Suudi Arabistan'da bir iş kazası nasıl ve hangi süre içinde bildirilmelidir?

Kaza, Ulusal İş Sağlığı ve Güvenliği Konseyinin (NCOSH) elektronik platformu üzerinden şiddet derecesine göre belirlenen süre içinde bildirilmelidir: ölümlü kazalarda ölümün teyidinden itibaren 24 saat içinde, diğer ciddi kazalarda 3 iş günü, ciddi olmayan kazalarda 7 iş günü ve ramak kala olaylarda (near miss) 10 iş günü içinde. Bu süreler, 4/6/1445 H. (hicrî takvim; 17 Aralık 2023) tarihli ve 82885 sayılı Kararla onaylanan NCOSH bildirim politikasından gelir. Sosyal Sigortalar Genel Kurumu (GOSI) kapsamında sigortalı olan çalışanlar için işveren, ilk yardımdan fazlasını gerektiren bir yaralanmayı öğrenmesinden itibaren üç gün içinde GOSI'ye de bildirim yapmalıdır.

Kısa cevap

• Kim bildirir: işveren (kamu sektöründe en üst düzey yetkili) veya yetkilendirdiği kişi, işletmenin NCOSH platformundaki hesabı üzerinden bildirir. Çalışanlar da bildirim yapabilir; sağlık kuruluşları ise tedavi ettikleri vakaları bildirir.
• Ölümlü (F derecesi): ölümün yetkili makamca teyidinden itibaren 24 saat içinde.
• Ciddi (D ve E dereceleri): kazadan itibaren 3 iş günü içinde.
• Ciddi olmayan (B ve C dereceleri): 7 iş günü içinde.
• Ramak kala olay (A derecesi): 10 iş günü içinde.
• Çalışan bildirimleri: işveren iki iş günü içinde yanıt vermek zorundadır.
• GOSI: işveren rehberi, sigortalı çalışanlar için üç gün içinde bildirim yapılmasını ister; çalışan da işverene yedi gün içinde haber vermelidir.

Kazalar nasıl derecelendirilir

Politika, insan üzerinde sonuç doğuran kazaları iki seviye ve altı derecede sınıflandırır:

Yalnız maddi hasara yol açan kazalar, kaybın işletme sermayesine oranına göre derecelendirilir. Politika F derecesine ilişkin süreyi ölümler üzerinden ifade eder; ölüm içermeyen F derecesi bir yaralanmada gecikmeden bildirim yapılmalı ve süre NCOSH ile teyit edilmelidir.

Bildirimden sonra araştırma

Birinci seviye (1. seviye) olaylarda işveren, kök nedenleri belirleyip raporu platforma yükleyen, NCOSH tarafından akredite edilmiş bir kaza araştırmacısı görevlendirir; bünyesinde araştırmacı bulunmayan işletmeler için NCOSH üçüncü taraf araştırmacı sağlayabilir veya onaylayabilir. 2. seviye olaylarda sektör düzenleyicisi NCOSH'tan bir araştırma ekibi kurmasını isteyebilir. Raporu işveren onaylar; sektör düzenleyicisi ise meslek hastalıklarına ilişkin raporlar hariç, denetlediği işletmelerin 1. ve 2. seviye raporlarını teyit eder.

İş Kanununun bu süreçteki yeri

İş Kanununun 141. maddesi iş kazalarının bildirim usulünü bakanlık kararına bırakır. 132. madde, İş Kanununun iş kazası tazminatına ilişkin bölümünün Sosyal Sigortalar Kanununun mesleki riskler sigorta kolu kapsamındaki işletmelere uygulanmayacağını belirtir; bu işletmelerde tedavi ve ödenekleri GOSI yürütür. GOSI'nin işveren rehberi, işverenin geçerli bir neden olmaksızın bildirimi geciktirmesi halinde bildirimden önceki döneme ait günlük ödeneği ödemek zorunda kalabileceği uyarısında bulunur. GOSI'nin eski rehberleri hâlâ basılı formlara atıf yaptığından, kurumun güncel çevrimiçi hizmeti kontrol edilmelidir.

Sık yapılan hatalar

• Yalnız GOSI'ye bildirim yapmak. GOSI bildirimi sigorta içindir; NCOSH platformu süreleri ayrıca uygulanır.
• Takvim günü saymak. 3, 7 ve 10 günlük süreler iş günüdür; ölümlü kazadaki sınır ise 24 saattir.
• Ramak kala olayları bildirmemek. A derecesindeki olaylar 10 iş günü içinde bildirilmelidir.
• Akredite olmayan araştırmacı kullanmak. 1. seviye araştırmalar NCOSH tarafından akredite edilmiş bir araştırmacı gerektirir.

excodex'te ilgili yazılar

• Suudi Arabistan'da iş sağlığı ve güvenliği: mevzuat, yetkili kurumlar ve işveren yükümlülükleri
• Suudi Arabistan'da iş güvenliği kurallarını ihlal etmenin cezaları nelerdir?
• Olayda ilk müdahale, bildirim ve olay yerinin korunması
• İSG mevzuatı karşılaştırması: görevlendirmeler ve bildirim süreleri

Standartlar ve ek kaynaklar

• İş kazaları, yaralanmalar ve meslek hastalıklarının bildirimine ilişkin ulusal kapsamlı program politikasını onaylayan 4/6/1445 H. tarihli ve 82885 sayılı NCOSH Kararı: ncosh.gov.sa
• GOSI, iş kazalarına ilişkin işveren soruları: gosi.gov.sa
• İş Kanunu 132 ila 141. maddeler: hrsd.gov.sa

Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel iş sağlığı ve güvenliği bilgisidir. Geçerli mevzuatın, standartların, üretici talimatlarının veya yetkin bir iş güvenliği uzmanının ya da işyeri hekiminin değerlendirmesinin yerini tutmaz.