ATEX ürün direktifi 2014/34/AB'nin Türkiye'deki karşılığı hangi yönetmeliktir?
Özet
Muhtemel Patlayıcı Ortamda Kullanılan Teçhizat ve Koruyucu Sistemler ile İlgili Yönetmelik (2014/34/AB), Resmî Gazete 30 Haziran 2016, Sayı 29758; 2020'de değiştirildi. Direktifle aynı kategoriler, prosedürler ve CE işareti; talimatlar Türkçe olmalıdır.
Türkiye'de 2014/34/AB Direktifinin karşılığı, Muhtemel Patlayıcı Ortamda Kullanılan Teçhizat ve Koruyucu Sistemler ile İlgili Yönetmelik (2014/34/AB)'dir. Yönetmelik 30 Haziran 2016 tarihli ve 29758 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmış, 27 Haziran 2020'de (Sayı 31168) değiştirilmiştir. Direktifi neredeyse kelimesi kelimesine iç hukuka aktarır: aynı kapsam, ekipman grupları ve kategoriler, temel gereklilikler, uygunluk değerlendirme prosedürleri ve CE işareti. Buna ek olarak talimatlar ve güvenlik bilgileri Türkçe verilmelidir.
Kısa cevap
- Adı ve künyesi: "2014/34/AB" yönetmeliği, Resmî Gazete 30 Haziran 2016, Sayı 29758; yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir.
- Değişiklik: Resmî Gazete 27 Haziran 2020, Sayı 31168 (iki kapsam istisnası, yasal dayanak, bakanlık adı, tanımlar, temel gerekliliklerin işaretleme maddesi, terminoloji).
- Sorumlu bakanlık: bugün Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı.
- AB bağlantısı: Madde 41, yönetmeliğin 2014/34/AB Direktifine uyum amacıyla hazırlandığını belirtir.
- Yürürlükten kaldırdığı: 94/9/AT Direktifine dayanan önceki yönetmelik, Resmî Gazete 30 Aralık 2006, Sayı 26392 (Madde 42).
- Türkiye'ye özgü yükümlülükler: Türkçe talimatlar ve güvenlik bilgileri ile başka bir dilde düzenlenmiş uygunluk beyanına eklenen Türkçe çeviri.
Türk yönetmeliği direktifle nasıl eşleşir
| Konu | 2014/34/AB Direktifi | Türk yönetmeliği (2014/34/AB) |
|---|---|---|
| Kapsam ve istisnalar | Madde 1 | Madde 2 (aynı ürünler ve istisnalar) |
| Temel sağlık ve güvenlik gereklilikleri | Ek II | Ek-2 |
| Uygunluk değerlendirme prosedürleri | Madde 13 | Madde 15 |
| AB uygunluk beyanı | Madde 14, Ek X | Madde 16, Ek-10; başka bir dilde düzenlenmişse Türkçe çevirisi gerekir |
| CE işareti ve onaylanmış kuruluş numarası | Madde 15 ve 16 | Madde 17 ve 18 |
| Onaylanmış kuruluşlar | Madde 17 ila 33 | Madde 19 ve devamı: Bakanlık, Türk kuruluşlarını Ticaret Bakanlığı aracılığıyla Komisyona ve AB üye devletlerine bildirir |
| Talimatların dili | Her üye devletin belirlediği dil | Türkçe (üreticiler için Madde 8(8), ithalatçılar için Madde 10(4)) |
Uygunluk prosedürleri direktiftekiyle aynıdır. Kategori 1 ve M1 ekipman, AB tip incelemesi artı üretim kalite güvencesi veya ürün doğrulama gerektirir. Kategori 2 ve M2 elektrikli ekipman ile içten yanmalı motorlar, AB tip incelemesi artı denetimli ürün testleri veya ürün kalite güvencesi gerektirir. Diğer Kategori 2 ekipman, teknik dosyanın bir onaylanmış kuruluşa teslim edildiği iç üretim kontrolünü kullanır. Kategori 3 iç üretim kontrolünü kullanır. Birim doğrulama her kategori için mümkündür. Belgeler AB'deki adlarını taşır: AB uygunluk beyanı ve AB tip incelemesi sonrasında düzenlenen AB Tip İnceleme Belgesi.
Üreticiler, ithalatçılar ve alıcılar için anlamı
Tek bir uygunluk değerlendirmesi her iki pazara da yeter. Türk metni direktifi izlediği ve Türkiye AB ile gümrük birliği içinde olduğu için, AB'den gelen CE işaretli ATEX ekipmanı Türkiye pazarına aynı esasla arz edilir. Avrupa Komisyonunun ATEX Kılavuzu, Türkiye'yi Gümrük Birliği kapsamında direktifin uygulandığı ülkeler arasında sayar ve gerekli dil olarak Türkçeyi belirtir. Yönetmeliğin 19. maddesine göre Bakanlık, Türk uygunluk değerlendirme kuruluşlarını Avrupa Komisyonuna ve AB üye devletlerine bildirir.
Dil, genellikle eksik kalan noktadır. Yönetmelik, üreticilerin ve ithalatçıların ürünle birlikte verilen talimatların ve güvenlik bilgilerinin Türkçe olmasını sağlamasını şart koşar. Dağıtıcılar satıştan önce talimatların ve güvenlik bilgilerinin verildiğini kontrol etmelidir (Madde 11). Yalnızca İngilizce veya Almanca talimatları olan bir ürün, tam olarak sertifikalı olsa bile yönetmeliği karşılamaz.
İthalatçıların kendi yükümlülükleri vardır. Direktifte olduğu gibi ithalatçı, uygunluk değerlendirmesinin yapıldığını, CE işaretinin ve belgelerin bulunduğunu kontrol eder ve kendi adını ve adresini ürünün, ambalajının veya ürünle birlikte verilen bir belgenin üzerine koyar.
Örnek: Türk bir dağıtıcı, AB'deki bir üreticiden alev sızdırmaz buatlar ithal eder. Buatlar CE 1234 II 2 G Ex db IIC T6 Gb işaretini taşır ve İngilizce bir AB uygunluk beyanıyla gelir. Dağıtıcı satıştan önce her teslimatla birlikte beyanın Türkçe çevirisinin ve Türkçe talimatların verilmesini sağlar. İthalatçının adı ve adresi ambalaja eklenir. Yeni bir sertifikaya gerek yoktur.
İşyeri tarafı ayrı bir yönetmeliktir
2014/34/AB yönetmeliği yalnızca ürünleri kapsar. İşverenin yükümlülükleri (risk değerlendirmesi, bölge sınıflandırması, Patlamadan Korunma Dokümanı), 1999/92/AT Direktifine karşılık gelen ayrı bir yönetmelikten kaynaklanır: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca çıkarılan, 30 Nisan 2013 tarihli ve 28633 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik.
Ürün yönetmeliğinin yasal dayanağı olan 4703 sayılı Kanun, 12 Mart 2020'de yayımlanmasından bir yıl sonra yürürlüğe giren 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu ile yürürlükten kaldırılmıştır. Bu kanuna göre 4703 sayılı Kanuna yapılan atıflar 7223 sayılı Kanuna yapılmış sayılır.
excodex'te ilgili yazılar
- ATEX nedir: iki AB direktifi 2014/34/AB ve 1999/92/AT sade bir dille
- AB Tip İnceleme Belgeleri ve onaylanmış kuruluşların açıklaması
- ATEX direktiflerinin Türkiye'deki karşılığı nedir?
- Türk onaylanmış kuruluşlarının verdiği ATEX sertifikaları AB'de geçerli mi?
- Standart sayfaları: Türkiye patlayıcı ortam yönetmelikleri, ATEX 2014/34/AB
Standartlar ve ek kaynaklar
- Muhtemel Patlayıcı Ortamda Kullanılan Teçhizat ve Koruyucu Sistemler ile İlgili Yönetmelik (2014/34/AB), Resmî Gazete Sayı 29758, 30 Haziran 2016: resmigazete.gov.tr
- Değişiklik yönetmeliği, Resmî Gazete Sayı 31168, 27 Haziran 2020: resmigazete.gov.tr
- 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu, Resmî Gazete 12 Mart 2020: resmigazete.gov.tr
- Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik, Resmî Gazete Sayı 28633, 30 Nisan 2013: resmigazete.gov.tr
- 2014/34/AB Direktifi, Madde 13 (uygunluk değerlendirme prosedürleri): legislation.gov.uk
- Avrupa Komisyonu, ATEX 2014/34/AB Kılavuzu, 6. baskı (Ocak 2026): Kılavuz PDF
Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel teknik bilgidir. Geçerli standartların, ekipman sertifikalarının ve talimatlarının, ulusal mevzuatın veya yetkin bir kişinin değerlendirmesinin yerini tutmaz.