Mısır'da yazılı risk değerlendirmesi zorunlu mu, ne sıklıkla gözden geçirilmeli?

Evet. 2025 tarihli ve 14 sayılı Kanunla çıkarılan İş Kanununun 253. maddesi, her işletmenin risklerini ve öngörebileceği endüstriyel ve doğal afetleri değerlendirip analiz etmesini, acil durum planları hazırlamasını, bunları tatbikatlarla denemesini ve çalışma makamına bildirmesini şart koşar. Kanun bir gözden geçirme süresi belirlemez; ancak müfettişler risk analizini görmeye yetkilidir, 2003 tarihli ve 211 sayılı Karar acil durum planını yazılı bir plan olarak tanımlar ve Karar, koşullar değiştiğinde periyodik gözden geçirme ve yeniden bildirim ister.

Kısa cevap

• Hukuki dayanak: 2025 İş Kanunu, m.253: risk ve afet analizi, acil durum planları, tatbikatlar, eğitim, gerektiğinde düzeltme.
• Bildirim: acil durum planları, bunlarda yapılan değişiklikler ve tehlikeli maddelerin depolanması veya kullanılması yetkili idari makama bildirilmelidir (m.253).
• Belgeleme: müfettişler "işletmenin acil durum planlarını ve risk analizini" inceleyebilir (m.257) ve 211 sayılı Karar acil durum planını yazılı bir plan olarak tanımlar; bu nedenle ikisi de yazılı olarak dosyada tutulmalıdır.
• Gözden geçirme: Kanunda sabit bir süre yoktur; 2003 tarihli ve 211 sayılı Karar, kullanılan tehlikeli maddelere, teknolojiye ve olası afetlere göre periyodik ve düzenli gözden geçirme ile ürün miktarları veya tehlikeli madde stoku değiştiğinde yeniden bildirim ister.
• Kim yapar: tehlikelerin belirlenmesini ve ölçümleri İSG birimi (50 çalışandan itibaren) yapar; risk analizi programlarını İSG kurulu izler (2003 tarihli ve 134 sayılı Karar). Ruhsatlı dış danışmanlardan destek alınabilir (m.253 ve 262).

Kanun ve 211 sayılı Karar ne istiyor

Temel yükümlülük 253. maddededir. İşletme riskleri, öngörülebilir endüstriyel ve doğal afetleri ve faaliyetlerden kaynaklanan afetleri değerlendirip analiz etmeli; işletmeyi, çalışanlarını ve ziyaretçileri korumak için acil durum planları hazırlamalı; planları uygulamalı tatbikatlarla denemeli; çalışanları eğitmeli ve gerekirse planları düzeltmelidir. Bu işler için bir İSG danışmanından veya danışmanlık merkezinden yararlanılabilir. İşletme, makamın belirlediği süreler içinde yükümlülüklerini yerine getirmez ve bu durum yakın bir tehlike yaratırsa makam, tehlike giderilinceye kadar işyerinin kapatılmasını veya bir makinenin durdurulmasını emretmek zorundadır.

2003 tarihli ve 211 sayılı Karar (acil durum planlarına ilişkin bölüm), hâlâ uygulanan şu ayrıntıları ekler:

• değerlendirme, onaylanmış ulusal ve uluslararası standart ve yöntemlere göre yapılır;
• tasarım, deneme ve devreye alma aşamasında, azami üretim kapasitesi esas alınarak başlar;
• kullanılan ve depolanan tehlikeli maddelere, teknolojiye ve olası afetlere göre "periyodik ve düzenli olarak" gözden geçirilir;
• açığa çıkabilecek tehlikeli, toksik, yanıcı ve patlayıcı maddelerin türünü ve miktarını, emniyet ventilleri ve kontrol sistemleri gibi güvenlik sistemlerinin arızalarını, bakım programlarını, insan ve organizasyon hatalarını, tasarım kusurlarını ve acil durum müdahale planının etkinliğini ele alır;
• acil durum planı yetkili icra kurumlarına sunulur ve işletmenin durumu, üretim miktarı veya tehlikeli madde stoku değiştiğinde bu kurumlara bilgi verilir.

Kararın tanımları risk değerlendirmesini ve analizini, beklenen risklerin derecesinin ve türünün, nedenlerinin ve sonuçlarının ve önleme araçlarının belirlenmesi olarak tarif eder; acil durum planını ise olası tehlikelere karşı önceden hazırlanmış, yazılı tedbir ve prosedürler bütünü olarak tanımlar.

Teftişte savunulabilecek bir gözden geçirme döngüsü nasıl belirlenir

Sabit bir süre öngörülmediği için işveren seçtiği döngüyü gerekçelendirmek zorundadır. Savunulabilir bir yaklaşım aşağıdadır; bu, yasal bir süre değil iyi uygulamadır:

1. En az yılda bir kez gözden geçirilmeli, tarih ve gözden geçiren kişi kaydedilmelidir.
2. Ciddi bir kazadan, meslek hastalığından, büyük zarar potansiyeli taşıyan bir ramak kala olaydan, bir müfettiş tespitinden ya da proses, ekipman, yerleşim veya tehlikeli madde stokunda bir değişiklikten hemen sonra gözden geçirilmelidir.
3. Her gözden geçirmeden sonra acil durum planı yeniden denenmeli ve tatbikat kayda geçirilmelidir.
4. Acil durum planı değiştiğinde güncellenmiş plan çalışma müdürlüğüne gönderilmelidir (m.253).

Sık yapılan hatalar

• Acil durum planını risk değerlendirmesinin tamamı saymak. Kanun hem risklerin analizini hem de acil durum planını ister; günlük tehlikeler (makineler, elle taşıma, kimyasallar) de değerlendirilmelidir.
• Değişiklikleri bildirmemek. 253. madde, planlardaki değişikliklerin ve tehlikeli maddelerin makama bildirilmesini şart koşar.
• Başka bir sahanın belgesini kopyalamak. 211 sayılı Karar analizi sahanın kendi maddelerine, kapasitesine ve teknolojisine bağlar.

excodex'te ilgili yazılar

• Mısır'da iş sağlığı ve güvenliği: mevzuat, yetkili kurumlar ve işveren yükümlülükleri
• Mısır'da büyük tehlike arz eden kimya tesislerine hangi kurallar uygulanır?
• İşyerinde risk değerlendirmesi: süreç, ekip, kayıtlar ve gözden geçirme

Standartlar ve ek kaynaklar

• İş Kanununu çıkaran 2025 tarihli ve 14 sayılı Kanun, 253, 257 ve 262. maddeler: https://manshurat.org/content/qnwn-lml-ljdyd-rqm-14-lsn-2025
• 2003 tarihli ve 211 sayılı Bakanlık Kararı, tanımlar ve acil durum planlarına ilişkin bölüm, Al-Waqa'i' al-Misriya Sayı 227 (ek b), 5 Ekim 2003: https://manshurat.org/node/12155
• 2003 tarihli ve 134 sayılı Bakanlık Kararı, İSG biriminin ve kurulunun görevleri: https://manshurat.org/node/12136

Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel iş sağlığı ve güvenliği bilgisidir. Geçerli mevzuatın, standartların, üretici talimatlarının veya yetkin bir iş güvenliği uzmanının ya da işyeri hekiminin değerlendirmesinin yerini tutmaz.