliğin yönetimi (MOC) yalnız Yönetmeliğin yüksek seviyesinde uygulanır.

İSG Yönetimi Yönetmeliği neleri şart koşar

Yönetmeliğin üç seviyesi vardır. Bakanlık Kararı, listelenen yüksek riskli faaliyetlerdeki (inşaat, petrol ve gaz, elektrik, su ve gaz, sağlık hizmetleri, madencilik ve taş ocakçılığı, çimento, petrokimya ve listelenen imalat kolları) 50 veya daha fazla çalışanlı işletmelere orta seviyeyi, diğer tüm faaliyetlerdeki 50 veya daha fazla çalışanlı işletmelere ise asgari seviyeyi uygular.

Her iki seviyede de işletme şunları yapmalıdır:

1. Kendi yetkin personeli veya deneyimli bir dış kuruluş aracılığıyla; mevzuata uygunluğu, çalışma ortamından ve iş organizasyonundan kaynaklanan risklerin belirlenmesini ve değerlendirilmesini ve mevcut ya da planlanan kontrollerin yeterli olup olmadığını kapsayan bir ilk gözden geçirme yapmak.
2. Bulguları yazılı bir eylem planına dönüştürmek: eksiklikleri önceliklendirmek, zaman çizelgeleri belirlemek, insan kaynakları ile mali kaynakları tahsis etmek ve sorumlu kişileri tanımlamak; sonuçları çalışanlara bildirmek.
3. Önleme ve kontrol tedbirlerini sırasıyla uygulamak: tehlikenin ortadan kaldırılamadığı durumlarda prosesleri yeniden tasarlamak, daha az tehlikeli iş, el aleti, makine veya maddelerle ikame (tehlikeli olanın tehlikesiz veya daha az tehlikeli olanla değiştirilmesi) yapmak ve uygun kişisel koruyucu donanım (KKD) sağlamak.
4. Yeni faaliyet, proses ve ekipmanlar dahil tüm unsurların güvenli kalması için kararlaştırılan tedbirleri düzenli olarak gözden geçirmek, izlemek ve güncellemek.
5. Tüm çalışanlara, tehlikeleri belirlemelerinin ve bildirmelerinin beklendiğini iletmek.

Orta seviye bunlara dokümante edilmiş hedefleri, performans izlemeyi (örneğin yılda iki kez proaktif izleme önerilir), kaza araştırmasını ve üç aylık, altı aylık veya yıllık gibi aralıklarla yapılan yönetimin gözden geçirmesini ekler.

Ne sıklıkla gözden geçirilmeli: pratik bir yaklaşım

Metinler sabit bir süre belirlemediğinden, teftişte savunulabilir bir uygulama düzeni şöyledir:

Yıllık kontrol Suudi mevzuatının bir zorunluluğu değil, iyi uygulamadır. Yüksek riskli mesleklerde çalışanların ayrıca Ulusal İş Sağlığı ve Güvenliği Konseyinin (NCOSH) 2025 tarihli yönetmeliği kapsamındaki işe özgü eğitimlere ve ruhsatlara ihtiyacı vardır; bu sınıflandırma da risk değerlendirmesine dayanır.

Sık yapılan hatalar

• Küçük işyerlerinin hiçbir şey yapması gerekmediğini sanmak. 50 çalışanın altında Yönetmelik uygulanmaz; ancak 122 ve 123. maddeler yine de tehlikelere karşı tedbir alınmasını ve çalışanların bilgilendirilmesini zorunlu kılar.
• Yasal bir yenileme süresi varmış gibi süre belirtmek. Suudi metinleri sabit bir süre koymaz; işletmenin kendi belirlediği aralığı ve tetikleyici durumları tanımlamak gerekir.
• Eylem planı olmadan yalnız tehlikeleri listelemek. Yönetmelik öncelikleri, zaman çizelgelerini, kaynakları ve adı belirlenmiş sorumluları şart koşar.

excodex'te ilgili yazılar

• Suudi Arabistan'da iş sağlığı ve güvenliği: mevzuat, yetkili kurumlar ve işveren yükümlülükleri
• Suudi Arabistan'da işverenler çalışanlara hangi İSG eğitimlerini vermelidir?
• İşyerinde risk değerlendirmesi: süreç, ekip, kayıtlar ve yenileme
• Suudi Arabistan'da iş sağlığı ve güvenliği kurulu veya çalışan temsilcisi zorunlu mu?

Standartlar ve ek kaynaklar

• İSG Yönetimi Yönetmeliğini (asgari, orta ve yüksek seviyeler) onaylayan 10/8/1439 H. tarihli ve 161238 sayılı Bakanlık Kararı: ncosh.gov.sa
• MHRSD İSG teftiş mekanizması (Kasım 2019): ncosh.gov.sa
• MHRSD ihlaller ve cezalar tablosu, 21/8/1447 H. (9 Şubat 2026) tarihli ve 112377 sayılı Bakanlık Kararı: hrsd.gov.sa
• ISO 45001, İSG yönetim sistemleri, şartlar (risk ve fırsatların değerlendirilmesi).

Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel iş sağlığı ve güvenliği bilgisidir. Geçerli mevzuatın, standartların, üretici talimatlarının veya yetkin bir iş güvenliği uzmanının ya da işyeri hekiminin değerlendirmesinin yerini tutmaz.