İş Güvenliği Uluslararası çerçeve ve ülke rehberleri
Fransa'da çalışanlar için işe giriş ve periyodik sağlık muayeneleri zorunlu mudur?
Bağlı olduğu rehber: Fransa'da iş sağlığı ve güvenliği: mevzuat, yetkili kurumlar ve işveren yükümlülükleri
Kısa cevap
Evet, iki kademelidir. Çalışanlar işe girişten sonra 3 ay içinde bilgilendirme ve önleme muayenesine girer; yenileme en geç 5 yılda bir (gece çalışanları vb. için 3 yılda bir) yapılır. Özel riskli görevlerde atamadan önce uygunluk muayenesi yapılır ve 4 yılda bir yenilenir.
Evet. Fransa'da her çalışan iş sağlığı ve güvenliği (İSG) çerçevesinde iş sağlığı ve önleme hizmeti (SPST) tarafından sağlık izlemine tabi tutulur, ancak izlemin biçimi risklere göre değişir. Çalışanların çoğu işe başladıktan sonraki üç ay içinde, bir işe uygunluk testi niteliği taşımayan bilgilendirme ve önleme muayenesinden (visite d'information et de prévention, VIP) geçer. Özel risk taşıyan görevlerdeki çalışanlar ise göreve başlamadan önce işyeri hekiminin yaptığı işe uygunluk muayenesiyle başlayan güçlendirilmiş bireysel izleme (suivi individuel renforcé, SIR) tabidir.
Kısa cevap
- Standart izlem: fiilen işe başladıktan itibaren 3 ay içinde (Fransız İş Kanunu, Code du travail R. 4624-10), işyeri hekimi veya onun yetkisi altında iş birliği yapan hekim, asistan hekim ya da hemşire tarafından yapılan VIP (L. 4624-1). Hekimin belirlediği aralıklarla, en geç 5 yılda bir yenilenir (R. 4624-16).
- Uyarlanmış izlem: engelli çalışanlar, malullük aylığı alan çalışanlar, gece çalışanları ve sağlık durumu, yaşı veya maruz kaldığı riskler bunu gerektiren diğer çalışanlar için yenileme süresi en çok 3 yıldır (R. 4624-17). Gece çalışanları ve 18 yaşından küçük çalışanlar göreve atanmadan önce VIP'den geçer (R. 4624-18).
- Güçlendirilmiş bireysel izlem (SIR): göreve atanmadan önce işe uygunluk veya uygunsuzluk görüşüyle sonuçlanan uygunluk muayenesi (R. 4624-24 ve R. 4624-25); en geç 4 yılda bir yenilenir ve hekim muayenesinden sonraki en geç 2 yıl içinde bir ara muayene yapılır (R. 4624-28).
- Diğer muayeneler: işe dönüş muayenesi, isteğe bağlı işe dönüş öncesi muayene, kariyer ortası muayenesi ve maruziyet sonu muayenesi (ayrıntılar aşağıdadır).
- Maliyet: SPST üyeliği üzerinden işveren tarafından karşılanır.
Hangi görevler güçlendirilmiş bireysel izlem gerektirir?
R. 4624-23 maddesi özel risk taşıyan görevleri sıralar: asbeste, kurşuna, kanserojen, mutajen veya üreme için toksik maddelere, 3. ve 4. grup biyolojik etkenlere, iyonlaştırıcı radyasyona ve hiperbarik koşullara maruziyet ile iskele kurulumu ve sökümü sırasındaki düşme riski. Code du travail uyarınca özel bir uygunluk muayenesi gerektiren her görev de bu kapsamdadır. İşveren kendi risk değerlendirmesine uygun olarak, işyeri hekimi ile sosyal ve ekonomik komitenin (CSE) görüşünü aldıktan sonra yazılı gerekçe göstererek listeye başka görevler de ekleyebilir; liste SPST'ye gönderilir ve her yıl güncellenir.
1 Ekim 2025'ten bu yana sürüş yetki belgesi gerektiren ekipmanların kullanımı ve çıplak gerilimli kısımların yakınında yapılan elektrik işleri, çalışanı tek başına bu nedenle SIR kapsamına sokmaz. Bunun yerine işyeri hekimi beş yıl geçerli olan, tıbbi engel bulunmadığına dair bir belge düzenler (R. 4323-56 ve R. 4544-10, 18 Nisan 2025 tarihli ve 2025-355 sayılı Kararname).
Çalışma hayatı boyunca ve sonunda yapılan muayeneler
| Muayene | Ne zaman yapılır | Dayanak |
|---|---|---|
| İşe dönüş muayenesi (visite de reprise) | Analık izninden sonra, meslek hastalığı nedeniyle işten uzak kalma sonrasında, iş kazası nedeniyle en az 30 gün işten uzak kalma sonrasında, meslek dışı hastalık veya kaza nedeniyle en az 60 gün işten uzak kalma sonrasında; işe dönüş gününde ve en geç 8 gün içinde düzenlenir. Haziran 2026 değişikliğinden sonra düzenlenen hastalık izinlerinde, dönüşten önceki 30 gün içinde yapılan işe dönüş öncesi muayenede görevde veya çalışma süresinde uyarlama gerekmediği belirlenmişse (hekim, işveren veya çalışan talep etmedikçe) zorunlu değildir | R. 4624-31 |
| İşe dönüş öncesi muayene (visite de préreprise) | İşe dönüşü hazırlamak amacıyla 30 günü aşan hastalık izni sırasında yapılabilir | R. 4624-29 |
| Kariyer ortası muayenesi | Sektör sözleşmesiyle belirlenen tarihte, böyle bir sözleşme yoksa çalışanın 45. yaşını doldurduğu takvim yılında; ileri uygulama yetkili iş sağlığı hemşiresi tarafından da yapılabilir | L. 4624-2-2 |
| Maruziyet sonu veya emeklilik öncesi muayene | Güçlendirilmiş izlem kapsamında olan veya geçmişte bu kapsamda çalışmış kişiler için maruziyet sona erdiğinde ya da emeklilikten önce; maruziyet sonrası sağlık gözetimine yol açabilir | L. 4624-2-1 |
| Talep üzerine muayene | Her zaman, çalışanın veya işverenin talebiyle ya da hekimin düzenlemesiyle; çalışanın bu talebi hiçbir yaptırıma gerekçe yapılamaz | R. 4624-34 |
Çalışan önceki beş yıl içinde (uyarlanmış izlemde üç yıl içinde) bir VIP'den geçmişse, eşdeğer riskler taşıyan aynı nitelikte bir göreve başlıyorsa, son izlem belgesi sağlık profesyonelinin elindeyse ve bu dönemde herhangi bir kısıtlama veya uygunsuzluk kararı verilmemişse yeni bir VIP gerekmez (R. 4624-15).
Örnek: Fransa'daki bir tesis, paslanmaz çelik taşlama ve kaynak işleri yapacak ve gece vardiyasında çalışacak bir kaynakçıyı işe alır. Altı değerlikli krom (krom VI) bileşikleri kanserojen olarak sınıflandırıldığından, risk değerlendirmesinin maruziyet gösterdiği durumlarda bu görev güçlendirilmiş bireysel izlem kapsamındadır: işyeri hekimi ilk vardiyadan önce kaynakçıyı muayene eder ve işe uygunluk görüşü düzenler. Kaynakçı iki yıl içinde hemşireyle bir ara muayeneden ve dört yıl içinde hekim tarafından yapılan yeni bir muayeneden geçer. Daha sonra bir iş kazası nedeniyle 45 gün işten uzak kalırsa işe döndükten sonraki sekiz gün içinde işe dönüş muayenesi yapılması gerekir.
Sık yapılan hatalar
- Yüksek riskli görevdeki çalışanı uygunluk görüşü çıkmadan işe başlatmak. SIR kapsamında muayene göreve atamadan önce yapılmalıdır.
- VIP'yi işe uygunluk raporu sanmak. VIP sonucunda izlem belgesi verilir; atama öncesi işe uygunluk görüşü güçlendirilmiş izleme özgüdür.
- İşe dönüş muayenesini unutmak. İşveren, hastalık izninin biteceği tarihi öğrenir öğrenmez SPST ile iletişime geçmelidir.
excodex'te ilgili yazılar
- Fransa'da iş sağlığı ve güvenliği: mevzuat, yetkili kurumlar ve işveren yükümlülükleri
- Fransa'da işveren iş güvenliği uzmanı veya işyeri hekimi görevlendirmek zorunda mıdır?
- Fransa'da işverenler çalışanlara hangi İSG eğitimlerini vermek zorundadır?
Standartlar ve ek kaynaklar
- Code du travail, L. 4624-1, L. 4624-2, L. 4624-2-1, L. 4624-2-2 ve R. 4624-10 ile R. 4624-31 arası maddeler: Code du travail numérique
- Décret n° 2025-355 du 18 avril 2025 (sürüş yetki belgesi ve elektrik yetkilendirmesi için tıbbi belgeler)
- Décret n° 2026-503 du 12 juin 2026 (işe dönüş muayenesi: yakın tarihli işe dönüş öncesi muayene sonrasında muafiyet, R. 4624-31)
Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel iş sağlığı ve güvenliği bilgisidir. Geçerli mevzuatın, standartların, üretici talimatlarının veya yetkin bir iş güvenliği uzmanının ya da işyeri hekiminin değerlendirmesinin yerini tutmaz.
Bu konudaki diğer sorular
- Fransa'da temel iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı hangisidir ve kim denetler?
- Fransa'da işveren iş güvenliği uzmanı veya işyeri hekimi görevlendirmek zorunda mıdır?
- Fransa'da yazılı risk değerlendirmesi zorunlu mudur ve ne sıklıkla yenilenmelidir?
- Fransa'da iş kazası nasıl ve hangi süre içinde bildirilmelidir?
- Fransa'da işverenler çalışanlara hangi İSG eğitimlerini vermek zorundadır?
- Fransa'da iş sağlığı ve güvenliği kurallarını ihlal etmenin cezaları nelerdir?
- Fransa'da iş sağlığı ve güvenliği kurulu veya çalışan temsilcisi zorunlu mudur?
- Fransa'da patlayıcı ortamlar ve Ex ekipmanlar nasıl düzenlenir?