İsrail'de güvenlik komitesi veya çalışan güvenlik temsilcisi zorunlu mu?

Evet. 5714-1954 tarihli İş Teftişi (Teşkilat) Kanunu uyarınca, İş Güvenliği Emirnamesi kapsamında 25 veya daha fazla çalışanı olan her işyerinde, çalışan ve işveren temsilcilerinden eşit sayıda oluşan bir güvenlik komitesi (ועדת בטיחות) bulunmalıdır. Komitenin çalışan üyeleri işyerinin güvenlik temsilcileridir (נאמני בטיחות); komitesi olmayan işyerlerinde çalışanlar, bölge iş müfettişinin onayladığı sayıda temsilci seçebilir veya atayabilir.

Kısa cevap

• Komite eşiği: 25 veya daha fazla çalışan; 25'in altında anlaşmayla komite kurulabilir.
• Bileşim: çalışan ve işveren temsilcileri eşit sayıda; işveren üyeleri mümkün olduğunca iş yöneticilerini ve güvenlikten sorumlu kişileri içermelidir.
• Toplantılar: yılda en az sekiz; komite toplanmazsa iş güvenliği sorumlusu komiteyi toplar ve gündemi belirler.
• Görev süresi: üç yıl, yenilenebilir.
• Temsilciler: komitenin çalışan üyeleri ve komitenin atadığı diğer çalışanlar; komite yoksa seçilmiş temsilciler.
• Koruma: işveren, bir komite üyesinin veya temsilcinin çalışma koşullarına bu görevi nedeniyle zarar veremez, onu işten çıkaramaz.

Komite nasıl oluşturulur ve işletilir

Çalışan temsilcileri, varsa çalışanlar komitesi (ועד עובדים) tarafından atanır ve bunlardan biri o çalışanlar komitesinin üyesi olmalıdır. Çalışanlar komitesi yoksa, İsrail İş Güvenliği ve Hijyeni Enstitüsünün bir temsilcisi, temsilcileri seçmek üzere çalışanların bir toplantısını yapar. Dikkate alınacak nitelikler kıdem ve güvenlik bilincidir.

Taraflardan biri temsilcilerini belirlemezse, bölge iş müfettişi bunu yazılı olarak isteyebilir ve talep dikkate alınmazsa temsilciler belirlenene kadar üyeleri atayabilir; bir tarafın eksikliği komitenin çalışmasını durdurmaz. Bir temsilci göreve başladığında işverene yazılı olarak bildirir, işveren de bir nüshayı taahhütlü posta ile bölge müfettişine gönderir.

Komite başkanını çoğunlukla seçer; çoğunluk yoksa her taraftan birer eş başkan olur ve dönüşümlü olarak başkanlık eder. Komite bir sekreter atar; sekreter, komitenin üyelerini, başkanını ve sekreterini ve her değişikliği Enstitüye bir nüsha göndererek bölge iş müfettişine taahhütlü mektupla bildirir, her toplantının tutanağını veya özetini müfettişe gönderir. Oylamalarda her taraf, oybirliğiyle oy kullandığında eşit ağırlıktadır. İş müfettişi ve Enstitü temsilcisi oy hakkı olmaksızın toplantılara katılabilir. İSG İdaresi bunu gerçekten izler: 2023 faaliyet raporu, 2.721 işyerinde güvenlik komiteleri ve temsilcileri konusunda yapılan çalışmayı kaydeder.

Görevler ve yetkiler

İşveren, komitenin kaza önleme veya güvenlik koşullarına ilişkin önerilerini uygulamazsa, bölge iş müfettişi işvereni dinledikten sonra uygulamasını emredebilir; bu emrin ihlali, iyileştirme emrinin ihlali gibi ele alınır. Komite ayrıca işverene, güvenlik kurallarını çiğneyen bir çalışanın ücretinden bir haftalığa kadar kesinti yapmasını, çalışanı iki haftaya kadar uzaklaştırmasını veya özel durumlarda görev yerini değiştirmesini ya da işten çıkarmasını önerebilir; kesilen para, güvenlik, hijyen veya refah iyileştirmeleri için komiteye aktarılır.

Güvenlik yönetimi programıyla bağlantı

50 veya daha fazla çalışanı olan işyerlerinde işyeri sahibi, yıllık güvenlik yönetimi programını onaylamadan önce güvenlik komitesine danışmalıdır ve program komite üyelerinin ve temsilcilerin adlarını içermelidir. Eğitim Yönetmeliği, temsilcilerin ve komite üyelerinin rollerine yönelik eğitilmesini şart koşar.

Örnek: 35 çalışanlı bir matbaada çalışanlar komitesi yoktur. Enstitü, çalışanların üç temsilci seçtiği bir toplantı düzenler; işveren üretim müdürünü, bakım müdürünü ve vardiya amirini atar. Sekreter bölge müfettişini bilgilendirir, komite yılda sekiz toplantı planlar ve üç çalışan üyesi temsilci olarak onaylı eğitime katılır, yazılı eksiklik raporlarıyla aylık bir işyeri turu başlatır.

Sık yapılan hatalar

• Türkiye'deki 50 çalışan gibi yabancı bir eşiği kullanmak. Türkiye, 6 aydan uzun süren işlerde 50 çalışandan itibaren bir İSG kurulu ister (6331 sayılı Kanun, madde 22); İsrail'de komite 25 çalışandan itibaren zorunludur.
• Yalnızca üç ayda bir toplanmak. Asgari toplantı sayısı yılda sekizdir.
• Müfettişe bildirimde bulunmamak. Komitenin bileşimi ve değişiklikleri bildirilmeli, tutanaklar gönderilmelidir.

excodex'te ilgili yazılar

• İsrail'de iş sağlığı ve güvenliği: mevzuat, yetkili kurumlar ve işveren yükümlülükleri
• İsrail'de işveren iş güvenliği sorumlusu veya işyeri hekimi görevlendirmek zorunda mı?
• Türkiye'de İSG kurulları ve çalışan temsilcileri

Standartlar ve ek kaynaklar

• İş Teftişi (Teşkilat) Kanunu 5714-1954, ikinci bölüm (9 ila 25. maddeler), resmî gazete metni, Knesset, değişiklikleriyle birlikte.
• İş Teftişi (Teşkilat) (Güvenlik Komiteleri ve Güvenlik Temsilcileri) Yönetmeliği 5721-1960, 1973'te değiştirilmiş hâliyle.
• İsrail İş Güvenliği ve Hijyeni Enstitüsü, IIOSH hakkında.

Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel iş sağlığı ve güvenliği bilgisidir. Geçerli mevzuatın, standartların, üretici talimatlarının veya yetkin bir iş güvenliği uzmanının ya da işyeri hekiminin değerlendirmesinin yerini tutmaz.