Kablo rakorunun IP derecesi muhafazanın IP derecesine uymak zorunda mı?
Özet
Evet. Kablo girişi muhafazanın koruma derecesini korumalı ve en az koruma tipinin ve yerin gerektirdiği IP'yi sağlamalıdır. Rakorun IP'si yalnızca talimatlarına göre takıldığında geçerlidir; bu çoğu zaman giriş dişinde bir sızdırmazlık pulu veya O-ring demektir.
Uygulamada evet. IEC 60079-14, kablo giriş elemanlarının takıldıkları muhafazanın koruma derecesini korumasını bekler; dolayısıyla takılmış giriş, en az koruma tipinin gerektirdiği IP'yi ve yerin gerektirdiği IP'yi sağlamalıdır. Bir rakor kendi anma IP değerine ancak tam olarak talimatlarında yazdığı gibi takıldığında ulaşır; bu da çoğu zaman rakor ile muhafaza duvarı arasında bir sızdırmazlık pulu veya O-ring demektir.
Kısa cevap
- Muhafaza ancak en zayıf açıklığı kadar sızdırmazdır. IP54 bir girişe sahip IP66 bir kutu, IP54 bir kutudur.
- İki asgari değer geçerlidir: koruma tipinin (örneğin Ex e veya Ex t) gerektirdiği IP ve ortamın (yağmur, yıkama, toz) gerektirdiği IP. Hangisi yüksekse o belirleyicidir.
- Rakorun sertifikası veya talimatları IP değerini ve koşullarını belirtir: diş tipi, sızdırmazlık pulu veya O-ring, kablo çapı aralığı ve bazen giriş yüzeyinin işlenme kalitesi.
- İkinci rakam 7 ve 8, 5 ve 6'yı kapsamaz. Yalnızca IP68 işaretli bir rakor, örneğin IP66/IP68 şeklinde çift kodlu değilse, su jetlerine karşı kanıtlanmış değildir (IEC 60529).
- Kullanılmayan girişler koruma tipine uygun körleme elemanları gerektirir; Ex e muhafazalarda bunlar en az IP54'ü veya yerin gerektirdiği IP'yi, hangisi yüksekse onu korumalıdır (aynı kural rakorların kendileri için de geçerlidir).
Muhafazanın IP derecesini neden giriş belirler
IEC 60529'un IP kodu, eksiksiz bir muhafazanın katı cisimleri, tozu ve suyu ne kadar iyi dışarıda tuttuğunu tanımlar. Bir rakor için açılan her delik, su ve toz için yeni bir yoldur. Artırılmış emniyetli (Ex e) bir klemens kutusunun içinde su birikirse klemensler arasında yüzeysel kaçak izine (tracking) ve ark oluşumuna yol açabilir; tozdan korumalı (Ex t) bir muhafazaya iletken toz girerse koruma kaybolur. Bu koruma tipleri için IP derecesi yalnızca bir güvenilirlik özelliği değil, patlamadan korunmanın bir parçasıdır.
Hasarlı veya kötü takılmış rakorlar ve contalar, arkalarındaki ekipmanın korozyonuyla birlikte, düzenleyicilerin tehlikeli bölge tesisatlarında yaptığı denetimlerde tekrar tekrar karşılaşılan bulgular arasındadır.
Koruma tipinin gerektirdiği IP
| Koruma tipi | Ürün standardına göre asgari IP | Notlar |
|---|---|---|
| Ex e (artırılmış emniyet) | Çıplak gerilimli parçalar varsa IP54, yalnızca yalıtılmış gerilimli parçalar varsa IP44 (IEC 60079-7) | Dış ortamda kullanım genellikle daha fazlasını gerektirir |
| Ex i cihaz muhafazası | IP20 (IEC 60079-11) | Gerçek ihtiyacı genellikle ortam belirler |
| Ex t, toz IIIC | ta, tb ve tc için IP6X | İletken toz |
| Ex t, toz IIIB | ta ve tb için IP6X, tc için IP5X | İletken olmayan toz |
| Ex t, uçuşan lifler IIIA | ta için IP6X, tb ve tc için IP5X | |
| Ex d (alev sızdırmaz) | Alev sızdırmazlık kavramının kendisinden gelen bir gereklilik yok | Ortama göre IP; giriş ayrıca alev sızdırmaz birleşimi korumalıdır |
IEC 60079-14'ün 2024 baskısı, IP kodunu koruma tipine göre listeleyen bilgilendirici bir ek eklemiştir; ekipman sertifikası ise farklı veya daha yüksek bir değer belirleyebilir. Kısıtlı solunumlu ekipman (Ex nR) özel bir durumdur: girişi sınırlı nefes alma özelliğini korumalıdır ve bu, yalnızca bir IP kodu değil, kendine özgü bir sızdırmazlık testidir.
Sızdırmazlık pulu ve dişin rolü
Çoğu rakor kablo üzerinde bir iç ve bir dış conta ile, muhafaza üzerinde ise bir alın contasıyla sızdırmazlık sağlar. Sac veya plastik bir kutudaki düz, paralel dişli bir delikte bu alın contası genellikle rakor gövdesinin altındaki bir sızdırmazlık pulu veya O-ring'dir; o olmadan su diş boyunca muhafazanın içine akar. Konik dişlerde talimatlar bunun yerine uygun bir diş sızdırmazlık malzemesi isteyebilir. IEC 60079-14'ün 2007 baskısı, Ex e için, en az 6 mm kalınlığındaki bir giriş plakasına veya duvara ekseni yüzeye dik olarak vidalanan dişli bir giriş elemanının IP54'e ulaşmak için ek bir contaya ihtiyaç duymadığını belirtir. Tesisatçı tahmin yürütmemeli, rakorun talimatlarına uymalıdır.
Alev sızdırmaz (Ex d) muhafazalar bir koşul daha ekler: giriş dişinin kendisi bir alev yoludur. IEC 60079-14, paralel dişli bir alev sızdırmaz rakorun, adaptörün veya körleme elemanının altına sızdırmazlık pulu konmasına ancak pul takıldıktan sonra da gerekli diş kavraması sağlanıyorsa izin verir; kullanılan gres sertleşmeyen tipte olmalıdır. Dokümantasyon izin vermedikçe birleşime sertleşen hiçbir şey sürülemez.
Örnek: Dört M20 girişli, IP66 bir Ex e buat dış ortama monte ediliyor. Üç rakor sızdırmazlık pullarıyla takılmış; dördüncüsünde pul unutulmuş. Kutu artık anma değerinin altında, bilinmeyen bir IP'ye sahip bir muhafaza gibi davranır ve yağmur klemenslere ulaşabilir. Muayene personeli bunu bir kusur olarak kaydeder; çözüm rakorun çevresine sızdırmazlık malzemesi sürmek değil, rakoru belirtilen pulla yeniden takmaktır.
Sık yapılan hatalar
- Rakoru öne çıkan IP değerine bakarak satın almak, aynı yapılandırmada (diş, pul, kablo boyutu) test edildiğini kontrol etmeden.
- Rakor "sıkıca vidalanıyor" diye sızdırmazlık pulunu atlamak.
- Rakoru kablo çapı aralığının dışında kullanmak veya kabloyu uydurmak için bantla kalınlaştırmak; bu durumda conta artık test edildiği gibi çalışmaz.
- Yedek bir girişi sertifikalı bir körleme elemanı yerine plastik bir nakliye tapasıyla kapatmak.
excodex'te ilgili yazılar
- Tehlikeli bölgeler için kablo rakorları: bariyer rakorlar, dolgulu rakorlar ve seçim
- Sık görülen Ex muayene bulguları ve nasıl giderilecekleri
- Ex etiketindeki IP66'nın patlamadan korunmayla ne ilgisi var?
- Ex ekipmanın IP derecesini artırmak için silikon kullanılabilir mi?
- Standart sayfaları: IEC 60079-14
Standartlar ve ek kaynaklar
- IEC 60079-14, elektrik tesisatlarının tasarımı, seçimi ve kurulumu (6. baskı, 2024), kablo giriş elemanları, kullanılmayan açıklıklar ve IP kodlarına ilişkin bilgilendirici ek: önizleme
- IEC 60079-14:2007 (4. baskı), metnin bu baskıyı andığı yerlerde alıntılanmıştır; kamuya açık metni AS/NZS 60079.14:2009 olarak bulunur
- P. Thurnherr (IEC MT 60079-14 bakım ekibinin koordinatörü), IEC 60079-14 baskı 5'in gereklilikleri üzerine sunum, IECEx Uluslararası Konferansı 2014: slaytlar
- P. Thurnherr (IEC MT 60079-14 bakım ekibinin koordinatörü) ve G. Schwarz, "Electrical installations: design, selection, erection and inspection", IEC 60079-14 üzerine sunum, IECEx Uluslararası Konferansı 2015, Gdańsk: slaytlar
- IEC 60079-7, artırılmış emniyet "e"; IEC 60079-11, kendinden emniyet "i"; IEC 60079-31, muhafaza ile toz tutuşmasına karşı koruma "t"; IEC 60079-1, alev sızdırmaz muhafazalar "d"
- IEC 60529, muhafazalarla sağlanan koruma dereceleri (IP kodu): katalog kaydı
- NSW TestSafe, Ex t için toz tutuşmasına karşı koruma ve IP gereklilikleri: nsw.gov.au
- NOPSA (bugün NOPSEMA), Güvenlik Uyarısı 33, tehlikeli bölge elektrik ekipmanı: PDF
Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel teknik bilgidir. Geçerli standartların, ekipman sertifikalarının ve talimatlarının, ulusal mevzuatın veya yetkin bir kişinin değerlendirmesinin yerini tutmaz.