Avustralya'da büyük tehlike potansiyeli olan kimya tesislerine hangi kurallar uygulanır?

Büyük tehlike tesisleri (major hazard facilities, MHF), model Work Health and Safety (WHS) Yönetmeliğini kabul eden yetki bölgelerinde bu Yönetmeliğin 9. Bölümüne, Victoria'da Occupational Health and Safety Regulations 2017'ye, Batı Avustralya'da ise tehlikeli maddeler (dangerous goods) mevzuatına tabidir. Belirleyici ölçüt, listelenen tehlikeli kimyasalların miktarıdır; eşik aşıldığında işletmeci bir güvenlik dosyası (safety case) hazırlamak ve lisans almak zorundadır.

Kısa cevap

• Tetikleyici: Ek 15'teki (Schedule 15) kimyasalların eşik miktarlarının üzerinde bulunması veya bulunma olasılığı (örneğin 25 ton klor, 50 ton hidrojen, 200 ton LPG veya susuz amonyak).
• Bildirim: eşik miktarın %10'u aşıldığında, mümkün olan en kısa sürede ve 3 ay içinde düzenleyici kuruma bildirim yapılır (madde 536).
• Belirleme: %100'ün üzerinde düzenleyici kurum tesisi MHF olarak onaylamak zorundadır; %10 ile %100 arasında ise büyük bir olay meydana gelebilecekse, bir inceleme sonrasında tesisi MHF olarak belirleyebilir (madde 539-542).
• Belirlemeden sonra: 3 ay içinde güvenlik dosyası taslağı (outline), 24 ay içinde tamamlanmış güvenlik dosyası, 24 ay içinde lisans başvurusu (madde 549, 551, 560); lisans en çok 5 yıl için verilir (madde 585).
• Victoria: WorkSafe Victoria, OHS Regulations 2017'nin Kısım 5.2'si kapsamında MHF'lere güvenlik dosyasına dayanarak lisans verir ve lisansları yenileme için en az 5 yılda bir yeniden değerlendirir. Batı Avustralya: Dangerous Goods Safety (Major Hazard Facilities) Regulations 2007; MHF'leri Baş Tehlikeli Maddeler Sorumlusu (Chief Dangerous Goods Officer) belirler ve işletmeciler, Ek 1 (Schedule 1) maddelerinin "kritik miktarı" (eşiğin %10'u) aşılacağında bildirim yapar.
• Açık deniz petrol tesisleri bu kurallara değil, Commonwealth açık deniz mevzuatına tabidir.

Bir tesis nasıl MHF olur

"Büyük olay" (major incident), Ek 15 kimyasallarının karıştığı ve bir kişiyi ciddi ve anlık bir riske maruz bırakan kaçak, dökülme, sızıntı, içe çökme (implosion), patlama veya yangın gibi kontrolsüz bir olaydır (madde 531). Ek 15'teki eşik miktarlar her kimyasal ve her zararlılık kategorisi için ayrı verilir. Birden fazla kimyasal bulunduğunda yönetmelik bunları toplar; bu nedenle bir tesis, daha küçük stokların bileşimiyle eşiği aşabilir.

Güvenlik dosyasında neler bulunur

Güvenlik dosyası, işletmecinin öngörülebilir her büyük olayı ve ona yol açabilecek tehlikeleri nasıl belirlediğini, sonuçları ve olasılığı nasıl değerlendirdiğini, riski makul ölçüde uygulanabilir olduğu kadarıyla ortadan kaldırmak veya en aza indirmek için hangi kontrol tedbirlerini uyguladığını, tesis içi acil durum planını hazırladığını ve bu kontrol tedbirlerinin işler durumda kalması için bir güvenlik yönetim sistemi kurduğunu gösterir. Çalışanların görüşleri alınmalı ve çalışanlara güvenlikte rol verilmelidir. Yerel halk ve yerel yönetim, tesis ve büyük bir olayda ne yapılacağı hakkında bilgilendirilmelidir.

AB ve Türkiye ile karşılaştırma

AB'nin 2012/18/AB sayılı Seveso III Direktifi alt seviye ve üst seviye eşikler kullanır; büyük kaza önleme politikası ister, üst seviyeli kuruluşlar için ayrıca güvenlik raporu ister. Türkiye bu direktifi Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması Hakkında Yönetmelik ile iç hukuka aktarmıştır. Avustralya ise arada düzenleyici kurum kararı bulunan tek bir eşik kullanır ve en az 5 yılda bir yenilenmesi gereken bir lisans şartı ekler.

Sık yapılan hatalar

• Yalnız en büyük tankı hesaba katmak. "Bulunan veya bulunma olasılığı olan" miktar, tesisin bulundurabileceği tüm stoku kapsar ve ilgili kimyasallar toplanır.
• 9. Bölümü, kendi MHF düzenlemeleri olan Victoria veya Batı Avustralya'da uygulamak.
• Güvenlik dosyasını bir kerelik bir sunum saymak. Dosya, risk yönetimi gözden geçirmeleriyle birlikte gözden geçirilmeli ve revize edilmelidir.

excodex'te ilgili yazılar

• Avustralya'da iş sağlığı ve güvenliği: mevzuat, kurumlar ve işveren yükümlülükleri
• Seveso III ve büyük kazaların önlenmesi: kuruluş seviyeleri ve yükümlülükler
• Avustralya'da patlayıcı ortamlar ve Ex ekipmanlar nasıl düzenlenir?

Standartlar ve ek kaynaklar

• Work Health and Safety Regulations 2011 (Cth), Bölüm 9 ve Ek 15: https://www.legislation.gov.au/F2011L02664/latest/text
• WorkSafe WA, tehlikeli maddeler sahası aynı zamanda büyük tehlike tesisi olduğunda: https://worksafe.wa.gov.au/when-dangerous-goods-site-also-major-hazard-facility-mhf
• WorkSafe Victoria, büyük tehlike tesisi nedir: https://www.worksafe.vic.gov.au/what-major-hazard-facility

Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel iş sağlığı ve güvenliği bilgisidir. Geçerli mevzuatın, standartların, üretici talimatlarının veya yetkin bir iş güvenliği uzmanının ya da işyeri hekiminin değerlendirmesinin yerini tutmaz.