Yenilenmiş veya ikinci el Ex ekipman yeni bir sertifika gerektirir mi?

Kendiliğinden gerekmez. AB piyasasına mevzuata uygun olarak arz edilmiş ikinci el Ex ekipman, yeniden satıldığında, başka yere taşındığında, onarıldığında veya kozmetik olarak yenilendiğinde orijinal sertifikasını korur, çünkü ATEX direktifi yalnızca ilk piyasaya arzı kapsar. Ekipman esaslı biçimde değiştirildiğinde, "yeni gibi" bir ürün olarak sunulduğunda veya AB dışından kullanılmış olarak ithal edilip orada ilk kez piyasada bulundurulduğunda yeni bir uygunluk değerlendirmesi gerekir. Her durumda kullanıcı, hizmete almadan önce ekipmanın durumunu, belgelerini ve uygunluğunu yine de doğrulamalıdır.

Kısa cevap

• Kullanılmış, değiştirilmemiş, AB piyasasında zaten bulunan ekipman: yeni ATEX sertifikası gerekmez. Orijinal sertifika ve beyan o birim için geçerliliğini korur.
• Onarılmış (işlevi geri kazandırılmış, hiçbir şey eklenmemiş veya değiştirilmemiş): direktif kapsamında yeni sertifika gerekmez. Onarım IEC 60079-19'a göre yapılmalı ve belgelenmelidir.
• Esaslı değişiklik olmadan yenilenmiş veya yeniden yapılandırılmış: yeni sertifika gerekmez.
• Esaslı biçimde değiştirilmiş (sıcaklık gibi bir gerekliliği veya koruma tipinin bütünlüğünü etkileyen her değişiklik): ürün yeniden piyasaya arz edildiğinde veya değişikliği yapan tarafından kendi amaçları için kullanıldığında direktif yeniden uygulanır ve değişikliği yapan kişi üreticinin yükümlülüklerini üstlenir.
• AB dışındaki bir ülkeden ithal edilen ve AB'de ilk kez piyasada bulundurulan kullanılmış ekipman: yeni bir ürün gibi ele alınır; ATEX'e tam uygunluk gerekir.
• Ulusal işyeri kuralları, kullanıcının kullanılmış veya onarılmış her ekipmanı kullanmadan önce değerlendirmesini şart koşabilir.

ATEX Kılavuzu kullanılmış ürünleri nasıl sınıflandırır

Avrupa Komisyonunun ATEX Kılavuzu (6. baskı, 2026) iki soru sorar: ürün AB piyasasına ilk kez mi arz ediliyor veya ilk kez mi hizmete alınıyor ve ürün yeni bir ürün sayılması gerekecek ölçüde mi değiştirilmiş? Cevaplardan biri evetse 2014/34/AB Direktifi tümüyle uygulanır.

Kılavuz, kozmetik yenilemenin bile önem taşıyabileceği konusunda uyarır: farklı bir muhafaza malzemesi veya farklı boyutlar elektrostatik davranışı değiştirebilir; örneğin metal muhafaza yerine plastik muhafaza kullanılması. Böyle bir değişiklik artık kozmetik değildir.

Alıcının veya tesis yöneticisinin yine de kontrol etmesi gerekenler

Yeni sertifikasyondan muaf olmak, bir ekipmanı kuruluma uygun hâle getirmez. İkinci el veya başka yerden taşınan ekipmanı hizmete almadan önce:

1. Kimlik ve belgeler. Orijinal etiket mevcut ve okunaklı olmalı; sertifika, beyan ve talimatlar işaretlemeyle uyuşmalıdır. IECEx ekipmanında sertifikanın durumunu çevrimiçi kontrol edin ve üretim tarihini kapsayan revizyona bakın.
2. Yeni konuma uygunluk. Bölge, gaz veya toz grubu, sıcaklık sınıfı, ortam sıcaklığı aralığı ve varsa özel kullanım koşulları, ilk tesisten farklı olabilecek bölgeye uymalıdır.
3. Durum. Alev yolları, contalar, rakorlar, muhafazalar, sargılar ve bağlantı elemanları, ilk muayenede olduğu gibi yetkin bir kişi tarafından incelenmelidir.
4. Onarım geçmişi. Onarımlar ve revizyonlar IEC 60079-19'a göre yapılmış olmalıdır. Standardın 2025 baskısı (5.0), onarılmış ekipmanın işaretleme yoluyla tanımlanmasına ilişkin normatif bir ek içerir; bu nedenle onarım etiketlerine ve kayıtlarına bakın.
5. Değişiklikler. Eklenmiş kablo girişlerinin, farklı lambaların, verileri değişmiş olarak sargısı yenilenmiş motorların veya değiştirilmiş muhafazaların sertifika kapsamında yapıldığına ya da yeniden değerlendirildiğine dair kanıt gerekir.

İşyeri kuralları: Büyük Britanya örneği

Ürün mevzuatı sorunun yalnızca yarısıdır; neyin kullanılabileceğine kullanıcının tabi olduğu işyeri mevzuatı karar verir. HSE'nin DSEAR (L138) kılavuzu, 1 Temmuz 2003'ten sonra kullanılmaya başlanan ikinci el ekipmanın ve stoktaki yedeklerin ürün mevzuatını (Equipment and Protective Systems Intended for Use in Potentially Explosive Atmospheres Regulations, EPS) karşılaması gerektiğini; Temmuz 2003'ten önce AB'de zaten kullanılmakta olan ürünlerin ise işveren bunları değerlendirmişse ve yangın ve patlama risklerinin makul ölçüde uygulanabilir olduğu kadar ortadan kaldırıldığını veya azaltıldığını gösterebiliyorsa kullanılmaya devam edebileceğini belirtir. Diğer ülkelerde de benzer kurallar vardır; bu nedenle ulusal gereklilikleri kontrol edin.

Sık yapılan hatalar

• Yenilenmiş ekipmanı uygunluk değerlendirmesi yapmadan kendi adınızla "yeni gibi" satmak. Bu sizi üretici konumuna getirir.
• Eski bir sertifikanın önceki bir sahibin yaptığı değişiklikleri kapsadığını varsaymak.
• Fazla ekipmanı, AB piyasasına ilk kez nasıl arz edildiğini kontrol etmeden yalnızca orijinal ATEX işaretlemesine güvenerek yurt dışından AB'ye ithal etmek.
• Ekipman "sertifikalıydı" diye uygunluk kontrolünü atlamak.

excodex'te ilgili yazılar

• Ex ekipmanın onarımı, revizyonu ve modifikasyonu (IEC 60079-19)
• ATEX uygunluk beyanı, CE ve Ex işaretlemesi: etikette neler bulunmalı
• Bir Ex sertifikasının gerçek olduğu nasıl doğrulanır
• Sertifikalı Ex ekipmanda değişiklik yapmak sertifikayı geçersiz kılar mı?
• Standart sayfaları: IEC 60079-19, IEC 60079-17

Standartlar ve ek kaynaklar

• Avrupa Komisyonu, ATEX 2014/34/AB Kılavuzu, 6. baskı (Ocak 2026), kullanılmış, onarılmış veya değiştirilmiş ürünler ve yedek parçalarla ilgili bölüm: webgate.ec.europa.eu
• IEC 60079-19:2025, ekipman onarımı, revizyonu ve geri kazanımı (baskı 5.0); kamuya açık önizleme: standards.iteh.ai
• IEC 60079-17, elektrik tesisatlarının muayenesi ve bakımı
• HSE, L138 Dangerous Substances and Explosive Atmospheres Regulations 2002, Onaylı Uygulama Kodu (ACOP) ve kılavuz (2. baskı), paragraf 24 ve 373: hse.gov.uk

Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel teknik bilgidir. Geçerli standartların, ekipman sertifikalarının ve talimatlarının, ulusal mevzuatın veya yetkin bir kişinin değerlendirmesinin yerini tutmaz.