Fransa'da iş sağlığı ve güvenliği kurulu veya çalışan temsilcisi zorunlu mudur?

Evet. Fransa'da iş sağlığı ve güvenliği (İSG) alanında çalışan temsili, şirketin 12 ardışık ay boyunca en az 11 çalışana ulaşmasıyla kurulması zorunlu hale gelen sosyal ve ekonomik komite (comité social et économique, CSE) aracılığıyla yürütülür. 300 çalışandan itibaren ve büyüklüğü ne olursa olsun tüm üst seviyeli Seveso veya nükleer tesislerde CSE ayrıca bir sağlık, güvenlik ve çalışma koşulları komisyonu (commission santé, sécurité et conditions de travail, CSSCT) kurmak zorundadır. Eski sağlık ve güvenlik komitesi (CHSCT), 2017 reformundan bu yana yürürlükte değildir.

Kısa cevap

• 11 çalışanın altında: CSE zorunluluğu yoktur. Çalışanların ciddi ve yakın tehlike karşısında bireysel uyarma ve çekilme hakkı devam eder; çalışanlara güvenlik bilgilendirmesi ve eğitimi verilmelidir.
• 11 ile 49 çalışan arası: üyeleri sağlığı, güvenliği ve çalışma koşullarını geliştiren, iş kazalarını ve meslek hastalıklarını araştıran ve şikâyetleri iş müfettişine taşıyabilen CSE (Fransız İş Kanunu, Code du travail L. 2312-5). Üyeler işveren tarafından ayda en az bir kez kabul edilir (L. 2315-21).
• 50 veya daha fazla çalışan: CSE mesleki riskleri analiz eder ve sağlığı, güvenliği veya çalışma koşullarını etkileyen önemli değişiklikler hakkında görüşü alınır (L. 2312-8 ve L. 2312-9). 300 çalışanın altında en az iki ayda bir, 300 çalışandan itibaren her ay toplanır (L. 2315-28) ve yılda en az dört toplantısı sağlık ve güvenlik konularını kapsar (L. 2315-27).
• CSSCT: 300 veya daha fazla çalışanı olan şirketlerde ve ayrı işyerlerinde, ayrıca üst seviyeli Seveso veya nükleer tesis barındıran kuruluşlarda zorunludur (L. 2315-36); faaliyetin veya işyeri binalarının gerektirdiği hallerde iş müfettişi 300 çalışanın altında da kurulmasını zorunlu tutabilir (L. 2315-37).
• Eğitim: ilk görev döneminde en az 5 gün; yenilemede 3 gün, 300 veya daha fazla çalışanlı şirketlerdeki CSSCT üyeleri için ise 5 gün; eğitim giderleri işverence karşılanır (L. 2315-18).

CSE sağlık ve güvenlik alanında ne yapar?

CSE, Fransız şirketlerinde seçimle iş başına gelen tek personel temsil organıdır. Sağlık ve güvenlik görevleri; mesleki risklerin (gebe çalışanlara yönelik riskler ve ağır çalışma koşulu etmenlerine maruziyet dahil) analiz edilmesini, taciz ile cinsiyetçi davranışların önlenmesine yönelik öneriler sunulmasını, iş kazalarının ve meslek hastalıklarının araştırılmasını ve mesleki risklerin değerlendirilmesine ilişkin tek belge (DUERP) ile güncellemeleri hakkında görüş bildirilmesini kapsar (L. 2312-9 ve L. 4121-3). 50 veya daha fazla çalışanı olan şirketlerde CSE ayrıca ağır sonuçlara yol açan veya yol açabilecek her kazadan sonra ve üyelerinden ikisinin sağlık ve güvenlik konularındaki gerekçeli talebi üzerine toplanmak zorundadır (L. 2315-27). İşveren her yıl sağlık ve güvenlik toplantılarının tarihlerini iş müfettişine, işyeri hekimine ve CARSAT önleme birimine bildirir ve her toplantıyı en az 15 gün önceden yazılı olarak teyit eder (L. 2315-27).

Tehlike uyarısı

Doğrudan veya bir çalışan aracılığıyla ciddi ve yakın bir tehlike fark eden CSE üyesi derhal işvereni uyarır (L. 4131-2). Üye bu uyarıyı yazılı olarak kayda geçirir; işveren de derhal bu üyeyle birlikte araştırma yapmak ve gerekli tedbirleri almak zorundadır (L. 4132-2). Çalışanlar böyle bir durumdan hiçbir yaptırıma veya ücret kesintisine uğramaksızın çekilmeye ilişkin bireysel haklarını korur.

CSSCT

CSSCT, görüş bildirme görevi ile bilirkişi (uzman) atama yetkisi hariç olmak üzere CSE'nin sağlık ve güvenlik görevlerinin tamamını veya bir kısmını yetki devri yoluyla üstlenir; bu iki yetki genel kurulda kalır (L. 2315-38). Üst seviyeli Seveso tesislerinde ortak güvenlik kurallarını belirlemek üzere yüklenici şirketlerin ve çalışanlarının temsilcilerini de kapsayacak şekilde genişletilebilir (L. 4523-11) ve CSE teknolojik riskler konusunda bir uzmana başvurabilir (L. 4523-5).

AB çerçevesi ve Türkiye ile karşılaştırma

Sık yapılan hatalar

• CHSCT aramak. 2017 reformu (en geç 1 Ocak 2018'den itibaren yürürlüğe giren 22 Eylül 2017 tarihli ve 2017-1386 sayılı Ordonnance) CHSCT'nin yerine CSE'yi getirmiştir.
• Çalışan sayısını tek bir güne göre hesaplamak. CSE ancak 11 çalışan eşiğine 12 ardışık ay boyunca ulaşıldığında zorunlu hale gelir.
• CSE eğitimini atlamak. Sağlık ve güvenlik eğitimi yasal bir haktır ve bedeli işverence ödenir; eğitimde geçen süre çalışma süresinden sayılır ve temsilcilik saatlerinden düşülmez (L. 2315-16).

excodex'te ilgili yazılar

• Fransa'da iş sağlığı ve güvenliği: mevzuat, yetkili kurumlar ve işveren yükümlülükleri
• Fransa'da yazılı risk değerlendirmesi zorunlu mudur ve ne sıklıkla yenilenmelidir?
• Fransa'da büyük kaza tehlikesi olan kimya tesislerine hangi kurallar uygulanır?

Standartlar ve ek kaynaklar

• Code du travail, L. 2311-2, L. 2312-5, L. 2312-8, L. 2312-9, L. 2315-16, L. 2315-18, L. 2315-21, L. 2315-27, L. 2315-28, L. 2315-36 ile L. 2315-38 arası, L. 4131-2, L. 4132-2, L. 4523-5 ve L. 4523-11 maddeleri: Code du travail numérique
• Ordonnance n° 2017-1386 du 22 septembre 2017 (CSE'nin kurulması)
• 89/391/AET sayılı Konsey Direktifi, madde 11 (çalışanların görüşlerinin alınması ve katılımı)

Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel iş sağlığı ve güvenliği bilgisidir. Geçerli mevzuatın, standartların, üretici talimatlarının veya yetkin bir iş güvenliği uzmanının ya da işyeri hekiminin değerlendirmesinin yerini tutmaz.