Azerbaycan'da iş sağlığı ve güvenliği: mevzuat, yetkili kurumlar ve işveren yükümlülükleri

Azerbaycan'da ayrı bir iş sağlığı ve güvenliği (İSG) kanunu yoktur: temel kurallar 1999 tarihli İş Kanununun "Emeğin korunması" (Əməyin mühafizəsi) başlıklı IX. bölümünde, 207 ila 239. maddelerde yer alır ve Bakanlar Kurulu kararları ile bakanlık düzenlemeleriyle tamamlanır. Bu kuralların uygulanmasını Çalışma ve Nüfusun Sosyal Korunması Bakanlığına bağlı Devlet İş Müfettişliği Hizmeti denetler; tehlike potansiyelli tesislerde teknik (endüstriyel) güvenliği ise 1999 tarihli Teknik Güvenlik Hakkında Kanun uyarınca Olağanüstü Durumlar Bakanlığı denetler. Her iş kazası, meydana geldiği gün iş müfettişliğine bildirilmelidir.

Bu rehber yasal çerçeveyi, yetkili kurumları, yükümlülükleri, İSG servislerini, eğitimi, sağlık muayenelerini, kazaları, yaptırımları, kimyasalları, Ex ekipmanı ve büyük kaza tehlikelerini ele alır ve bunları AB ve Türkiye ile karşılaştırır. Rehber, resmi hukuk portalı e-qanun.az'daki metinlere ve Kasım 2026'ya kadar çıkan değişiklik kanunlarına dayanır.

Öne çıkanlar

• Temel İSG mevzuatı İş Kanununun (Əmək Məcəlləsi) IX. bölümüdür (207 ila 239. maddeler); 1992 tarihli Emeğin Korunması Hakkında Kanun yürürlükten kaldırılmıştır. 332-VIIQD sayılı Kanun (yürürlük 16 Ocak 2026) eğitim aralıklarını, İSG servislerini ve İSG harcamalarını değiştirmiştir.
• 50'den fazla çalışanı olan işveren, bir İSG mühendisinin bulunduğu bir İSG servisi kurmak zorundadır; 500'ü aşan çalışan sayısında İSG'den sorumlu bir müdür yardımcısı, 1.000'i aşan çalışan sayısında ise bir sanayi sanitasyon laboratuvarı ve bir iş hijyeni hekimi eklenir. 50'nin altında İSG işlerini, İSG bilgisine sahip bir çalışan veya bir İSG uzmanı üstlenir.
• Ağırlığı ne olursa olsun her iş kazası aynı gün Devlet İş Müfettişliği Hizmetine bildirilmelidir; araştırma komisyonu normalde 20 gün çalışır ve işveren "İZ" formundaki kaza tutanağını araştırmanın bitiminden en geç bir gün sonra düzenler.
• 16 Ocak 2026'dan beri zararlı, ağır veya yüksek tehlikeli işlerde çalışanlara en az 3 ayda bir, diğer çalışanlara en az yılda bir İSG instruktajı (işe ve işyerine özgü İSG talimat eğitimi) verilmelidir; işverenler ve yöneticiler en az 3 yılda bir İSG eğitimi almalı ve bilgi kontrolünden geçmelidir.
• Ağır, zararlı ve tehlikeli işlerde işe giriş ve periyodik sağlık muayeneleri zorunludur ve bedeli işverence karşılanır (İş Kanunu m.226).
• Tehlike potansiyelli tesisler sicile kaydedilmelidir; Teknik Güvenlik Hakkında Kanundaki eşiklerin üzerinde tehlikeli madde bulunduran tesisler (örneğin 25 t klor veya 500 t amonyak) bir teknik güvenlik beyanı hazırlamak zorundadır.
• İşletmelerin denetimlerinin çoğu, denetim moratoryumu kanunuyla 1 Ocak 2027'ye kadar durdurulmuştur; ancak kazaya ilişkin yükümlülükler devam eder ve kazayı aynı gün bildirmemenin para cezası 2025'te 1.000 ile 2.200 AZN arasında belirlenmiştir.

Yasal çerçeve: İş Kanunu ve tamamlayıcı düzenlemeler

İş Kanunu 1 Şubat 1999'da kabul edilmiş ve Temmuz 1999'da yürürlüğe girmiştir. IX. bölüm güvenli çalışma haklarını, işveren ve çalışan yükümlülüklerini, kazaları, İSG servislerini, sigortayı, sağlık muayenelerini, tehlikeli işten kaçınmayı, denetimi ve sorumluluğu düzenler. Bu bölüm ayrıca işletmelerde staj yapan öğrencileri, işletmelere görevlendirilen askeri personeli ve afet sonrası yardım çalışmalarına katılan kişileri de korur (m.208).

Azerbaycan, Uluslararası Çalışma Örgütünün (ILO) İş Sağlığı ve Güvenliği ve Çalışma Ortamına İlişkin 155 sayılı Sözleşmesini 1 Şubat 2023 tarihli ve 800-VIQ sayılı Kanunla, İSG'yi geliştirme çerçevesine ilişkin 187 sayılı Sözleşmeyi ise 2 Şubat 2026 tarihli ve 347-VIIQ sayılı Kanunla onaylamıştır. 187 sayılı Sözleşmenin onay belgesinin 3 Haziran 2026'da depo edilmesiyle ILO, Azerbaycan'ın tüm temel sözleşmeleri onayladığını bildirmektedir; 2022'den beri bu gruba 155 ve 187 sayılı Sözleşmeler de dahildir.

İSG'yi kim denetler: iş müfettişliği, olağanüstü durumlar bakanlığı ve sendikalar

Devlet İş Müfettişliği Hizmeti (Dövlət Əmək Müfəttişliyi Xidməti), Çalışma ve Nüfusun Sosyal Korunması Bakanlığına bağlıdır. Emeğin korunması dahil iş mevzuatının uygulanmasını denetler (m.235); kararları bağlayıcıdır ve bunlara karşı idari yola veya yargı yoluna başvurulabilir. Kaza araştırma komisyonlarına başkanlık eder, can veya sağlık için tehlike oluşturan işi durdurabilir (m.218 ve m.229) ve yeni ya da yeniden inşa edilen bir işletmenin, tesisin veya üretim aracının onsuz işletmeye alınamayacağı "sertifika-pasaportu" (sertifikat-pasport) düzenler (m.218.5). Bölge birimleri ile sabit ve mobil emeğin korunması laboratuvarları vardır.

Olağanüstü Durumlar Bakanlığı (Fövqəladə Hallar Nazirliyi), bu görevi Sanayide ve Madencilikte Güvenli Çalışmanın Denetimi Devlet Ajansı aracılığıyla yürütür. Tehlike potansiyelli tesislerde ve madenlerde teknik güvenliği denetler, tesis sicilini tutar, teknik güvenlik beyanlarını alır, bu tesislerde kullanılan teknik cihazların belgelendirilmesini organize eder ve buralardaki kazalardan sonra teknik araştırma komisyonunu oluşturur.

Sendikalar ve çalışan temsilcileri. İSG üzerindeki kamusal denetim, çalışanlar topluluğunun yetkilendirdiği kişiler ve sendika temsilcileri tarafından yürütülür (m.236). Sendikalar kaza araştırmalarına ve kabul komisyonlarına katılır ve kendi iş müfettişliklerini kurabilir (m.237).

İşveren ve çalışan yükümlülükleri

İşyerinde İSG normlarına uyulmasından mal sahibi ve işveren doğrudan sorumludur (m.215). Bunlar, diğerlerinin yanında, şunları yapmak zorundadır:

• İSG standartlarına, normlarına ve kurallarına uymak; binaları, yapıları, prosesleri ve ekipmanı güvenli durumda tutmak;
• işyerlerini sıhhi ve İSG normlarına uygun hale getirmek; sıhhi, sosyal ve koruyucu sağlık hizmetlerini organize etmek;
• özel iş giysisi, iş ayakkabısı ve diğer kişisel koruyucu donanımı (KKD) ücretsiz sağlamak, bunları temizlemek, onarmak ve muhafaza etmek (m.215 ve m.222);
• İSG eğitimini, instruktajı ve bilgi kontrollerini organize etmek, İSG'yi toplu iş sözleşmesine dahil etmek ve İSG istatistik raporlarını sunmak;
• tehlikeli ve zararlı üretim etmenlerinin kontrolünü organize etmek ve değişiklikler hakkında çalışanları bilgilendirmek; uzun vadeli ve yıllık İSG iyileştirme planları hazırlamak (m.222);
• her iş sözleşmesinde işverenin güvenli ve sağlıklı çalışma koşulları sağlama taahhüdüne yer vermek ve yüksek riskli işlerde çalışanı meslek hastalığının ortaya çıkması beklenen süre konusunda uyarmak (m.224).

16 Ocak 2026'dan beri yıllık İSG harcaması, doğrudan mal üreten ve üretim alanları bulunan işletmeler ve gerçek kişi işverenler için ücret fonunun en az %2'si, diğerleri için en az %1'i olmalıdır (m.220.4). Çalışanlar hiçbir İSG maliyetine katlanmaz.

Her işveren ayrıca her çalışanı iş kazaları ve meslek hastalıkları nedeniyle meslekte kazanma gücü kaybına karşı sigortalamak zorundadır (m.225 ve 999-IIIQ sayılı Kanun). 1 Ocak 2026'dan beri (9 Aralık 2025 tarihli ve 297-VIIQD sayılı Kanun) devlet organlarının, belediyelerin, devlet şirketlerinin ve bütçeli kuruluşların personeli ile stajyerler ve gönüllüler Hükümetin belirlediği bir devlet kurumu aracılığıyla sigortalanır; diğer çalışanlar lisanslı ticari sigorta şirketlerinde sigortalanır.

Çalışanlar İSG, hijyen ve yangın kurallarını öğrenmek ve bunlara uymak, sağlanan KKD'yi kullanmak, kişisel yetkileri olmadan tesisatlarda veya patlayıcı ya da başka tehlikeli kaynaklarla çalışmamak ve ihlalleri, kazaları ve olayları derhal işverene bildirmek zorundadır (m.216). Güvenli koşullar sağlanmadığında ve can veya sağlık için tehlike bulunduğunda çalışan, herhangi bir sorumluluk doğmadan işi yapmaktan kaçınabilir (m.230.2); kendi kusuru olmayan İSG ihlalleri nedeniyle iş durdurulduğunda işini ve ortalama ücretini korur (m.230.1).

Ülkeye özgü bir kural da hava koşullarına ilişkin kuraldır (Kanunun 233. maddesi ve Ek 2). 41 °C'nin üzerinde açık havadaki ve soğutması olmayan kapalı mekânlardaki tüm işler durdurulur ve çalışanlara serinleme molaları verilir; soğuk mevsimde düşük sıcaklıkta ve kuvvetli rüzgârda açık havada yapılan işler ile +14 °C'nin altındaki ısıtılmayan binalarda yapılan işler ücretli ısınma molalarına veya işin durdurulmasına yol açar. Ek 2 ayrıca karadaki vinç işlerini rüzgâr kuvveti 6 ve üzerinde olduğunda durdurur ve inşaat işleri ile açık deniz işleri için rüzgâr sınırları belirler.

İSG servisleri, hekimler, risk değerlendirmesi ve işyeri attestasyonu

İSG servisi eşikleri

1. madde, tüm sektörlerde 50'den fazla çalışanı olan işverenlerin, iş mevzuatını ve İSG normlarını bilen uzmanlardan oluşan bir İSG servisi kurmasını zorunlu kılar. Serviste bir İSG mühendisi bulunmalıdır; 500'ü aşan çalışan sayısında İSG'den sorumlu bir müdür yardımcısı (veya baş mühendis yardımcısı), 1.000'i aşan çalışan sayısında ise bir sanayi sanitasyon laboratuvarı ve bir iş hijyeni hekimi eklenir. 16 Ocak 2026'dan beri 50'den az çalışanın bulunduğu yerlerde İSG işleri, rızası alınarak ve iş sözleşmesi değiştirilerek İSG bilgisine sahip bir çalışanın görevlerine eklenir; bu mümkün değilse işveren bir İSG uzmanı kadrosu oluşturur. Değişik metin "50'den fazla" ve "50'den az" ifadelerini kullandığından, tam 50 çalışanı olan bir işveren durumunu iş müfettişliğiyle teyit etmelidir.

İSG uzmanları, ihlallerin giderilmesi için yöneticilere bağlayıcı talimat verebilir ve onlara görevleriyle ilgisi olmayan işler verilemez (m.223.4); servis ancak iş müfettişliğinin onayıyla yeniden yapılandırılabilir veya kaldırılabilir (m.223.5). Bakanlığın 1999 tarihli tavsiyeleri, servisi doğrudan işverene bağlı bağımsız bir birim olarak öngörür.

İşyeri hekimleri

1.000'i aşan çalışan sayısında aranan iş hijyeni hekimi dışında İş Kanunu, işverenlere işyeri hekimi görevlendirme yükümlülüğü getirmez; sağlık muayeneleri, bedeli işverence ödenmek üzere sağlık kuruluşlarınca yapılır.

Risk değerlendirmesi ve işyeri attestasyonu

İş Kanununda, 89/391/AET sayılı AB Çerçeve Direktifindeki anlamda her işyeri için yazılı bir risk değerlendirmesi bulundurma yönünde genel bir yükümlülük yoktur. En yakın yasal araçlar şunlardır:

• İşyerlerinin attestasyonu (iş yerlərinin attestasiyası, m.222.5 ve 2000 tarihli 38 sayılı Karar): tüm işyerleri tehlikeli ve zararlı etmenler ile İSG normlarına uygunluk bakımından en az 5 yılda bir ve ayrıca yeni ekipman, proses değişiklikleri veya toplu korunma araçlarındaki değişikliklerden sonra değerlendirilmelidir. Aralık 2023 değişikliğinden beri işveren, attestasyon sonuç belgelerinin örneklerini 10 iş günü içinde iş müfettişliğine göndermek zorundadır.
• Teknik Güvenlik Hakkında Kanundaki eşiklerin üzerindeki tehlike potansiyelli tesisler için kaza risklerinin kapsamlı bir değerlendirmesini içermesi gereken teknik güvenlik beyanı.

Petrol ve gaz, inşaat ve uluslararası projelerdeki birçok işveren, müşterileri ve finansman kuruluşları istediği için ISO 45001 tarzında risk değerlendirmeleri de yapar; bu yasal bir form değil, iyi uygulamadır.

Eğitim ve sağlık muayeneleri

1. madde; yeni işe başlayan ve başka işe aktarılan çalışanlar için işe başlama instruktajını, güvenli çalışma yöntemleri ve ilk yardım konusunda eğitimi ve zararlı veya ağır üretim işlerinde ya da yüksek tehlikeli makinelerde çalışmaya başlayacak herkes için önceden İSG instruktajını zorunlu kılar. 30 Aralık 2025 tarihli ve 332-VIIQD sayılı Kanun (yürürlük 16 Ocak 2026) 219.6. maddeyi eklemiştir: bu çalışanlara en az 3 ayda bir, diğer tüm çalışanlara en az yılda bir instruktaj verilmelidir; bu sınırlar içinde fiili aralık toplu iş sözleşmesi, iş sözleşmesi veya sendika ya da çalışanlar topluluğuyla yapılan bir anlaşma ile belirlenir. Kayıtlar elektronik bilgi sisteminde tutulur (Kanunun izin verdiği hallerde özel defterlerde). İşverenler ve yöneticiler İSG bilgi yenileme kurslarına katılmak ve bilgilerini en az 3 yılda bir kontrol ettirmek zorundadır (m.219.3).

1999 tarihli İSG eğitimi tip yönetmeliği ayrıntıları tamamlar: yeni personelin bilgisi bir ay içinde, sonra en az 3 yılda bir, en az üç kişiden oluşan bir komisyon tarafından kontrol edilir; yeni kurallar, proses değişiklikleri, kazalar, ihlaller veya bir yıldan uzun bir aradan sonra olağan dışı kontroller yapılır; belge ülke genelinde geçerlidir.

Sağlık gözetimi için 226. madde ağır, zararlı ve tehlikeli işlerde, bedeli işverence ödenmek üzere işe giriş muayenesini ve ardından periyodik zorunlu sağlık muayenelerini öngörür; muayeneyi reddeden çalışan işten uzaklaştırılabilir. 3 Ocak 2000 tarihli ve 1 sayılı Karar, işe alımda sağlık raporu gerektiren işleri listeler; bunlar arasında yüksekte ve kaldırma ekipmanlarında çalışma, açık denizde sondaj dahil petrol ve gaz işleri, yer altı işleri, patlayıcılarla veya patlama ve yangın tehlikesi bulunan alanlarda çalışma ve basınçlı kap operatörlüğü yer alır. Tehlike potansiyelli tesislerin personeli en az yılda bir sağlık muayenesinden ve attestasyondan geçmelidir (Teknik Güvenlik Hakkında Kanun, m.10). 19 Mayıs 2026'dan beri (394-VIIQD sayılı Kanun) 226.1-1. madde de işverene, bu tür bağımlılığı olan kişilere kapalı işlerin resmi listesindeki görevler için işe giriş, periyodik ve gerekçeli uyuşturucu ve alkol muayenelerinin bedelini ödeme yükümlülüğü getirir.

Kazaların bildirimi ve araştırılması

1. Kazazede veya bir tanık işvereni derhal bilgilendirir. İşveren ilk yardımı ve bir sağlık kuruluşuna nakli sağlar ve başkalarını tehlikeye atmadıkça olay yerini olduğu gibi korur.
2. İşveren kazayı, ağırlığı ne olursa olsun, aynı gün Devlet İş Müfettişliği Hizmetine (yerel birime veya merkeze), kaza tehlike potansiyelli bir tesisteki bir avaryadan (endüstriyel kazadan) kaynaklandıysa ayrıca Olağanüstü Durumlar Bakanlığına bildirir. Varsa bağlı olunan üst merkezi kuruma ve çalışanlar üyeyse sendikalar konfederasyonuna aynı anda, sigorta şirketine ise 3 iş günü içinde bilgi verilir. e-social.gov.az portalı elektronik bildirim hizmeti sunar.
3. Müfettişlik, kendi yetkilisinin başkanlığında ve işveren ve sendika temsilcilerinin katılımıyla bir araştırma komisyonu kurar. İki ila dört kişinin öldüğü kazalar ile beş veya daha fazla kişinin öldüğü kazalar, Bakan emriyle oluşturulan bir komisyon tarafından araştırılır. Tehlike potansiyelli tesislerde ve madenlerde teknik araştırma için Olağanüstü Durumlar Bakanlığı özel bir komisyon oluşturur.
4. Komisyon çalışmasını normalde 20 gün içinde tamamlar; komisyonu oluşturan makam gerekçeli talep üzerine bu süreyi uzatabilir.
5. Araştırmanın bitiminden en geç bir gün sonra işveren İZ formundaki tutanağı düzenler ve bir örneğini kazazedeye verir (m.217.3). Bir günden fazla iş göremezliğe yol açan kazalar İZ tutanağıyla ve kaza kayıt defterine işlenerek kayda alınır. Araştırma dosyası 45 yıl saklanmalıdır.

Örnek: Bakü yakınlarında 320 çalışanlı bir imalat sahasında salı günü saat 15.40'ta bir düşme olur. Saha müdürü ilk yardımı sağlar, iskelenin çevresini kapattırır ve kazayı aynı öğleden sonra, telefonla veya e-social.gov.az hizmeti üzerinden, kaza kurallarının Ek 3'ünde istenen bilgilerle birlikte bölge iş müfettişliği birimine bildirir. Sigorta şirketine cumaya kadar (3 iş günü) bildirim yapılır. Saha 50'den fazla çalışana sahip olduğu için bulunan İSG mühendisi, komisyon için eğitim kayıtlarını, iskele kontrol defterini ve tanık ifadelerini toplar. Komisyon çalışmasını bitirdiğinde işveren İZ tutanağını en geç ertesi gün düzenler.

Denetimler, yaptırımlar ve sorumluluk

İşverenler güvenli çalışma koşullarını sağlamamaktan dolayı idari ve cezai sorumluluk taşır (m.238) ve kendi kusurlarıyla neden oldukları zararı, çalışanın zorunlu kaza sigortası kapsamında olduğu durumlar dışında, tam olarak tazmin etmek zorundadır (m.239). Başlıca yaptırımlar aşağıdadır; tutarlar, kaza bildirimine ilişkin suçları yeniden düzenleyen 11 Nisan 2025 tarihli ve 178-VIIQD sayılı Kanundan (yürürlük 30 Mayıs 2025) sonra Kasım 2026 itibarıyla yürürlükte olanlardır.

Kimyasallar, patlayıcı ortamlar, büyük kaza tehlikeleri ve ürün uygunluğu

Kimyasallar. Hükümet yasaklı tehlikeli maddelerin listelerini onaylar (m.211); sıhhi ve diğer ekspertizlerden geçmemiş zararlı maddeler kullanılamaz (m.218.4). Birleşmiş Milletler (BM) Kimyasalların Sınıflandırılması ve Etiketlenmesine İlişkin Küresel Uyumlaştırılmış Sistemi (GHS) uygulayan bir ulusal düzenleme e-qanun.az'da bulunamamıştır; bu nedenle işverenler etiketleme ve güvenlik bilgi formu (GBF) gerekliliklerini yetkili makamlarla teyit etmelidir. Azerbaycan, 30 Eylül 2025 tarihli ve 262-VIIQ sayılı Kanunla Rotterdam Sözleşmesine katılmıştır.

Patlayıcı ortamlar ve Ex ekipman. Yanıcı, patlayıcı, oksitleyici veya toksik maddelerle çalışan tesisler tehlike potansiyelli tesislerdir. Buralarda kullanılan cihazlar, makineler ve mekanizmalar, akredite uygunluk değerlendirme kuruluşlarınca standartlara ve teknik düzenlemelere göre belgelendirilmelidir; belgelendirmeyi Olağanüstü Durumlar Bakanlığının ajansı organize eder ve belgelendirilmiş cihazlar listesini onaylar (Teknik Güvenlik Hakkında Kanun, m.7). e-qanun.az'da Ex ekipman için ATEX benzeri ulusal bir teknik düzenleme yoktur (Kasım 2026). Azerbaycan Avrasya Ekonomik Birliği üyesi değildir; bu nedenle EAC işareti tek başına yasal bir zorunluluk değildir; yabancı uygunluk belgelerinin tanınmasına ilişkin Ekim 2026 tarihli kurallar yalnızca ulusal bir teknik düzenlemenin kapsadığı ürünlere uygulanır.

Büyük kaza tehlikeleri. Teknik Güvenlik Hakkında Kanunun Ek 2'si, teknik güvenlik beyanını zorunlu kılan eşikleri belirler; örneğin klor 25 t, amonyak 500 t, hidrojen sülfür 50 t, fosgen 0,75 t ve yanıcı gazlar için 200 t. İşletmeciler tesisi sicile kaydettirmeli, beyanı hazırlayıp sunmalı, teknik güvenlik ekspertizinden geçmeli, zorunlu sigorta yaptırmalı ve kurtarma düzenlemelerine sahip olmalıdır.

KKD ve iş ekipmanı. 2019 tarihli Teknik Düzenleme Hakkında Kanun (1669-VQ sayılı) kapsamındaki ulusal teknik düzenlemeler şimdilik yalnızca gaz yakan cihazları (TR 001/2026/AZ, 6 Kasım 2026'dan itibaren yürürlükte) ve oyuncakları (TR 002/2026/AZ, 7 Nisan 2027'den itibaren) kapsamaktadır. Hiçbiri KKD'yi kapsamadığından alıcılar gerekli standartları ve belgeleri sözleşmelerde belirtmeli ve uygunluk değerlendirme kuruluşlarıyla teyit etmelidir.

Azerbaycan, AB çerçevesi ve Türkiye karşılaştırması

Sık yapılan hatalar

• Ayrı bir "İSG kanunu" aramak. Yükümlülükler İş Kanununun IX. bölümünde ve buna dayanan düzenlemelerdedir; 1992 tarihli Emeğin Korunması Hakkında Kanun yürürlükten kaldırılmıştır.
• Kazayı günler sonra bildirmek. İş Kanunu, ağırlığı ne olursa olsun kazanın meydana geldiği gün bildirilmesini ister.
• Denetim moratoryumunu İSG yükümlülüklerinden muafiyet saymak. Moratoryum yalnızca denetimlerin çoğunu durdurur; kazaya ilişkin yükümlülükler ve sorumluluk devam eder, tehlike potansiyelli tesislerin ve madenlerin denetimi de istisnalar arasındadır.
• Yüksek tehlikeli işlerde yıllık eğitimle yetinmek. 16 Ocak 2026'dan beri zararlı, ağır ve yüksek tehlikeli işlerde asgari sıklık 3 ayda bir instruktajdır.
• Tehlike potansiyelli bir tesisteki Ex ekipman için bir AB veya EAC belgesinin kendiliğinden kabul edileceğini varsaymak. Belgelendirme yolu önce akredite kuruluşla ve Olağanüstü Durumlar Bakanlığının ajansıyla teyit edilmelidir.

Sık sorulan sorular

Yabancı yükleniciler Azerbaycan İSG mevzuatına uymak zorunda mı?

Evet. İş Kanunu ve kaza kuralları, yabancı şirketlerin kurduğu işyerleri dahil ülkedeki tüm işyerlerine uygulanır. Kaza kuralları, iş sözleşmesi kendi ülkelerindeki yabancı bir şirketle yapılmış olup bu şirketin Azerbaycan'daki şubesinde veya bürosunda çalışan yabancıları ve medeni hukuk sözleşmesiyle çalışan kişileri kapsam dışında tutar; bu nedenle sahadaki her çalışanın sözleşme dayanağı kontrol edilmelidir.

Sağlık muayenelerinin ve KKD'nin bedelini kim öder?

İşveren. KKD, özel iş giysisi ve iş ayakkabısı ücretsiz verilmelidir; ağır, zararlı ve tehlikeli işlerdeki zorunlu sağlık muayenelerinin bedeli de işverene aittir.

İSG kurulu zorunlu mu?

İş Kanunu, işveren ve çalışanların birlikte yer aldığı bir İSG kurulu öngörmez. Çalışanlar topluluğunun yetkilendirdiği ve haftada en az iki saat ücretli süre verilmesi gereken İSG temsilcilerini ve sendika denetimini düzenler. Toplu iş sözleşmeleriyle İSG komisyonları kurulabilir.

Petrol, gaz veya kimya tesislerindeki kazalarla hangi kurum ilgilenir?

Yaralanmayı iş müfettişliği araştırır; tehlike potansiyelli tesislerdeki ve madenlerdeki kazaların teknik araştırması için ise Olağanüstü Durumlar Bakanlığı özel bir komisyon oluşturur.

excodex'te ilgili yazılar

• Azerbaycan'da temel İSG mevzuatı ve denetim
• Azerbaycan'da iş kazası nasıl bildirilir
• Azerbaycan'da güvenlik profesyoneli ve hekim gereklilikleri
• Azerbaycan'da büyük kaza tehlikesi bulunan kimya tesisleri
• İSG mevzuatı karşılaştırması: görevlendirmeler, kurullar ve bildirim süreleri
• Diğer pazarlarda Ex belgelendirmesi

Standartlar ve ek kaynaklar

• Azerbaycan Cumhuriyeti İş Kanunu (Əmək Məcəlləsi), 1 Şubat 1999, IX. bölüm, 207 ila 239. maddeler, konsolide metin: https://e-qanun.az/framework/46943
• İş Kanununu ve diğer bazı kanunları değiştiren 30 Aralık 2025 tarihli ve 332-VIIQD sayılı Kanun (yürürlük 16 Ocak 2026): https://e-qanun.az/framework/61202
• İş Kanununu değiştiren 27 Nisan 2026 tarihli ve 394-VIIQD sayılı Kanun (narkolojik hastalar için kısıtlı görevlerde sağlık kontrolleri): https://e-qanun.az/framework/61866
• Vergi Kanununu ve iş kazası sigortası kanunu dahil diğer bazı kanunları değiştiren 9 Aralık 2025 tarihli ve 297-VIIQD sayılı Kanun (yürürlük 1 Ocak 2026): https://e-qanun.az/framework/61117
• ILO 155 sayılı Sözleşmesini onaylayan 1 Şubat 2023 tarihli ve 800-VIQ sayılı Kanun: https://e-qanun.az/framework/53457 ve ILO 187 sayılı Sözleşmesini onaylayan 2 Şubat 2026 tarihli ve 347-VIIQ sayılı Kanun: https://e-qanun.az/framework/61368
• Teknik Güvenlik Hakkında Kanun (Texniki təhlükəsizlik haqqında), 733-IQ sayılı, 2 Kasım 1999: https://e-qanun.az/framework/21; 14 Şubat 2025 tarihli ve 139-VIIQD sayılı Kanunla değişik: https://e-qanun.az/framework/59123
• Bakanlar Kurulunun 28 Şubat 2000 tarihli ve 27 sayılı Kararı, İş kazalarının araştırılması ve kaydına ilişkin kurallar: https://e-qanun.az/framework/232
• Bakanlar Kurulunun 6 Mart 2000 tarihli ve 38 sayılı Kararı, İşyerlerinin attestasyonuna ilişkin kurallar: https://e-qanun.az/framework/873 ve 7 Aralık 2023 tarihli ve 440 sayılı Karar: https://e-qanun.az/framework/55727
• Bakanlar Kurulunun 3 Ocak 2000 tarihli ve 1 sayılı Kararı, işe alımda sağlık raporu gerektiren işler listesi: https://e-qanun.az/framework/309
• İSG eğitimi ve bilgi sınamasına ilişkin tip yönetmelik, Bakanlık kolegyumunun 26 Ağustos 1999 tarihli ve 19-3 sayılı Kararı: https://e-qanun.az/framework/10514
• İSG servisinin örgütlenmesine ilişkin tavsiyeler, Bakanlık kolegyumunun 16 Şubat 1999 tarihli ve 6-2 sayılı Kararı: https://e-qanun.az/framework/11166
• İdari Suçlar Kanunu (2015): https://e-qanun.az/framework/46960; 11 Nisan 2025 tarihli ve 178-VIIQD sayılı Kanunla değişik: https://e-qanun.az/framework/59769
• Ceza Kanunu (1999), m.162 ve m.223: https://e-qanun.az/framework/46947
• 1410-IVQ sayılı Girişimcilik Alanında Denetimlerin Durdurulması Hakkında Kanun (2015): https://e-qanun.az/framework/31093 ve 2 Şubat 2026 tarihli ve 348-VIIQD sayılı Kanun: https://e-qanun.az/framework/61328
• İş kazaları ve meslek hastalıklarına karşı zorunlu sigorta hakkında 999-IIIQ sayılı Kanun (2010): https://e-qanun.az/framework/19789
• Olağanüstü Durumlar Bakanlığına bağlı Sanayide ve Madencilikte Güvenli Çalışmanın Denetimi Devlet Ajansının Statüsü, 28 Aralık 2007 tarihli ve 695 sayılı Cumhurbaşkanı Kararnamesi: https://e-qanun.az/framework/14328
• 1669-VQ sayılı Teknik Düzenleme Hakkında Kanun (2019): https://e-qanun.az/framework/43689 ve yabancı uygunluk belgelerinin tanınmasına ilişkin 23 Ekim 2026 tarihli ve 352 sayılı Karar: https://e-qanun.az/framework/62822
• Teknik düzenlemeler TR 001/2026/AZ (gaz yakan cihazlar): https://e-qanun.az/framework/61789 ve TR 002/2026/AZ (oyuncaklar): https://e-qanun.az/framework/62731
• Rotterdam Sözleşmesine katılmaya ilişkin 30 Eylül 2025 tarihli ve 262-VIIQ sayılı Kanun: https://e-qanun.az/framework/60743
• Devlet İş Müfettişliği Hizmeti: https://sosial.gov.az/en/ministry/state-labour-inspection-service
• Elektronik kaza bildirimi hizmeti: https://e-social.gov.az/en/e-services/receipt-and-investigation-of-reports-on-occupational-accidents-55
• ILO, Azerbaycan tüm temel sözleşmeleri onayladı (5 Haziran 2026): https://www.ilo.org/resource/news/azerbaijan-ratifies-all-fundamental-conventions

Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel iş sağlığı ve güvenliği bilgisidir. Geçerli mevzuatın, standartların, üretici talimatlarının veya yetkin bir iş güvenliği uzmanının ya da işyeri hekiminin değerlendirmesinin yerini tutmaz.