Kırgızistan'da iş sağlığı ve güvenliği kurulu veya çalışan temsilcisi zorunlu mu?

Evet, Kırgız mevzuatında her ikisi de yer alır. 2026 tarihli ve 82 sayılı "Emeğin Korunması Hakkında" Kanunun 17. maddesine göre kuruluşta, eşit sayıda işveren ile sendika veya diğer çalışan temsilcilerinden oluşan bir emeğin korunması komisyonu (komitesi) kurulur ve kararları işvereni ve çalışanları bağlar; kanun bir çalışan sayısı eşiği koymaz. Çalışan temsili ise emeğin korunması için yetkili (güvenilir) kişiler ile denetim haklarına sahip kamusal müfettişler seçebilen sendikalar üzerinden yürür (madde 23 ve 24).

Kısa cevap

• Komisyon (komite): 82 sayılı Kanun, madde 17. Kuruluşta eşit temsil esasına göre (işveren ile sendika veya diğer temsilci organ) oluşturulur; kanunda belirtilen amacı iş kazalarının ve meslek hastalıklarının araştırılması ve kaydıdır; kararları bağlayıcıdır.
• Yönetmeliği: çalışma politikasından sorumlu bakanlık tarafından sendika organıyla birlikte onaylanacaktır. Kasım 2026 itibarıyla resmî veri tabanında 2026 tarihli Kanun kapsamında çıkarılmış bir yönetmelik bulunamadığından, yayımlanana kadar komisyonun çalışma kuralları işyerinde mutabakatla belirlenmelidir.
• Çalışan temsilcileri: sendikalar veya diğer temsilci organlar emeğin korunması üzerinde kamusal kontrol yürütür; teknik iş teftişi birimi kurabilir ve emeğin korunması için yetkili (güvenilir) kişiler seçebilir (madde 23).
• Hakları: mevzuata uyumu kontrol etmek, çalışma koşullarına ilişkin bağımsız uzman incelemeleri yapmak, kaza araştırmalarına katılmak, tüm kazalar hakkında bilgi almak, işverenin değerlendirmek zorunda olduğu talepleri sunmak ve tehlikeli işin durdurulmasını devlet kurumundan istemek (madde 23/2).
• Kamusal müfettişler: mevzuata uyumu engelsiz şekilde kontrol edebilir; eğitim giderlerini işveren karşılar ve toplu iş sözleşmesinde belirlenen süre boyunca ortalama ücretleri korunarak görev için işten izinli sayılırlar (madde 24).

Komisyon ve sendika denetimi nasıl işler

Sovyet sonrası ülkelerin çoğuyla ortak olan Kırgız modeli iki sütuna dayanır. Ortak komisyon yönetim ile çalışanları bir araya getirir; 2026 tarihli Kanun kapsamında açık görevi iş kazalarının ve meslek hastalıklarının araştırılması ve kaydıdır, uygulamada ise çalışma koşullarını ve toplu iş sözleşmesinin emeğin korunması bölümünü de gözden geçirir. Komisyon üyeleri ile sendikanın yetkili kişileri 2004 tarihli eğitim yönetmeliği uyarınca bizzat emeğin korunması eğitimi almalıdır; 2001 tarihli kaza yönetmeliği de her kaza araştırma komisyonunda bir sendika veya diğer çalışan temsilcisinin yer almasını şart koşar.

Bunun yanında sendika, birimlerde ve vardiyalarda yetkili kişiler veya kamusal müfettişler seçer. Bu kişiler günlük koşulları izler, sorunları yönetime taşır ve görevlilerin ele almak zorunda olduğu öneriler sunabilir. İş Kanunu (madde 239) sendika denetimini teyit eder ve sendikaların hukuki ve teknik iş teftişi birimleri kurmasına izin verir.

Karşılaştırma

Yabancı işverenler için pratik öneriler

• Sahada bir sektör sendikasının bulunup bulunmadığını erkenden öğrenin; yükleniciler çoğu zaman işverenin toplu iş sözleşmesi düzenlemeleri kapsamına girer.
• Komisyonun kurallarını (eşit üyelik, toplantılar, tutanaklar, kazalardaki rolü) yazılı hâle getirin ve tutanakları müfettişler için saklayın.
• Yetkili kişilere görev süresi ve eğitim verin; tespitleri düşük maliyetli bir erken uyarı mekanizmasıdır.

excodex'te ilgili yazılar

• Kırgızistan'da iş sağlığı ve güvenliği: mevzuat, yetkili kurumlar ve işveren yükümlülükleri
• Kırgızistan'da iş kazası nasıl ve ne kadar sürede bildirilmelidir?
• Kırgızistan'da işveren iş güvenliği uzmanı veya işyeri hekimi görevlendirmek zorunda mı?
• Türkiye'de İSG kurulları ve çalışan temsilcileri

Standartlar ve ek kaynaklar

• 5 Haziran 2026 tarihli ve 82 sayılı Kırgız Cumhuriyeti "Emeğin Korunması Hakkında" Kanun (madde 4, 17, 23, 24): resmî metin.
• 23 Ocak 2025 tarihli ve 23 sayılı Kırgız Cumhuriyeti İş Kanunu (IV. kısım, sosyal ortaklık; madde 239): resmî metin.
• Emeğin Korunması Eğitimi ve Bilgi Sınavı Hakkında Yönetmelik, 5 Nisan 2004 tarihli ve 225 sayılı Hükümet Kararı: resmî metin.
• Türkiye: 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, madde 20 ve 22: mevzuat.gov.tr.

Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel iş sağlığı ve güvenliği bilgisidir. Geçerli mevzuatın, standartların, üretici talimatlarının veya yetkin bir iş güvenliği uzmanının ya da işyeri hekiminin değerlendirmesinin yerini tutmaz.