Ex p muhafazada süpürme basıncı kaybolursa ne olur?

Bir emniyet cihazı, aşırı basıncın asgari değerinin (pxb ve pyb için 50 Pa, pzc için 25 Pa) altına düştüğünü algılar ve bundan sonra tesisatın harekete geçmesi gerekir. Bu önlemin otomatik enerji kesme mi yoksa alarm mı olacağı, bölgeye ve muhafazanın içinde ne bulunduğuna bağlıdır: Bölge 1'de sıradan (Ex olmayan) ekipman içeren bir muhafaza alarm vermeli ve enerjiyi otomatik olarak kesmelidir; Bölge 2'de veya içerik zaten EPL Gc'yi karşılıyorsa asgari önlem, alarm ve ardından operatörün hemen müdahalesidir.

Kısa cevap

• Basınç sensörü, arada vana olmadan doğrudan muhafazanın basıncını ölçer ve IEC 60079-2'nin belirlediği asgari aşırı basıncın altında devreye girer. Bir pzc muhafazada bunun yerine, koruyucu gaz beslemesindeki bir alarmla birlikte bir basınç göstergesi kullanılabilir.
• IEC 60079-2, bu sinyalin nasıl kullanılacağını (alarm veya enerji kesme) kullanıcıya bırakır; asgari önlemi IEC 60079-14 belirler.
• İçinde sıradan ekipman bulunan Bölge 1 (EPL Gb): alarm ve otomatik enerji kesme. İçeriği kendi başına EPL Gc'yi karşılayan Bölge 1: alarm. Sıradan ekipmanlı Bölge 2 (EPL Gc): alarm. EPL Gc içerikli Bölge 2: önlem gerekmez.
• Alarm ancak biri hemen müdahale ederse bir anlam taşır: koruyucu gaz yeniden sağlanır veya ekipmanın enerjisi kesilir.
• Enerji yeniden verilmeden önce muhafaza, üreticinin belirttiği şekilde yeniden süpürülür (purging); pxb'de bunu kontrol ünitesi otomatik olarak yapar.

Önlem neden bölgeye ve içeriğe bağlıdır

Basınçlandırma, dış ortamı onu tutuşturabilecek ekipmandan uzak tutar. Aşırı basınç kaybolduğunda bu ayırma da ortadan kalkar ve çevredeki gaz, kapılardaki ve kablo rakorlarındaki kaçaklardan içeri sızabilir. Bunun ne kadar çabuk tehlikeli hale geleceği iki şeye bağlıdır.

Bölge. Bölge 1'de patlayıcı ortamın normal çalışmada zaman zaman oluşması beklenir; bu nedenle gaz, basınç kaybolduktan kısa süre sonra kıvılcım üreten bir kontaktöre veya sıcak bir güç kaynağına ulaşabilir. Bölge 2'de gaz yalnızca seyrek ve kısa süreli bulunur; dolayısıyla bir tutuşma için basınç kaybına ek olarak ikinci, bağımsız bir arıza gerekir.

İçerik. Bir pyb muhafaza veya içeriği zaten Bölge 2'ye uygun olan herhangi bir muhafaza (örneğin Ex ec, Ex nR veya Ex ic ürünler), normal çalışmada gazı tutuşturan ekipman içermez. Basıncın kaybolması, korumasını sıfıra değil, EPL Gb'den yaklaşık EPL Gc'ye düşürür.

İkisi birlikte değerlendirildiğinde, iç salım kaynağı olmayan muhafazalar için IEC 60079-14'teki asgari önlemler tablosu ortaya çıkar:

Tablo, AS/NZS 60079.14:2009'da (2007 baskısına dayanır) kabul edilen IEC 60079-14 metnini izler. 2024 baskısında da basınçlandırma arızasında alınacak önleme ilişkin bir madde bulunur; projeniz için bu maddenin ifadesini kontrol edin. Uygulamada bir pxb muhafaza "sıradan ekipman" sütununa girer ve genellikle Bölge 1'e kurulur; pxb sistemlerin normalde açtırmaya (trip) bağlanmasının nedeni budur. pyb ve pzc muhafazalar ise "alarm" hücrelerinde yer alır.

Uygulamada ne olur

Otomatik enerji kesme (Bölge 1'de tipik pxb). Süpürme kontrol ünitesi, korunan ekipmanı besleyen kontaktörü veya devre kesiciyi açar. IEC 60079-14, enerji otomatik olarak kesildikten sonra emniyet için ayrıca bir alarmın gerekmeyebileceğini belirtir; ancak operatörler tesisin neden durduğunu bilmek için genellikle bir alarm ister.

Yalnızca alarm (Bölge 2 veya Gc içerik). Alarm, görüleceği bir yere iletilir. Ardından birinin koruyucu gazı yeniden sağlaması (besleme, filtreler, regülatör ve kapı contaları kontrol edilir) veya ekipmanın enerjisini kesmesi gerekir. Boş bir kontrol odasında saatlerce çalan bir alarm koruma değildir.

Enerjili kalan ekipman. Yoğuşma önleyici ısıtıcılar, saatler veya bazı haberleşme devreleri gibi diğerleriyle birlikte enerjisi kesilmeyen parçalar, kendileri muhafazanın dışındaki yere uygun olmalıdır. IEC 60079-14 ayrıca kapalı bileşenlerin içinde hapsolmuş yanıcı maddeye karşı uyarır ve iç parçaların bir basınç arızasından sonra dış ortamı tutuşturacak kadar sıcak olacağı durumlarda, dış ortamın içeri girişini yavaşlatan bir düzenek ister.

Açtırmanın gazdan daha tehlikeli olduğu durumlar. Enerjiyi kesmek daha büyük bir tehlike yaratacaksa, örneğin prosesin bağlı olduğu bir kontrol sistemini durduracaksa, IEC 60079-14 bunun yerine yedekli bir koruyucu gaz beslemesi gibi başka önlemler ister.

Yeniden devreye alma. IEC 60079-2, aşırı basınç asgari değerin altına düştükten sonra gereken süpürme koşullarının üretici tarafından belirtilmesini ister. pxb'de kontrol ünitesi, enerjinin geri gelebilmesi için tam süpürme sırasını otomatik olarak uygular; pyb ve pzc'de ise bir etiket, enerji yeniden verilmeden önce operatöre belirtilen debide belirtilen süre boyunca süpürme yapmasını söyler.

Baypas anahtarları ve bakım anahtarları

Birçok süpürme kontrol ünitesinde, muhafazayı basınç olmadan enerjili tutan bir devre dışı bırakma (override) imkanı bulunur; örneğin arıza ararken kapı açıkken. IEC 60079-14 buna yalnızca söz konusu yer gazsız olarak değerlendirildiği sürece izin verir; uygulamada bu, bir çalışma izni kapsamında gaz ölçümüyle doğrulanır. Devre dışı bırakma kullanılırken gaz algılanırsa muhafazanın enerjisi hemen kesilmeli ve yeniden hizmete alınmadan önce tekrar süpürülmelidir.

Basınçlandırılmış odalar ve analizör kabinleri, IEC 60079-13 kapsamında kendi kurallarıyla aynı mantığı izler: pb seviyesinde uygun EPL'si olmayan ekipmanın enerjisi, tanımlı idari kontroller altında çalışmaya devam edilmedikçe otomatik olarak kesilir; pc seviyesinde ise enerji sınırlı bir süre açık kalabilir.

Sık yapılan hatalar

• pxb açtırmasını yalnızca alarma bağlamak, "Bölge 1'de nadiren gaz olur" diye. Bölge 1'de sıradan ekipman otomatik enerji kesme gerektirir.
• Basıncı fandan kanıtlamak. Çalışan bir fan motoru muhafaza basıncını kanıtlamaz; kayan bir kayış veya ters dönen bir fan, motoru aşırı basınç olmadan çalışır halde bırakır.
• Bakımdan sonra baypas anahtarını takılı bırakmak; bu, muhafazayı korumasız bir kabine dönüştürür.
• Basınç geri gelir gelmez enerji vermek, sertifikanın gerektirdiği süpürmeyi yapmadan.

excodex'te ilgili yazılar

• Basınçlandırma (Ex p): px, py ve pz, ön süpürme ve koruyucu gaz
• Basınçlandırılmış odalar ve analizör kabinleri: havalandırma ile bir alanı tehlikeli olmayan hale getirmek
• Basınçlandırılmış bir muhafaza enerji verilmeden önce ne kadar süre süpürülmelidir?
• Sıradan bir elektrik panosu basınçlandırılarak Bölge 1'e uygun hale getirilebilir mi?
• Standart sayfaları: IEC 60079-2, IEC 60079-14, IEC 60079-13

Standartlar ve ek kaynaklar

• IEC 60079-2, basınçlandırılmış muhafaza "p" ile ekipman koruması (emniyet cihazları, asgari aşırı basınç, basınç kaybından sonra süpürme).
• IEC 60079-14, elektrik tesisatlarının tasarımı, seçimi ve kurulumu (basınçlandırma arızasında alınacak önlem).
• IEC 60079-13, basınçlandırılmış oda "p" ve yapay havalandırmalı oda "v" ile ekipman koruması.
• ABD federal mevzuatına atıfla dahil edilmiş IEC 60079-2:2014 metni: law.resource.org
• AS/NZS 60079.14:2009 (ulusal değişikliklerle IEC 60079-14:2007), basınçlandırma arızasında alınacak önlem: archive.org
• İçindekilerle birlikte IEC 60079-14:2024 önizlemesi (basınçlandırma arızasına ilişkin madde): standards.iteh.ai
• IEC 60079-13:2017 metni: law.resource.org
• SafeWork NSW TestSafe, pxb, pyb ve pzc basınçlandırma seviyeleri: nsw.gov.au

Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel teknik bilgidir. Geçerli standartların, ekipman sertifikalarının ve talimatlarının, ulusal mevzuatın veya yetkin bir kişinin değerlendirmesinin yerini tutmaz.