Ex d muhafazaya sahada ilave kablo giriş deliği delinebilir mi?
Özet
Hayır. Tesisatçı alev sızdırmaz (Ex d) bir muhafazaya yeni giriş delemez veya diş açamaz. İlave girişe yalnızca sertifika çizimleri izin veriyorsa ve giriş üretici ya da bu çizimlere göre IEC 60079-19 kapsamında çalışan bir onarım tesisi tarafından işleniyorsa izin verilir.
Hayır. Tesisatçı, alev sızdırmaz (Ex d) bir muhafazada sahada yeni bir kablo girişi delemez, zımbalayamaz veya diş açamaz. İlave bir giriş ancak sertifika dokümanları o konumda o ölçüde bir girişe izin veriyorsa ve giriş üretici ya da üreticinin çizimlerine göre IEC 60079-19 kapsamında çalışan yetkin bir onarım tesisi tarafından işleniyorsa kabul edilebilir. Bunun dışındaki her delik bir modifikasyondur ve muhafaza artık sertifikalı değildir.
Kısa cevap
- IEC 60079-14, alev sızdırmaz muhafazalarda ilave delik açılmayacağını belirtir (2007 baskısının ifadesi, madde 10.4.1; çalıştığınız baskıyı kontrol edin).
- Girişlerin nereye takılabileceğini ve azami giriş sayısını üreticinin dokümanları belirtir (IEC 60079-1). Bu dokümanlarda yer almayan bir giriş sertifika kapsamında değildir.
- IEC 60079-19, alev sızdırmaz bir muhafazaya delik delmeyi modifikasyon olarak ele alır. 2006 baskısı buna yalnızca üreticinin sertifikalı çizimlerine veya, artık faaliyette olmayan bir üretici gibi istisnai durumlarda, sertifikalandırma kuruluşuna başvurularak izin veriyordu. 2010 baskısından bu yana onarım standardı, değişikliklere yalnızca sertifika dokümanlarında belirtildikleri durumda izin verir ve modifikasyona izin vermez.
- Giriş dişinin kendisi de bir alev yoludur. Doğru diş formuna (IEC 60079-1:2014 muhafazaları için yalnızca metrik veya NPT), dar bir toleransa ve en az beş tam diş kavraması sağlayacak uzunluğa sahip olmalıdır.
- Başka bir kablo gerekiyorsa önce zaten sertifikalı olan boş bir giriş veya ikinci bir muhafaza arayın. Mevcut kutuyu delmeyin.
Delinmiş bir delik neden sıradan bir delik değildir
Alev sızdırmaz bir muhafaza, dışarıya açılan her açıklığın, kaçan gazları dış ortamı tutuşturamayacakları seviyenin altına soğutan bir alev yolu olması sayesinde çalışır. Dişli bir kablo girişi de bu alev yollarından biridir. IEC 60079-1:2014, iç metrik giriş dişlerinin 6H veya daha iyi tolerans sınıfında olmasını ve pah veya boşaltma kanalının dış duvardan itibaren 2 mm'den derin olmamasını ister. Rakorlar ve tapalar, takıldıklarında en az beş dişin kavraması için en az sekiz tam dişle üretilir.
Merdiven üstünde bir el matkabı ve bir kılavuzla bu güvence altına alınamaz. Delik eksenden kaymış veya büyük olabilir ya da aşınmış bir kılavuzla açılmış olabilir. Duvarın ince olduğu yerde diş fazla kısa kalabilir. Talaş içeriye, gerilimli parçaların üzerine veya birleşim yüzeylerine düşebilir. Yeni bir delik nervürleri, flanşları veya iç montaj noktalarını da kesebilir. Ayrıca deliğin çevresindeki duvar yalnızca sertifikalandırılan yapılandırmada basınç deneyinden geçirilmiştir: tip testi ve rutin aşırı basınç deneyi, üreticinin hiç açmadığı bir deliği kapsamaz.
Bir de yalnızca üreticinin cevaplayabileceği bir tasarım sorusu vardır. Girişlerin sayısı ve konumu duvarın dayanımını ve içeriye doğru çıkıntı yapan rakorlar aracılığıyla, patlama deneylerinin yapıldığı iç düzeni etkiler. IEC 60079-1'in, izin verilen giriş yerlerini ve azami giriş sayısını üreticinin ekipman dokümanlarında belirtmesini istemesinin nedeni budur.
İlave girişi kim, nasıl açabilir
| Durum | Statü | Kim yapar |
|---|---|---|
| Önceden işlenmiş ve sertifikalı kör tapayla kapatılmış giriş | Normal montaj | Tesisatçı, doğru dişte sertifikalı bir rakorla kullanır |
| Sertifika çizimlerinde opsiyonel olarak gösterilen ilave giriş (ölçü, konum, diş) | Sertifika kapsamında değişiklik | Üretici veya bu çizimlere göre çalışan bir onarım tesisi |
| Çizimlerde gösterilmeyen giriş | Modifikasyon | Onarım işi değildir: sertifikanın genişletilmesini yalnızca üretici sağlayabilir |
| Tesisatçının deldiği delik | Yetkisiz modifikasyon | Kabul edilemez; ekipman tehlikeli bölgede kullanılmamalıdır |
İş kayıt altına alınır ve onarım tesisi ekipmanı IEC 60079-19'da tarif edildiği şekilde işaretler. Önerilen bir değişiklik ekipmanı sertifikasının dışına çıkaracaksa IEC 60079-19, kullanıcıya ekipmanın artık patlayıcı ortama uygun olmadığının yazılı olarak bildirilmesini ister. Yetkisiz olarak delinmiş bir muhafaza da aynı durumdadır: değiştirilir veya değerlendirme için üreticiye geri gönderilir.
Örnek: Bir bakım ekibinin, dört girişinin hepsi kullanımda olan bir Ex db IIB T4 Gb buata bir enstrüman kablosu daha sokması gerekir. Sertifika çizimi altı olası giriş konumu gösterir. Kutu sökülür, üreticinin servis merkezine gönderilir ve beşinci giriş çizime göre doğru M20 dişle işlenir ve mastarla kontrol edilir. Kutu, yapılan işin kaydıyla geri döner. Çizim yalnızca dört konum gösterseydi doğru cevap ikinci bir buat olurdu.
Ex d, Ex e veya Ex t ile aynı değildir
Artırılmış emniyet (Ex e) ve toz (Ex t) muhafazaları alev yollarına değil, giriş koruma derecesine dayanır. Bunların bazılarının sertifikaları ve talimatları, kullanıcının delik ölçü toleransı ve girişler arası mesafe gibi belirtilen sınırlar içinde düz giriş delikleri açmasına izin verir. IEC 60079-19 da koruma tipi ve IP derecesi korunduğu sürece Ex e girişlerinde yapılan değişiklikleri kabul eder. Bu izinler alev sızdırmaz bir muhafazaya aktarılamaz. İlgili muhafazanın talimatlarını kontrol edin ve bir koruma yöntemine ait kuralın başka birine de uygulandığını asla varsaymayın.
Sık yapılan hatalar
- "Diş ölçüsü aynı" diye sahada delip diş açmak. Sertifika yalnızca rakoru değil, deliği de kapsar.
- Sahada delinmiş veya yeniden diş açılmış yanlış dişli bir girişe rakor takmak için diş adaptörü kullanmak. Sertifikalı bir adaptör, sertifikasız bir deliği yasal hale getirmez.
- Hasarlı bir giriş dişini el kılavuzuyla yeniden açmak. Diş onarımı IEC 60079-19 kapsamında bir onarımdır ve çizimlere göre çalışan bir atölyede yapılmalıdır.
- Kutunun yakınında yapılan herhangi bir işten sonra muhafazanın içinde veya birleşim yüzeylerinde talaş bırakmak.
excodex'te ilgili yazılar
- Alev sızdırmaz muhafazalar (Ex d): alev yolları iç patlamayı nasıl durdurur
- Ex ekipmanın onarımı, revizyonu ve modifikasyonu (IEC 60079-19)
- Tehlikeli bölgeler için kablo rakorları: bariyer rakorlar, dolgulu rakorlar ve seçim
- Ex d kablo girişinde diş adaptörü veya redüksiyon kullanılabilir mi?
- Standart sayfaları: IEC 60079-1, IEC 60079-19
Standartlar ve ek kaynaklar
- IEC 60079-1:2014 (baskı 7) ve yorum sayfası 1 (2020), alev sızdırmaz muhafazalar "d": giriş dişi gereklilikleri, izin verilen giriş yerleri ve azami giriş sayısı; atıfla mevzuata dahil edildiği için kamuya açıktır: law.resource.org. IEC 60079-1'in 2026 tarihli bir baskısı o tarihten bu yana yayımlanmıştır.
- IEC 60079-14, elektrik tesisatlarının tasarımı, seçimi ve montajı; AS/NZS 60079.14:2009 olarak yayımlanan 2007 metni, madde 10.4.1'de alev sızdırmaz muhafazalarda ilave delik açılmayacağını belirtir: archive.org
- P. Thurnherr (IEC MT 60079-14 bakım ekibinin koordinatörü), tesisatçının bir Ex d muhafazada ilave delik açmayacağı kuralı dahil IEC 60079-14 üzerine sunumlar, Şanghay (2017) ve Split (2018) IECEx konferansları: IECEx 2017, IECEx 2018
- IEC 60079-19, ekipmanın onarımı, revizyonu ve ıslahı (güncel baskı 5.0, 2025); Hindistan'da IS/IEC 60079-19 olarak kabul edilen 2006 baskısı, yukarıda özetlenerek aktarılan delme ve ilave girişlere ilişkin maddeleri içerir: law.resource.org
- Polonya standart kuruluşunun EN 60079-14 madde 10.6.1 yorumu (beş tam diş, sızdırmazlık pulları, paralel dişlerde gres): pkn.pl
Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel teknik bilgidir. Geçerli standartların, ekipman sertifikalarının ve talimatlarının, ulusal mevzuatın veya yetkin bir kişinin değerlendirmesinin yerini tutmaz.