İsrail'de işveren iş güvenliği sorumlusu veya işyeri hekimi görevlendirmek zorunda mı?

İş güvenliği sorumlusu için cevap, belirli büyüklüklerin üzerinde evet: 50 ve daha fazla çalışanı olan fabrikalar, listedeki hizmet sektörleri ve tarım işverenleri için, şantiyelerinde aynı anda 100 veya daha fazla çalışanı bulunan yapı müteahhitleri için ve bölge iş müfettişinin yazılı olarak emrettiği her yerde sertifikalı bir iş güvenliği sorumlusu (ממונה על הבטיחות) zorunludur. İşyeri hekimi ise genel bir görevlendirme değildir; yetkili hekimlerce yapılan sağlık muayeneleri yalnızca belirli maruziyetler ve gruplar için gereklidir.

Kısa cevap

• Yasal dayanak: 5714-1954 tarihli İş Teftişi (Teşkilat) Kanununun 25. maddesi ve 2025'te değiştirilen İş Teftişi (Teşkilat) (İş Güvenliği Sorumluları) Yönetmeliği 5756-1996.
• 50 veya daha fazla çalışan: İş Güvenliği Emirnamesi kapsamındaki işyerleri (fabrikalar ve benzerleri) ile listedeki sektörler: hastaneler ve tıbbi kurumlar, yükseköğretim, araştırma kurumları, oteller, ticaret, havalimanları ve havayolları, yerel yönetimler, kooperatif yerleşim şirketleri; ayrıca aynı anda 50 çalışanı olan tarım.
• İnşaat: doğrudan veya alt yükleniciler aracılığıyla şantiyelerinde aynı anda 100 veya daha fazla çalışan çalıştıran müteahhit.
• Her büyüklükte: riskler nedeniyle bölge iş müfettişi yazılı olarak emrettiğinde. Baş iş müfettişi, görevlendirmeyi haklı kılacak riski bulunmayan bir işyerini muaf tutabilir.
• İşyeri hekimi: genel bir yükümlülük yoktur; maruziyete bağlı muayeneler (gürültü, benzen, kurşun ve diğerleri) yetkili bir tıbbi hizmet veya hekim tarafından yapılmalıdır.

İsrail'de iş güvenliği sorumlusu kim olabilir

İş güvenliği sorumlusunun, baş iş müfettişince verilmiş geçerli bir yeterlilik belgesi (אישור כשירות) olmalıdır. Olağan yollar şunlardır:

2025 değişikliğinden bu yana belge üç yıl geçerlidir ve sorumlu her üç yıllık dönemde en az 12 günlük ilave eğitimi tamamlarsa yenilenir. Kimya, ilaç ve petrokimya, elektrik ve elektronik, inşaat, patlayıcılar, taş ocakları ve madenler ile tarımda sorumlunun ayrıca o sektörde iki yıllık deneyimi olmalıdır. İşveren, görevlendirmeyi öngörülen formla bölge iş müfettişine sunar; müfettiş 45 gün içinde itiraz edebilir (örneğin adayın diğer görevleri işe engel olacaksa veya adayın örgütteki konumu görevin yapılmasına izin vermeyecekse) ve sonradan en az 60 gün önceden bildirimde bulunarak bir sorumluyu ehliyetsiz sayabilir. İşveren veya sorumlu, itiraza ya da ehliyetsiz sayılmaya karşı yedi gün içinde baş iş müfettişinin atadığı bir itiraz komitesine başvurabilir.

İş güvenliği sorumlusu ne yapar ve işveren ne sağlamalıdır

İş güvenliği sorumlusu işverene kanunlar, yönetmelikler ve standartlar konusunda danışmanlık yapar; tehlikeleri belirlemesi, güvenlik cihazlarının ve periyodik kontrollerin yerinde olup olmadığını denetlemesi, eğitim programlarını ve yazılı risk bilgilerini hazırlaması, kazaları ve meslek hastalıklarını araştırması, maruziyet ölçümlerini ve sağlık muayenelerini izlemesi, yüklenicilere yönelik düzenlemeleri belirlemesi, güvenlik komitesiyle çalışması, acil durum tatbikatlarını sürdürmesi ve müfettişlere eşlik etmesi beklenir. Sorumlu, can veya sağlık için ani tehlike varsa işin durdurulmasını emredebilir ve bunu derhal işverene bildirmelidir.

İşveren, sorumlunun kim olduğunu çalışanlara duyurmalı, ona örgütte tanımlı bir yer ve statü, gereken kaynakları ve erişimi, ayrıca ilave eğitim için zaman sağlamalıdır. Risk, alan veya çalışan sayısı gerektiriyorsa müfettiş birden fazla iş güvenliği sorumlusu isteyebilir.

İşyeri hekimi ve diğer sağlık görevleri

İsrail hukuku, her işyeri için sürekli bir işyeri hekimi veya iş sağlığı hizmeti şart koşmaz; 6331 sayılı Kanunun 6. maddesi uyarınca her işverenin doğrudan istihdam ederek ya da dışarıdan hizmet alarak bir işyeri hekimi görevlendirmesinin gerektiği Türkiye'den farkı budur. Bunun yerine etmene özgü yönetmelikler, maruziyetten önce ve maruziyet sırasında muayeneyi, genellikle iş hekimliği uzmanı olan bir "yetkili hekim" veya yetkili bir tıbbi hizmet tarafından yapılmak üzere şart koşar. 50 veya daha fazla çalışanı olan bir işyerinin güvenlik yönetimi programı, iş sağlığı hizmetini veren tıbbi hizmetleri belirtmelidir; ilk yardım yönetmelikleri ise eğitimli bir ilk yardım görevlisi (מגיש מאומן) isteyebilir.

Sık yapılan hatalar

• İnşaat projesinde yalnızca doğrudan çalışanları saymak. 100 çalışan eşiği, aynı anda müteahhidin şantiyelerinde bulunan alt yüklenicilerin çalışanlarını da kapsar.
• Sertifikasız bir "HSE müdürü" görevlendirmek. Yasal iş güvenliği sorumlusu olarak yalnızca geçerli yeterlilik belgesi olan kişi görev yapabilir.
• Sektör deneyimini göz ardı etmek. Listedeki sektörlerde, iki yıllık sektör deneyimi olmayan yeni sertifikalı bir sorumlu görevlendirilemez.

excodex'te ilgili yazılar

• İsrail'de iş sağlığı ve güvenliği: mevzuat, yetkili kurumlar ve işveren yükümlülükleri
• İsrail'de güvenlik komitesi veya çalışan güvenlik temsilcisi zorunlu mu?
• İsrail'de çalışanlar için işe giriş ve periyodik sağlık muayeneleri zorunlu mu?
• İSG mevzuatı karşılaştırması: görevlendirmeler ve bildirim süreleri

Standartlar ve ek kaynaklar

• İş Teftişi (Teşkilat) (İş Güvenliği Sorumluları) Yönetmeliği 5756-1996 (תקנות ארגון הפיקוח על העבודה (ממונים על הבטיחות), התשנ"ו-1996), 1999 ve 2025'te değiştirilmiş hâliyle.
• İş Teftişi (Teşkilat) Kanunu 5714-1954, 25. madde, resmî gazete metni, Knesset.
• İsrail İş Güvenliği ve Hijyeni Enstitüsü, IIOSH hakkında.

Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel iş sağlığı ve güvenliği bilgisidir. Geçerli mevzuatın, standartların, üretici talimatlarının veya yetkin bir iş güvenliği uzmanının ya da işyeri hekiminin değerlendirmesinin yerini tutmaz.