Basınçlandırılmış bir oda veya analizör kabini ne kadar aşırı basınç tutmalıdır?

Bitişik mekânlara göre en az 25 Pa. IEC 60079-13:2017, bir odanın basınçlandırma sisteminin kapılar dışındaki tüm çıkış açıklıklarının %50'si açıkken 25 Pa tutabilmesini şart koşar ve 25 Pa'nın altındaki bir basınç farkını basınçlandırmanın devre dışı kalması sayar. Hava kilidi olmayan bir kapı açıldığında, basınç o süre boyunca 25 Pa'nın altına ancak temiz hava kapıdan dışarıya doğru 0,3 m/s veya daha yüksek hızla akıyorsa düşebilir.

Kısa cevap

• Asgari değer: bitişik mekânlara göre 25 Pa (yaklaşık 2,5 mm su sütunu, kabaca 0,1 inç su sütunu); pb ve pc seviyelerinin her ikisi için.
• Test koşulu: değer, asgari basınçlandırma debisinde, çıkış açıklıklarının (menfezler, damperler, açıklıklar; kapılar değil) yarısı açıkken sağlanmalıdır.
• Arıza ölçütü: 25 Pa'nın altı. Odadaki bir sensör bunu algılamalı ve alarm verebilmelidir.
• Kapılar: bir hava kilidi veya diğer açılabilir çıkışların yarısı açıkken açık bir kapıdan dışarıya doğru en az 0,3 m/s. 0,3 m/s değeri hafif rüzgârı varsayar.
• Analizör kabinleri: basınçlandırıldıklarında aynı 25 Pa geçerlidir. İç kaynaklar ayrıca, odayı alt patlama sınırının (APS, İng. LFL) %25'inin altında tutan bir havalandırmayla kontrol edilir; bu havalandırma oda basıncıyla değil, hava kanalındaki akışla izlenir.
• Ex p ekipmanla aynı değildir: IEC 60079-2, pxb veya pyb seviyesindeki basınçlandırılmış muhafazalar için 50 Pa, pzc için 25 Pa ister.

25 Pa şartı nereden gelir ve nasıl test edilir

IEC 60079-13, Bölge 1, 2, 21 veya 22'de bulunan ve insanların girdiği odaları ele alır. Basınçlandırma maddeleri birbirine bağlı şartlar koyar:

Sürekli hava akışının yalnızca kaçakları karşılaması ve basıncı tutması gerekir; çok daha büyük olan süpürme (purging) debisi (devreye almadan önce normalde 10 oda hacmi) ayrı bir şarttır. IEC 60079-13'ün 2026'da anket aşamasında olan üçüncü baskı taslağı 25 Pa asgari değerini korur.

Neden 25 Pa ve ne zaman daha fazlası için tasarlanmalı

Basınç farkı işe yarar, çünkü hava her çatlaktan daima yüksek basınçtan düşük basınca akar. Yirmi beş paskal küçüktür; yaklaşık 6,5 m/s'lik bir rüzgârın dinamik basıncı kadardır (½ × 1,2 kg/m³ × v² bağıntısından). Bu karşılaştırma uygulamadaki noktaları açıklar:

• Rüzgâr. Bir binanın rüzgâr alan tarafında, kuvvetli rüzgârda rüzgâr basıncı yerel olarak oda aşırı basıncını aşabilir. Standart, 0,3 m/s kapı hızının hafif rüzgâra dayandığını ve yerel koşullar için artırılması gerekebileceğini belirtir; aynı mantık, açık deniz modülleri gibi açıkta kalan sahalarda daha yüksek bir ayar noktasını destekler.
• Baca etkisi. Yüksek bir odadaki veya çok katlı bir binadaki sıcak hava, üst ve alt arasındaki basınç farkını değiştirir. 25 Pa, en düşük olduğu yerde de sağlanmalıdır; bu nedenle basınç farkını o açıklıklarda kontrol edin.
• İçerideki emiş ekipmanı. Odadaki bir çeker ocak, kompresör veya hava tüketen başka bir cihaz kendi havasıyla beslenmelidir; aksi halde odayı sıfıra doğru çekebilir.
• Kapılar. 25 Pa'da 0,9 m × 2,1 m'lik bir kapı yaklaşık 47 N basınç yükü taşır; 50 Pa'da yaklaşık 95 N. Kapılar basınca karşı yine de kapanıp kilitlenebilmelidir; bu nedenle çok yüksek ayar noktaları kendi sorunlarını yaratır.

Bu yüzden pratik bir tasarım, olağan dalgalanmaların odayı açtırmaması için 25 Pa'nın üzerindeki bir ayar noktasına göre kontrol eder ve 25 Pa'da alarm verir; aradaki pay standarttan gelen bir değer değil, bir tasarım tercihidir.

Analizör kabinleri: basınç ve seyrelme birlikte

Tehlikeli bölgedeki bir analizör kabini tipik olarak iki sorunu birden taşır: dış ortam dışarıda tutulmalıdır ve içerideki numune hatları kaçırabilir. IEC 60079-13 bu durumda iki tekniği birlikte uygular. Basınçlandırma dışarıya karşı 25 Pa tutar. IEC 60079-10-1 ile boyutlandırılan yapay havalandırma, iç salımlardan kaynaklanan konsantrasyonu APS'nin %25'inin altında tutar; bu havalandırma oda basıncıyla değil, hava kanalındaki akış veya basınç anahtarlarıyla izlenir ve gaz dedektörleri seyrelmeyi doğrular. Odaya yanıcı madde getiren borular oda dışından kapatılabilmeli ve akış kısıtlayıcılar her kaçağı sınırlamalıdır, çünkü uygulanabilir hiçbir basınç farkı odanın içindeki büyük bir kaçağa karşı işe yaramaz. Üçüncü baskı taslağı, kapsamının analizör kabinlerini de içerdiğini açıklığa kavuşturur.

Kuzey Amerika'da NFPA 496 (2024 baskısının yerini alan 2027 baskısı) basınçlandırılmış kontrol odalarını ve analizör odalarını kapsar; bu standart uygulandığında kendi değerlerini kontrol edin.

Sık yapılan hatalar

• Alarmı işletme basıncına ayarlamak. Bu durumda her kapı açılışı asılsız bir alarm verir ve operatörler alarmı görmezden gelmeye başlar.
• Yanlış referansa göre ölçmek. Önemli olan basınç farkı, başka bir basınçlandırılmış odaya göre değil, tehlikeli ortamın bulunabileceği bitişik mekâna göredir.
• Odalar için Ex p muhafaza değerini (50 Pa), muhafazalar için oda değerini kullanmak. Bunlar farklı standartlar ve farklı sayılardır.
• İç kaçaklar için aşırı basınca güvenmek. Basınç gazı dışarıda tutar; içeride açığa çıkan gazı yalnızca havalandırma seyreltir.

excodex'te ilgili yazılar

• Basınçlandırılmış odalar ve analizör kabinleri: havalandırma ile bir alanı tehlikeli olmayan hale getirmek
• Basınçlandırma (Ex p): px, py ve pz, ön süpürme ve koruyucu gaz
• Tehlikeli bölgedeki bir kontrol odası basınçlandırma ile güvenli hale getirilebilir mi?
• Basınçlandırılmış bir odada basınçlandırma devre dışı kalırsa ne olur?
• Standart sayfaları: IEC 60079-13, IEC 60079-2

Standartlar ve ek kaynaklar

• IEC 60079-13:2017 (baskı 2), basınçlandırılmış oda "p" ve yapay havalandırmalı oda "v" ile ekipman koruması; oda basınç farkı, hava kilitleri, kapı hızı ve doğrulama testlerine ilişkin maddeler: law.resource.org; IEC web mağazası
• IEC 60079-2:2014, basınçlandırılmış muhafaza "p" ile ekipman koruması (pxb ve pyb için 50 Pa, pzc için 25 Pa): law.resource.org
• Üçüncü baskı taslağı, prEN IEC 60079-13: standards.iteh.ai
• IEC 61285, endüstriyel proses kontrolü, analizör kabinlerinin güvenliği
• NFPA 496 (2027 baskısı), elektrikli ekipman için süpürmeli ve basınçlandırılmış muhafazalar: nfpa.org

Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel teknik bilgidir. Geçerli standartların, ekipman sertifikalarının ve talimatlarının, ulusal mevzuatın veya yetkin bir kişinin değerlendirmesinin yerini tutmaz.