Avustralya'da yazılı risk değerlendirmesi zorunlu mu ve ne sıklıkla gözden geçirilmeli?

Her durumda değil. İş veya teşebbüs yürüten kişi (PCBU) tehlikeleri her zaman belirlemek ve riskleri ortadan kaldırmak veya en aza indirmek zorundadır; ancak model Work Health and Safety (WHS) Yönetmeliği yazılı bir belgeyi yalnız belirli işler için ister. Sabit bir gözden geçirme süresi yoktur: kontrol tedbirleri, sayılan tetikleyicilerden biri ortaya çıktığında gözden geçirilmelidir.

Kısa cevap

• Genel yükümlülük: riskler WHS Yönetmeliğinin Kısım 3.1'ine göre yönetilir (tehlikelerin belirlenmesi, ortadan kaldırma veya en aza indirme, kontrol hiyerarşisi, sürdürme, gözden geçirme). Yazılı kayıt iyi uygulamadır ama genel bir yasal şart değildir.
• Yazılı belge zorunlu olanlar (diğerlerinin yanında): yüksek riskli inşaat işleri için güvenli çalışma yöntemi belgesi (safe work method statement, SWMS), kapalı alan risk değerlendirmeleri ve kapalı alana giriş izinleri, silika risk kontrol planları, acil durum planları ve büyük tehlike tesisleri için güvenlik dosyaları (safety case).
• Gözden geçirme tetikleyicileri (madde 38): kontrol tedbirinin etkisiz olması, bir değişiklikten önce, yeni bir tehlike, çalışanların görüşlerinin alınmasının sonucu veya çalışan temsilcisinin (health and safety representative, HSR) talebi.
• Victoria'nın (OHS Act 2004 ve OHS Regulations 2017) kendi ifadeleri vardır; belirli tehlikeler için Victoria metnine bakılmalıdır.

Kısım 3.1'in istedikleri

Commonwealth WHS Regulations 2011'in 32-38. maddeleri sabit bir sıra belirler. Yükümlü, makul olarak öngörülebilir tehlikeleri belirlemeli (34), riskleri makul ölçüde uygulanabilir olduğu kadarıyla ortadan kaldırmalı ya da bu mümkün değilse en aza indirmeli (35) ve kontrol hiyerarşisine uymalıdır: önce ikame, ayırma (izolasyon) veya mühendislik kontrolleri, sonra idari kontroller, en son kişisel koruyucu donanım (36). Kontrol tedbirleri amaca uygun ve elverişli kalmalı, doğru kurulmalı ve doğru kullanılmalıdır (37). Tehlikeler belirlenirken ve kontrol tedbirlerine karar verilirken çalışanların görüşleri alınmalıdır (Kanun, madde 49).

Yazılı kaydın yasal olarak zorunlu olduğu durumlar

Yönetmeliğin diğer kısımları kendi kayıtlarını ekler; örneğin hava izleme sonuçları 30 yıl (madde 50), kapalı alan eğitim kayıtları 2 yıl (madde 76) saklanır. Yazılı belgenin zorunlu olmadığı yerlerde bile kayıt, risklerin makul ölçüde uygulanabilir olduğu kadarıyla yönetildiğini bir müfettişe veya mahkemeye göstermenin pratik yoludur.

Ne sıklıkla gözden geçirilmeli

Yönetmelik bilerek takvime bağlı bir süre belirlemez. 38. madde bir kontrol tedbirinin şu durumlarda gözden geçirilmesini ve gerekiyorsa revize edilmesini ister:

1. tedbir riski makul ölçüde uygulanabilir olduğu kadarıyla kontrol etmiyorsa (örneğin izleme sonuçları kötüyse veya risk nedeniyle bildirimi zorunlu bir olay meydana gelmişse);
2. işyerinde, bir çalışma yönteminde, bir proseste veya bir prosedürde yeni ya da farklı bir risk doğurabilecek bir değişiklikten önce;
3. ilgili yeni bir tehlike veya risk belirlendiğinde;
4. çalışanların görüşlerinin alınması gözden geçirmenin gerekli olduğunu gösterdiğinde;
5. ilk dört tetikleyiciden birinin geçerli olduğuna ve gözden geçirmenin yeterli yapılmadığına inanan bir HSR bunu talep ettiğinde.

Birçok kuruluş yönetim sistemine sabit bir iç süre (çoğu zaman yıllık) ekler. Bu, tetkikler için yararlı bir şirket kuralıdır, yasal bir süre değildir.

AB ve Türkiye ile karşılaştırma

89/391/AET sayılı Çerçeve Direktif, işverenin bir risk değerlendirmesine sahip olmasını ister; nasıl belgeleneceğini ulusal mevzuat belirler. Türkiye'de 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 10. maddesi her işvereni risk değerlendirmesi yapmak veya yaptırmakla yükümlü kılar; İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği ise değerlendirmenin bir ekip tarafından hazırlanmasını ve çok tehlikeli, tehlikeli ve az tehlikeli işyerlerinde sırasıyla en geç 2, 4 ve 6 yılda bir (madde 12), bir değişiklik olduğunda ise daha erken yenilenmesini öngörür. Avustralya ise bunun yerine olaya dayalı gözden geçirmeyi esas alır.

Sık yapılan hatalar

• SWMS'i genel bir risk değerlendirmesi saymak. SWMS, yüksek riskli inşaat işlerine özgü bir belgedir ve sahada uygulanmalıdır.
• Ciddi bir olaydan sonra "yıllık gözden geçirmeyi" beklemek. Olayın kendisi gözden geçirmeyi başlatır.

excodex'te ilgili yazılar

• Avustralya'da iş sağlığı ve güvenliği: mevzuat, kurumlar ve işveren yükümlülükleri
• İşyerinde risk değerlendirmesi: süreç, ekip, kayıtlar ve gözden geçirme
• Risklerden korunma ilkeleri ve kontrol hiyerarşisi
• Avustralya'da iş sağlığı ve güvenliği kurulu veya çalışan temsilcisi zorunlu mu?

Standartlar ve ek kaynaklar

• Work Health and Safety Regulations 2011 (Cth), Kısım 3.1 ve madde 43, 50, 66, 67, 299, 529CB, 555 ve 560: https://www.legislation.gov.au/F2011L02664/latest/text
• 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, madde 10
• Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (ÇSGB), İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliğinin 12. maddesine atıf yapan Elle Taşıma İşleri Yönetmeliği Uygulama Rehberi (2025): https://www.csgb.gov.tr/Media/hsdfu2fk/elle-ta%C5%9F%C4%B1ma-i%C5%9Fleri-y%C3%B6netmeli%C4%9Fi-uygulama-rehberi-18-03-2025.pdf
• Work Health and Safety Act 2011 (Cth), madde 17-19 ve 47-49: https://www.legislation.gov.au/C2011A00137/latest/text

Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel iş sağlığı ve güvenliği bilgisidir. Geçerli mevzuatın, standartların, üretici talimatlarının veya yetkin bir iş güvenliği uzmanının ya da işyeri hekiminin değerlendirmesinin yerini tutmaz.