Soru-cevapEXC-QA-315

ATEX sertifikalı parçalardan oluşan bir skid veya panonun kendi ATEX sertifikası olmalı mı?

excodex editör ekibiSertifikasyon ve test31 Eki 2026

Özet

Evet, tek işlevsel birim olarak piyasaya arz ediliyorsa: bu bir ATEX montaj grubudur. Yapan firma kombinasyonu değerlendirir, teknik dosya tutar, işaretler ve tek AB beyanı imzalar. Onaylanmış kuruluş yalnızca yeni tehlike veya kanıtsız parça varsa ve kategori isterse gerekir.

Genellikle evet. Skidi veya panoyu tek bir işlevsel birim olarak piyasaya arz ederseniz Avrupa Komisyonu bunu bir ATEX montaj grubu (assembly) olarak ele alır ve siz onun üreticisi olursunuz. Kombinasyonun yarattığı tutuşma tehlikelerini değerlendirmeniz, bir teknik dosya tutmanız, montaj grubunu işaretlemeniz ve onun için tek bir AB uygunluk beyanı imzalamanız gerekir. Onaylanmış kuruluş yalnızca kombinasyon yeni tutuşma tehlikeleri ekliyorsa veya uygunluğu kanıtlanmamış parçalar içeriyorsa gerekir; o durumda da yalnızca kategorinin bir onaylanmış kuruluş gerektirdiği hallerde.

Kısa cevap

Belirleyici olan, montaj grubu mu tesisat mı olduğudur. Tek bir kişi tarafından birleştirilip tek bir işlevsel birim olarak tedarik edilen parçalar, 2014/34/AB Direktifi kapsamında bir montaj grubu oluşturur. Son kullanıcının kendi risk değerlendirmesinden sonra tesise entegre ettiği uygun kalemler ise direktifin kapsamadığı bir tesisat (installation) oluşturur.
Tüm parçalar uygun, yeni tutuşma tehlikesi yok: montajı yapan, CE işaretli ekipmanın ve yazılı uygunluk belgesi olan bileşenlerin uygunluğunu varsayabilir. Yine de kombinasyonun tutuşma riski değerlendirmesini yapar, bir teknik dosya hazırlar, CE ve Ex işaretini koyar ve montaj grubunun tamamı için bir AB beyanı imzalar. Onaylanmış kuruluş gerekmez.
Yeni tutuşma tehlikesi veya uygunluğu kanıtlanmamış bir parça: montaj grubu, kendi kategorisinin uygunluk değerlendirme prosedüründen geçer. Kategori 1 ve Kategori 2 elektrikli ekipman için bu, bir onaylanmış kuruluşun devreye girmesi demektir.
Bileşenler bitmiş ekipman değildir. Boş bir muhafaza gibi bir Ex bileşeninin CE işareti yoktur. Bileşenlerden yapılan ekipman yeni ekipmandır ve kendi uygunluk değerlendirmesine ihtiyaç duyar.
Tesisatlar da kurallara tabidir. Tesisatçı tüm üreticilerin talimatlarına uymalıdır ve işverenin 1999/92/AT Direktifi kapsamındaki yükümlülükleri geçerlidir.

ATEX Kılavuzu montaj grubunu nasıl tanımlar

Komisyon'un ATEX 2014/34/AB Kılavuzu (6. baskı, Ocak 2026) bunu birleşik ekipmana ilişkin bölümünde açıklar. Elektriksel ve mekanik olarak birbirine bağlanarak eksiksiz bir işlevsel montaj grubu oluşturan, gerektiğinde bileşenler ve diğer parçalarla birlikte iki veya daha fazla ekipman, direktif kapsamında bir üründür. Bu montaj grubunu tek bir işlevsel birim olarak piyasaya arz eden veya hizmete alan kişi onun üreticisidir.

Tüm parçalar zaten uygunsa montajı yapan, risk değerlendirmesini kombinasyondan doğan ek tutuşma tehlikeleri ve diğer tehlikelerle sınırlayabilir. Kılavuz örnek olarak bir pompa ve motoru kullanır. Kapalı (canned) veya ayırıcı tüplü (split-tube) motorlu bir pompa tek bir ekipmandır ve elektrikli ekipman olarak değerlendirilir. Ek bir tutuşma tehlikesi oluşturmadan birbirine bağlanmış ayrı bir pompa ve motor ise ya iki beyanla ya da montaj grubu için tek bir beyanla tedarik edilebilir. İkinci durumda montajı yapan tüm sorumluluğu üstlenir; bunun için onaylanmış kuruluş gerekmez. Kaplin bir tutuşma tehlikesi ekliyorsa veya kalemlerden biri tam olarak uygun değilse montaj grubu kendi kategorisinin eksiksiz prosedüründen geçmelidir.

Karar akışı: skid veya pano tek bir işlevsel birim olarak piyasaya arz edilmiyorsa 2014/34/AB Direktifi kapsamı dışında bir tesisattır; ediliyorsa onu yapan, bir montaj grubunun üreticisidir; parçaların uygunluğu kanıtlanmışsa ve ek tutuşma tehlikesi yoksa yapan firma onaylanmış kuruluş olmadan risk değerlendirmesini, teknik dosyayı, işaretlemeyi ve tek AB beyanını hazırlar; aksi halde kategorinin uygunluk değerlendirme prosedürü uygulanır — Komisyon'un ATEX Kılavuzu'na (6. baskı, 2026) göre montaj grubu mu tesisat mı ayrımı ve onaylanmış kuruluşun ne zaman devreye girdiği.

Montajı yapanın hazırlaması gerekenler

Kombinasyonun tutuşma riski değerlendirmesi: parçalar arasında ısı aktarımından kaynaklanan sıcak yüzeyler, kaplinlerde veya koruyucularda mekanik kıvılcımlar, eklenen plastik parçalardaki statik yük, elektriksel ara bağlantılar (örneğin kendinden emniyetli devrelerin nasıl birleştirildiği) ve çerçevenin veya muhafazanın havalandırma ve sıcaklıklar üzerindeki etkisi.
Teknik dosya: değerlendirme, her parçanın beyanı veya uygunluk belgesiyle birlikte parça listesi, çizimler, ara bağlantılara uygulanan standartlar ve varsa testler.
İşaretleme: montaj grubunun üzerinde, örneğin dış gövdede, tamamını tanımladığı konusunda şüphe bırakmayacak tek bir işaretleme. Montaj grubunun tamamı tek bir bölge için tasarlanmışsa işaretlemeyi en zayıf parça belirler: T6 ve T3 kalemleri olan bir skid T3 olarak işaretlenir.
AB uygunluk beyanı: montaj grubunun tamamını kapsar ve kendi başına ATEX ekipmanı olan kalemleri listeler.
Talimatlar: montaj grubunun başka bir uygunluk değerlendirmesi gerekmeden kurulabilmesi için kurulum, kullanım ve bakım bilgileri.

Siparişe göre birleştirilen bir alev sızdırmaz muhafaza ve anahtarlama cihazı serisi gibi modüler bir sistem olarak üretilen montaj grupları, en kötü durum konfigürasyonları üzerinden değerlendirilebilir. Bu durumda üretici hangi parçaların nasıl birleştirilebileceğini tanımlamalıdır.

Uygulamadan örnekler

Örnek: Bir imalat firması; bir ATEX pompa, kendi AB Tip İnceleme Belgesi olan bir ATEX motor, iki ATEX basınç transmitteri ve bir ATEX buattan bir dozaj skidi yapıyor. Skid Bölge 1 için tek bir ünite olarak satılıyor. Firma kaplini (koruyuculu ve hizalanmış), kablo güzergâhını ve topraklamayı ve motordan pompaya geçen ısıyı değerlendiriyor. Yeni bir tutuşturucu kaynak bulunmuyor. Firma dosyayı hazırlıyor, skidi II 2 G ve parçalarının en düşük sıcaklık sınıfıyla işaretliyor ve her ATEX kalemini sayan tek bir AB beyanı imzalıyor. Onaylanmış kuruluş gerekmiyor.

Ex bileşeni olarak sertifikalandırılmış boş bir alev sızdırmaz veya artırılmış emniyetli muhafazaya şalt cihazları ve klemensler yerleştiren bir pano üreticisi ise farklı bir durumdadır. Sonuç, bitmiş ekipmanların bir kombinasyonu değil, yeni bir elektrikli ekipmandır; bu nedenle kategorisinin eksiksiz prosedüründen geçmesi gerekir. Kategori 2 elektrikli ekipman için bu, bir onaylanmış kuruluşun AB tip incelemesi artı bir üretim modülü anlamına gelir ve kuruluş bileşen sertifikalarını dikkate alabilir. Kılavuz, bir bileşenin her kullanımı öngörülemeyeceği için bileşenin uygunluk belgesinin, monte edildiği ekipmanın güvenliğini garanti edemeyeceği konusunda bizzat uyarır.

Sık yapılan hatalar

"Her parça ATEX, öyleyse skid de ATEX." Uygun parçalar, kombinasyonun güvenli olduğunu kanıtlamaz. Etkileşimlerin değerlendirilmesi montajı yapanın yasal yükümlülüğüdür.
Parçalar işaretli diye skidi işaretlemeden bırakmak. Alt montaj etiketleri imalattan sonra görünmez kalabilir; nihai ürünün montaj grubu için tek bir işaretlemeye ihtiyacı vardır.
Ex bileşeni olan bir muhafazayı bitmiş ekipman gibi görmek. Sertifikası yalnızca boş muhafazayı kapsar.

excodex'te ilgili yazılar

Standartlar ve ek kaynaklar

Avrupa Komisyonu, ATEX 2014/34/AB Kılavuzu, 6. baskı (Ocak 2026), tesisatlar, Tablo 1 ile birlikte birleşik ekipman (montaj grupları) ve montaj gruplarının işaretlenmesi bölümleri: single-market-economy.ec.europa.eu (PDF)
2014/34/AB Direktifi, Madde 6 (üreticilerin yükümlülükleri) ve Ek II (temel gereklilikler, işaretleme ve talimatlar): Madde 6, Ek II
1999/92/AT Direktifi, Ek II (işyerleri için asgari gereklilikler): legislation.gov.uk
Elektriksel ara bağlantıların değerlendirilmesi için IEC 60079-0 ve koruma tipi standartları (örneğin IEC 60079-1, IEC 60079-7, IEC 60079-11); elektriksiz ekipman için ISO 80079-36 ve -37

Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel teknik bilgidir. Geçerli standartların, ekipman sertifikalarının ve talimatlarının, ulusal mevzuatın veya yetkin bir kişinin değerlendirmesinin yerini tutmaz.