İsrail'de çalışanlar için işe giriş ve periyodik sağlık muayeneleri zorunlu mu?

Genel kural olarak hayır. İsrail hukuku her yeni çalışan için sağlık muayenesi şart koşmaz; ancak etmene özgü yönetmelikler, gürültü, benzen, kurşun, bazı metaller ve çözücüler, izosiyanatlar, pestisitler, iyonlaştırıcı radyasyon ve diğer zararlı etmenlere maruz kalan çalışanlar için yetkili bir hekimce yapılacak işe giriş muayenesini ve periyodik muayeneleri ister. Gençler ancak tıbbi muayene ve onaydan sonra çalıştırılabilir.

Kısa cevap

• Maruziyete dayalı: her etmen yönetmeliği, kimin muayene edileceğini, hangi testlerin yapılacağını ve ne sıklıkta yapılacağını belirler; muayeneyi işveren düzenler, çalışan da katılmak zorundadır.
• Kim muayene eder: genellikle iş hekimliği uzmanı olan bir "yetkili hekim" (רופא מורשה) veya yetkili bir tıbbi hizmet (bölge sağlık ofisi, sağlık fonu veya onaylı kurum).
• Gürültü: zararlı gürültüde çalışmaya başlamadan önceki ay içinde ilk muayene, sonra her yıl odyometri.
• Benzen: başlamadan önceki ay içinde ilk muayene, üç ay sonra tekrar, sonra her altı ayda bir.
• Biyolojik izleme: toksikolojik testler yalnızca onaylı laboratuvarlarda yapılır, sonuçlar en az 50 yıl saklanır.
• Genç çalışanlar: 5713-1953 tarihli Gençlerin İstihdamı Kanunu uyarınca bir genç, aile hekiminden alınan tıbbi onay ve uygunluk kontrolü gerektiren işler için ayrıca yetkili bir hekimin uygunluk onayı ve en az yıllık yeniden muayene ile çalıştırılabilir; genç, ebeveynleri ve işveren için ücretsizdir.
• Süre: muayene süresi, gürültü yönetmeliklerine ve benzer kurallara göre çalışma süresi sayılır.

Sistem nasıl işler

İsrail'in sağlık gözetimi iş unvanını değil maruziyeti izler. İş Güvenliği Emirnamesi iş hijyeni konusunda yönetmelik çıkarılmasına izin verir; "iş hijyeni ve çalışanların sağlığı" yönetmelikleri ailesi tek tek etmenleri kapsar: kurşun, vinil klorür ve benzen (1983), zararlı toz ve gürültü (1984), arsenik ve cıva (1985), bazı halojenli ve aromatik çözücüler, organofosfat ve karbamat pestisitler, izosiyanatlar ve bazı metaller (1990'lar), iyonlaştırıcı radyasyon (1992) ve lazerler (2005). İş Güvenliği (Zararlı Etmenlere Maruziyeti Olan Çalışanların Çevresel ve Biyolojik İzlenmesi) Yönetmeliği 5771-2011 ise, herhangi bir kanunun veya bir hekim iş müfettişinin iş hekimliği muayenesi istediği her yerde bu muayenelerin yalnızca yetkili bir tıbbi hizmetçe yapılabileceğini, biyolojik testlerin de yalnızca onaylı toksikoloji laboratuvarlarında yapıldığını ekler. Maruziyet ölçümleri tıbbi tarafı besler: İSG İdaresinin ulusal iş hijyeni laboratuvarı çevresel test raporlarını denetler, müfettişlere ve yetkili tıbbi hizmetlere iletir; 2023'te yaklaşık 50.000 çalışanı kapsayan yaklaşık 4.900 rapor bu yoldan geçmiştir.

Uygunluğa muayene eden hekim karar verir. Örneğin gürültü yönetmeliklerine göre yetkili tıbbi hizmet, hekimin bulgularını içeren bir sağlık kartı tutar ve işverenin çalışan maruz kaldığı sürece sakladığı bir sağlık karnesi düzenler; hekim bir çalışanı uygunsuz bulursa tıbbi hizmet 10 gün içinde bölge iş müfettişine bildirmelidir, müfettiş işvereni uyarır ve işveren maruziyeti bir hafta içinde sona erdirmelidir. Sonuçlar çalışana makul bir süre içinde bildirilmelidir.

Etmen yönetmeliklerinde örnek aralıklar

Bir çalışan, işi yönetmeliklerdeki listede yer alıyorsa (örneğin taş ocağı işletmeciliği, kırma, mekanik testereyle kesme, metal işleme) veya ölçülen maruziyet izin verilen düzeyi aşıyorsa ve çalışan yılda en az 200 saat bu ortamda çalışıyorsa "zararlı gürültüde çalışıyor" sayılır.

Uygulamalı örnek

Örnek: 30 çalışanlı bir metal imalat atölyesinde levha kesme ve taşlama yapılmaktadır. Yetkili bir laboratuvarın gürültü ölçümleri üç iş istasyonunda maruziyetin izin verilen düzeyi aştığını gösterir. İşveren, zararlı gürültüde çalışmayı önceden bölge müfettişine bildirir, maruz kalan altı çalışanı yetkili bir tıbbi hizmette odyometri dahil ilk muayeneye gönderir, mühendislik kontrolleri uygular ve işitme koruyucu sağlar, gerekli "zararlı gürültü bölgesi" işaretini asar ve yıllık odyometriyi planlar. 17 yaşındaki bir çırağın da işe başlamadan önce Gençlerin İstihdamı Kanunu uyarınca tıbbi onayı gerekir; iş özel bir sağlık riski taşıyorsa Kanunun tıbbi kuralları 21 yaşına kadar çalışanlara da uzanabilir.

Sık yapılan hatalar

• Yasal muayeneler için pratisyen hekim kullanmak. Bunları yalnızca yetkili bir hekim veya tıbbi hizmet yapabilir.
• Muayeneden önce işe başlatmak. Gürültü ve benzende ilk muayene, maruziyet başlamadan önce yapılmalıdır.
• Sonuçları göz ardı etmek. Bir çalışan uygunsuz bulunursa, maruziyet müfettişin talimatına göre sona erdirilmelidir.

excodex'te ilgili yazılar

• İsrail'de iş sağlığı ve güvenliği: mevzuat, yetkili kurumlar ve işveren yükümlülükleri
• İsrail'de işveren iş güvenliği sorumlusu veya işyeri hekimi görevlendirmek zorunda mı?
• Türkiye'de sağlık gözetimi: işe giriş ve periyodik muayeneler
• Benzen

Standartlar ve ek kaynaklar

• İş Güvenliği (Gürültü Maruziyeti Olan Çalışanların İş Hijyeni ve Sağlığı) Yönetmeliği 5744-1984 (תקנות הבטיחות בעבודה (גיהות תעסוקתית ובריאות העובדים ברעש), התשמ"ד-1984), değişiklikleriyle birlikte.
• İş Güvenliği (Benzen Maruziyeti Olan Çalışanların İş Hijyeni ve Sağlığı) Yönetmeliği 5744-1983.
• İş Güvenliği (Zararlı Etmenlere Maruziyeti Olan Çalışanların Çevresel ve Biyolojik İzlenmesi) Yönetmeliği 5771-2011.
• Gençlerin İstihdamı Kanunu 5713-1953 (חוק עבודת הנוער, התשי"ג-1953), üçüncü bölüm (tıbbi muayeneler).

Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel iş sağlığı ve güvenliği bilgisidir. Geçerli mevzuatın, standartların, üretici talimatlarının veya yetkin bir iş güvenliği uzmanının ya da işyeri hekiminin değerlendirmesinin yerini tutmaz.