Suudi Arabistan'da iş sağlığı ve güvenliği kurulu veya çalışan temsilcisi zorunlu mu?

Güvenlik kurulu yalnız bazı işverenler için zorunludur: 10/8/1439 H. (hicrî takvim; 26 Nisan 2018) tarihli ve 161238 sayılı Bakanlık Kararıyla onaylanan iş sağlığı ve güvenliği (İSG) Yönetimi Yönetmeliği, listelenen yüksek riskli faaliyetlerde 50 veya daha fazla çalışanı olan işletmelerin düzenli toplanan, çalışanlar ile yönetimden oluşan ortak bir çalışma grubu veya kurul kurmasını şart koşar. Avrupa Birliği'nde (AB) veya Türkiye'de olduğu gibi yasal yetkilere sahip, seçimle belirlenen bir çalışan temsilcisi kadrosu oluşturan Suudi kuralına rastlanmamıştır.

Kısa cevap

• Kurulun zorunlu olduğu yerler: yüksek riskli faaliyetlerde (inşaat, petrol ve gaz, elektrik, su ve gaz, sağlık hizmetleri, madencilik ve taş ocakçılığı, çimento, petrokimya ve listelenen imalat kolları) 50 veya daha fazla çalışanı olan ve Yönetmeliğin orta seviyesini uygulayan işletmeler; ayrıca gönüllü yüksek seviyede de uygulanır.
• Zorunlu olmadığı yerler: diğer faaliyetlerde 50 veya daha fazla çalışanı olan işletmeler (asgari seviye) ve 50'den az çalışanı olan işletmeler; bununla birlikte çalışanların katılımı iyi uygulamadır.
• Üye yapısı: katılmak üzere belirlenen çalışanlar ile üst yönetim temsilcileri birlikte yer alır.
• Toplantılar: işletmenin ihtiyacına göre düzenli yapılır; sabit bir aralık öngörülmemiştir.
• Temsilci: yasal bir İSG temsilcisi kadrosuna rastlanmamıştır; Yönetmelik, varsa çalışanların ve temsilcilerinin görüşlerinin alınmasından söz eder.

Yönetmelik neleri öngörür

Çalışanların katılımı unsuru orta ve yüksek seviyelerde uygulanır. Bu kapsamda işletmeden şunlar istenir:

1. Kontrol tedbirlerine ilişkin kararlar, güvenlik talimatları ve prosedürleri, satın alma öncesinde el aleti, ekipman ve kişisel koruyucu donanım (KKD) seçimi, KKD saha denemeleri ve işyerlerindeki değişiklikler gibi İSG konularında duruma göre çalışanların ve temsilcilerinin görüşlerini almak.
2. İSG konularını görüşmek, alınan tedbirleri incelemek ve kazaları araştırmak üzere, çalışanların katılmak için aday gösterildiği ve üst yönetim temsilcilerinin hazır bulunduğu, çalışanlar ile işverenden oluşan ortak bir İSG ekibi veya kurulu kurmak. Kurul, işletmenin ihtiyacına göre düzenli toplanır.
3. Çalışanları örneğin toplantılarda, ilan panolarında veya e-posta yoluyla öneri sunmaya teşvik etmek ve yaralanmaya veya hasara yol açabilecek olayların bildirilmesi için teşvik mekanizmaları sağlamak.

Kurul veya çalışma grubu; performans izleme, tetkik ve yönetimin gözden geçirmesi sonuçlarının iletildiği birimler arasında da sayılır. Ulusal düzeyde Ulusal İş Sağlığı ve Güvenliği Konseyi (NCOSH), işverenler, çalışanlar ve temsilcileri arasındaki işbirliğini geliştirmekle görevlendirilmiştir. İnsan Kaynakları ve Sosyal Kalkınma Bakanlığının (MHRSD) Şubat 2026'dan beri yürürlükte olan ihlaller tablosuna (112377 sayılı Bakanlık Kararı) göre, İSG Yönetimi Yönetmeliğinin karşılanmayan her bir şartı için, örneğin zorunlu olduğu halde kurul kurulmaması halinde, 300 Suudi riyali (SAR) para cezası uygulanır.

İşleyen bir kurul oluşturmak

Karşılaştırma

AB'de 89/391/AET sayılı Çerçeve Direktif, çalışanların veya özel İSG sorumluluğu taşıyan temsilcilerinin görüşlerinin alınmasını zorunlu kılar. Türkiye'de 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, 50 ve daha fazla çalışanın bulunduğu ve altı aydan fazla süren sürekli işlerin yapıldığı işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurulu kurulmasını ve işyeri büyüklüğüne göre çalışan temsilcisi görevlendirilmesini şart koşar. Suudi kuralı daha dar kapsamlıdır: 50 ve daha fazla çalışanda yalnız yüksek riskli faaliyetler için ortak kurul öngörür.

Sık yapılan hatalar

• 50 çalışanı olan her işyerinde kurul gerektiğini sanmak. Bu zorunluluk orta ve yüksek seviyelere bağlıdır.
• Çalışanların yer almadığı bir kurul kurmak. Yönetmelik yalnız yöneticileri değil, katılmak üzere belirlenmiş çalışanları şart koşar.
• Tutanak tutmamak. Kayıt olmadan müfettişler kurulun çalıştığını göremez.

excodex'te ilgili yazılar

• Suudi Arabistan'da iş sağlığı ve güvenliği: mevzuat, yetkili kurumlar ve işveren yükümlülükleri
• Suudi Arabistan'da yazılı risk değerlendirmesi zorunlu mu ve ne sıklıkla gözden geçirilmelidir?
• Suudi Arabistan'da işveren bir güvenlik profesyoneli veya işyeri hekimi görevlendirmek zorunda mı?
• Türkiye'de İSG kurulları ve çalışan temsilcileri

Standartlar ve ek kaynaklar

• İSG Yönetimi Yönetmeliği, 10/8/1439 H. tarihli ve 161238 sayılı Bakanlık Kararı (çalışanların katılımı unsuru): ncosh.gov.sa
• Ulusal İş Sağlığı ve Güvenliği Konseyinin Teşkilatı, 7/7/1443 H. tarihli ve 379 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı: ncosh.gov.sa
• Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) 155 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği ve Çalışma Ortamına İlişkin Sözleşme (1981), işyerinde işbirliğine ilişkin 19 ve 20. maddeler.

Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel iş sağlığı ve güvenliği bilgisidir. Geçerli mevzuatın, standartların, üretici talimatlarının veya yetkin bir iş güvenliği uzmanının ya da işyeri hekiminin değerlendirmesinin yerini tutmaz.