Özbekistan'da iş kazası nasıl ve ne kadar sürede bildirilmelidir?

Bir gün içinde (bir sutka). 22 Eylül 2026 tarihli ve 505 sayılı Bakanlar Kurulu (BK) Kararıyla onaylanan Yönetmeliğe göre işveren, her iş kazasının bildirimini bir gün içinde bölgedeki Devlet İş Müfettişliğine ve aşağıda sayılan diğer kurumlara göndermek zorundadır; 1 Aralık 2026'dan itibaren bu bildirim "Xavfsiz mehnat" (Güvenli Çalışma) elektronik sistemi üzerinden yapılır. Kaza daha sonra araştırılır ve bir N-1 tutanağına kaydedilir.

Kısa cevap

• Kurallar: 23 Eylül 2026'dan beri yürürlükte olan 22 Eylül 2026 tarihli ve 505 sayılı BK Kararı; 6 Haziran 1997 tarihli ve 286 sayılı BK Kararının yerini almıştır.
• İlk kim bildirir: Kazazede veya bir tanık durumu hemen birim yöneticisine söyler; birim yöneticisi de hemen işverene ve sendikaya haber verir.
• İşverenin süresi: Aşağıda sayılan kurumlara bir gün içinde bildirim; sağlık kurumları da müfettişliğe ve sendikaya bir gün içinde bildirimde bulunur.
• Kanal: 1 Aralık 2026'dan itibaren İstihdam ve Yoksulluğu Azaltma Bakanlığının işlettiği "Xavfsiz mehnat" elektronik bilgi sistemi. Yönetmelik bu tarihten önceki haftalar için başka bir kanal belirtmez; bu nedenle sistem devreye girene kadar aynı kurumlara en hızlı yolla yazılı bildirim yapılması ve gönderim kanıtının saklanması önerilir (metindeki bir kural değil, uygulamaya yönelik tavsiye).
• Sonradan ölüm: Yaralanan çalışan daha sonra kaza nedeniyle ölürse bir gün içinde yeni bir bildirim gerekir.
• Süreyi kaçırmak başlı başına İSG mevzuatının ihlalidir ve sorumluluk doğurur.

Kimlere bildirim yapılmalı

İşverenin bir gün içindeki bildirimi şu kurumlara gider:

1. Bölgedeki Devlet İş Müfettişliği.
2. Varsa üst ekonomik kuruluş.
3. Kazanın olduğu yerdeki bölge içişleri (polis) birimi.
4. İstihdam ve Yoksulluğu Azaltma Bakanlığı.
5. Bölgedeki sendikalar birliği.
6. Saha bunların gözetimi altındaysa Endüstriyel, Radyasyon ve Nükleer Güvenlik Komitesinin bölge birimi, maden ve jeoloji müfettişliği veya Uzenergoinspeksiya.
7. Kaza yangın, patlama, teknolojik kaza veya doğal afet nedeniyle olduysa Olağanüstü Durumlar Bakanlığı.
8. İşverenin zorunlu hukuki sorumluluk sigortası sözleşmesindeki sigortacı.

İşveren ayrıca kazazedenin ailesine haber vermek, ilk yardım sağlamak, durumun kötüleşmesini önlemek ve başkalarını tehlikeye atmadıkça komisyon gelene kadar olay yerini değiştirmeden korumak zorundadır.

Kaza araştırması ve N-1 tutanağı

Kazanın nedenlerine doğrudan veya dolaylı olarak karışmış kişiler, çıkar çatışması olanlar ve güvenlikten doğrudan sorumlu yöneticiler işverenin komisyonunda yer alamaz. Özel komisyonun dosyasında her kazazede için bir N-1 formu bulunur; başkanlık eden müfettiş belgeleri beş iş günü içinde polise, işverene ve varsa gözetim yapan müfettişliğe gönderir, işveren de özel araştırma tutanağını aldıktan sonra üç iş günü içinde N-1 tutanaklarını düzenler. İşveren her N-1 tutanağını üç iş günü içinde sisteme girer, nedenleri çalışanlarla görüşmek ve düzeltici tedbirleri almak zorundadır.

Anlaşmazlıklar ve gizlenen kazalar

İşveren kazayı tanımayı veya N-1 tutanağı düzenlemeyi reddederse çalışan ya da ailesi önce sendika komitesine başvurabilir; komitenin konuyu incelemek için on iş günü süresi vardır. Sonra Devlet İş Müfettişliğine ve en sonunda mahkemeye gidilebilir. Bildirilmemiş kazalar, şikâyetler, polis bilgileri veya basın ve sosyal medyadaki haberler üzerine bir müfettiş tarafından araştırılabilir. Kazaların gizlenmesini sendika yetkili makamlara bildirebilir; İSG mevzuatının ihlali İdari Sorumluluk Kanununun 49. maddesine göre para cezasıyla cezalandırılır.

Sık yapılan hatalar

• Eski 1997 yönetmeliğini kullanmak. Bu yönetmelik 23 Eylül 2026'da yürürlükten kaldırıldı.
• Hastanenin teşhisini beklemek. Bir günlük bildirim süresi kazadan itibaren işler; kazanın ağırlığı daha sonra güncellenebilir.
• Ağır bir kazayı yalnız şirket içinde araştırmak. Toplu, ağır ve ölümlü kazalar, devlet müfettişinin başkanlık ettiği özel komisyonu gerektirir.

excodex'te ilgili yazılar

• Özbekistan'da iş sağlığı ve güvenliği: mevzuat, yetkili kurumlar ve işveren yükümlülükleri
• Özbekistan'da iş güvenliği kurallarına uymamanın cezaları nelerdir?
• Türkiye, AB, Birleşik Krallık ve ABD'de iş kazası bildirim süreleri
• Olay sonrası ilk müdahale, bildirim ve olay yerinin korunması

Standartlar ve ek kaynaklar

• İş kazalarının bildirimi, araştırılması ve kaydı ile zararın tazminine ilişkin 22 Eylül 2026 tarihli ve 505 sayılı BK Kararı (Ek 1, Yönetmelik; Ek 3, yürürlükten kaldırılan düzenlemeler): https://lex.uz/docs/8503049
• Özbekistan Cumhuriyeti İş Kanunu (2022), m.365 ve 366: https://lex.uz/docs/6257288
• İdari Sorumluluk Kanunu, m.49: https://lex.uz/docs/97664

Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel iş sağlığı ve güvenliği bilgisidir. Geçerli mevzuatın, standartların, üretici talimatlarının veya yetkin bir iş güvenliği uzmanının ya da işyeri hekiminin değerlendirmesinin yerini tutmaz.