Birleşik Krallık'ta iş kazası nasıl ve hangi süre içinde bildirilir?

Büyük Britanya'da (İngiltere, İskoçya ve Galler) işveren ("sorumlu kişi", responsible person), Reporting of Injuries, Diseases and Dangerous Occurrences Regulations 2013 (RIDDOR; yaralanmaların, hastalıkların ve tehlikeli olayların bildirimine ilişkin 2013 tarihli yönetmelik) uyarınca bildirim yapmak zorundadır. İşle ilgili bir ölüm, bir çalışanın belirlenmiş yaralanması (specified injury) veya bir tehlikeli olay gecikmeden bildirilmeli ve rapor 10 gün içinde yetkili uygulayıcı kuruma ulaşmalıdır; bir çalışanı olağan işinden art arda yedi günden fazla uzak tutan yaralanma ise 15 gün içinde bildirilmelidir. Bildirimler HSE üzerinden çevrim içi, ölümlü kazalar ve belirlenmiş yaralanmalar için telefonla da yapılır.

Kısa cevap

• Kim bildirir: sorumlu kişi, normalde işveren; kendi nam ve hesabına çalışanların da bildirim yükümlülükleri vardır.
• Kime: HSE'nin çevrim içi bildirim hizmeti aracılığıyla yetkili uygulayıcı kuruma (enforcing authority: HSE veya yerel yönetim). HSE, yalnız ölümlü kazalar ve çalışanların belirlenmiş yaralanmaları için 0345 300 9923 numaralı telefondan da bildirim kabul eder.
• Gecikmeden, 10 gün içinde ulaşacak şekilde: işle ilgili bir kaza sonucu herhangi bir kişinin ölümü, çalışanların belirlenmiş yaralanmaları, olay yerinden tedavi için hastaneye götürülen halktan kişiler ve tehlikeli olaylar.
• 15 gün içinde: bir çalışanı art arda yedi günden fazla iş göremez hâle getiren yaralanmalar; kaza günü sayılmaz, hafta sonları ve dinlenme günleri sayılır.
• Teşhis üzerine: listelenmiş meslek hastalıkları, mesleki kanserler ve biyolojik etkenlerden kaynaklanan hastalıklar, işveren hekimin yazılı teşhisini aldığında.
• Yalnız kayıt: art arda üç günden fazla iş göremezliğe yol açan yaralanmalar; bütün RIDDOR kayıtları en az üç yıl saklanır.
• Kuzey İrlanda: ayrı RIDDOR (Northern Ireland) Regulations 1997 uyarınca HSENI'ye bildirilir.

Belirlenmiş yaralanma nedir

HSE, 4. madde kapsamındaki belirlenmiş yaralanmaları şöyle sayar: el parmakları, başparmak ve ayak parmakları dışındaki, hekimce teşhis edilmiş kırıklar; kol, el, el parmağı, başparmak, bacak, ayak veya ayak parmağı kaybı (amputasyon); görmenin kalıcı olarak kaybına veya azalmasına yol açması muhtemel yaralanmalar; baş veya gövdede beyne ya da iç organlara zarar veren ezilme yaralanmaları; haşlanmalar dahil, vücut yüzey alanının tamamının %10'undan fazlasını kaplayan veya gözlerde, solunum sisteminde ya da diğer hayati organlarda önemli hasara yol açan yanıklar; hastanede tedavi gerektiren saçlı deri yüzülmesi (skalp yaralanması); baş yaralanması veya boğulma (asfiksi) nedeniyle bilinç kaybı ve kapalı alanda çalışmaktan kaynaklanan ve hipotermiye, sıcağa bağlı hastalığa, resüsitasyona veya 24 saatten uzun hastanede yatışa yol açan yaralanmalar.

İşle ilgili bir kazadan kaynaklanan ölüm, bildirime tabi bir yaralanmadan sonraki bir yıl içinde gerçekleşen ölüm dahil, bildirilmelidir; intiharlar kapsam dışıdır. Kişinin kendi değerlendirmesine dayanan "kırık şüphesi" bildirime tabi değildir ve yaralanmanın boyutu henüz belli değilken ihtiyaten bildirim yapmaya gerek yoktur; listelenmiş bir yaralanma kesinleştiğinde yetkili uygulayıcı kuruma bildirilmelidir.

Nasıl bildirilir ve neler saklanır

1. Olay yeri güvenli hâle getirilir, ilk yardım uygulanır ve gerekirse acil yardım servisleri aranır.
2. Olayın bildirime tabi olup olmadığına ve hangi kategoriye girdiğine karar verilir; kanıtlar korunur.
3. Ölüm veya belirlenmiş yaralanmada hemen bildirim yapılır (çevrim içi veya telefonla); diğer kategoriler için doğru çevrim içi form kullanılır.
4. Olay RIDDOR Ek 1'in istediği bilgilerle kayda geçirilir; üç günü aşan iş göremezliğe yol açan yaralanmalar da, örneğin sosyal güvenlik mevzuatı uyarınca tutulan kaza defterine kaydedilir.
5. Kayıtlar işyerinde veya işletmenin olağan faaliyet yerinde en az üç yıl saklanır ve yetkili uygulayıcı kurum isterse bunlardan örnekler gönderilir (12. madde).

Birleşik Krallık'ın AB ve Türkiye ile karşılaştırması

AB'nin 89/391/AET sayılı Çerçeve Direktifi, işverenlerden üç iş gününden fazla iş göremezliğe yol açan kazaların listesini tutmalarını ister ve bildirim sürelerini ulusal mevzuata bırakır. Türkiye'de 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 14. maddesi, işverenin iş kazalarını üç iş günü içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) bildirmesini şart koşar. Birleşik Krallık takvim günüyle hesaplanan süreler (10 ve 15 gün) kullanır ve bildirim bir sosyal sigorta kurumuna değil, güvenlik düzenleyicisine yapılır.

Sık yapılan hatalar

• Yedi günü aşma kuralında yalnız iş günlerini saymak; hafta sonları ve dinlenme günleri de sayılır.
• Listelenmiş bir yaralanmada 10 günün sonunu beklemek: mevzuat gecikmeden bildirimi şart koşar.
• Yalnız sigortacıya bildirmek veya yalnız kaza defterine yazmak. İkisi de RIDDOR bildiriminin yerini tutmaz.
• Çalışan olmayanları unutmak. Olay yerinden tedavi için hastaneye götürülen bir ziyaretçi bildirime tabidir.

excodex'te ilgili yazılar

• Birleşik Krallık'ta iş sağlığı ve güvenliği: mevzuat, kurumlar ve işveren yükümlülükleri
• RIDDOR 2013 bildirimleri
• Türkiye'de iş kazası ve meslek hastalığının SGK'ya bildirimi
• Olaydan sonra ilk müdahale, bildirim ve olay yerinin korunması

Standartlar ve ek kaynaklar

• Reporting of Injuries, Diseases and Dangerous Occurrences Regulations 2013 (SI 2013/1471): https://www.legislation.gov.uk/uksi/2013/1471
• HSE, When do I need to report an incident? (Bir olayı ne zaman bildirmem gerekir?): https://www.hse.gov.uk/riddor/when-do-i-report.htm
• HSE, Types of reportable incidents (Bildirime tabi olay türleri): https://www.hse.gov.uk/riddor/types-of-reportable-incidents.htm
• HSE, Specified injuries (Belirlenmiş yaralanmalar): https://www.hse.gov.uk/riddor/specified-injuries.htm
• HSE, Reportable occupational diseases (Bildirime tabi meslek hastalıkları): https://www.hse.gov.uk/riddor/occupational-diseases.htm
• Reporting of Injuries, Diseases and Dangerous Occurrences Regulations (Northern Ireland) 1997: https://www.legislation.gov.uk/nisr/1997/455

Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel iş sağlığı ve güvenliği bilgisidir. Geçerli mevzuatın, standartların, üretici talimatlarının veya yetkin bir iş güvenliği uzmanının ya da işyeri hekiminin değerlendirmesinin yerini tutmaz.