Belçika'da yazılı risk değerlendirmesi zorunlu mu ve ne sıklıkla gözden geçirilmelidir?

Evet. Belçika'da her işveren dinamik risk yönetimi sisteminin bir parçası olarak risk analizi yapmak ve bunun sonuçlarını en geç beş yılda bir yenilenen beş yıllık yazılı bir genel önleme planına ve her yıl yazılı olarak hazırlanan yıllık eylem planına aktarmak zorundadır. Bu tarihler arasında yeni ekipman, yeni maddeler, kazalar veya olaylar gibi koşul değişiklikleri olduğunda analiz uyarlanmalıdır.

Kısa cevap

• Yasal dayanak: Esenlik Kanununun 5. maddesi ve 89/391/AET sayılı Direktifi iç hukuka aktaran İşte Esenlik Kodunun I. Kitap, 2. başlığı (I.2-2 ila I.2-12 maddeleri).
• Yazılı belgeler: tehlikelerin belirlenmesi ve risk değerlendirmesi sonuçlarını içermesi gereken genel önleme planı (plan global de prévention) ile yıllık eylem planı (plan d'action annuel).
• Gözden geçirme döngüsü: en geç beş yılda bir yeni genel önleme planı; her yıl yıllık eylem planı; değişiklikler, kazalar ve olaylardan sonra ihtiyaca bağlı güncellemeler.
• Görüş alma: işte önleme ve koruma kurulu, genel plan ve eylem planı taslağı hakkında önceden görüş bildirir.
• Özel analizler: psikososyal riskler, kimyasal maddeler, patlayıcı ortamlar (patlamadan korunma dokümanı ile birlikte) ve elektrik tesisleri gibi diğer başlıklarda ayrı risk analizleri zorunludur.

Risk analizi neleri kapsamalıdır

Kod, analizin üç düzeyde yapılmasını ister: bir bütün olarak organizasyon, her iş istasyonu veya görev grubu ve bireysel iş istasyonu ya da çalışan. Her düzey üç adımdan geçer: tehlikeleri belirlemek, riskleri tanımlayıp saptamak ve bunları değerlendirmek. Kapsanan alanlar iş güvenliği, sağlığın korunması, psikososyal hususlar, ergonomi, iş hijyeni, işyerlerinin güzelleştirilmesi ve bunları etkileyen çevre tedbirleridir.

Ardından tedbirler sabit bir sırayla seçilir:

1. Risklerden kaçınmayı sağlayan tedbirler.
2. Zarardan kaçınmayı sağlayan tedbirler.
3. Zararı sınırlayan tedbirler.

İşveren, her tedbirin yeni riskler yaratıp yaratmadığını kontrol eder. İç hizmet tehlikelerin belirlenmesine katılır ve sonuçlar hakkında görüş verir; D grubu işverenlerde ve I. veya II. düzey eğitimli danışmanı bulunmayan C grubu işverenlerde bu danışmanlık görevini dış hizmet yürütür ve stratejik görüşünün genel önleme planında dikkate alınması gerekir.

Beş yıllık plan ve yıllık eylem planı

İşveren, hat yöneticileri ve önleme hizmetleriyle birlikte sistemi düzenli olarak değerlendirir. Değerlendirmede yıllık raporlar, Kurul görüşü, koşullardaki değişiklikler, kazalar ve olaylar, şiddet ve taciz vakaları, işyeri hekiminin periyodik sağlık gözetimine ilişkin genel raporu ve ilgili hallerde dış hizmetin stratejik görüşü dikkate alınır.

Belçika'nın diğer düzenlemelerle karşılaştırması

AB Çerçeve Direktifi işverenin bir risk değerlendirmesine sahip olmasını şart koşar, ancak dokümantasyon ayrıntılarını ve gözden geçirme aralıklarını büyük ölçüde ulusal hukuka bırakır. Belçika buna beş yıllık ve yıllık planlama döngüsünü ekler. Türkiye farklı bir yaklaşım izler: İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliğinin 12. maddesi; çok tehlikeli, tehlikeli ve az tehlikeli işyerlerinde risk değerlendirmesinin sırasıyla en geç iki, dört ve altı yılda bir, değişiklik veya kazalardan sonra ise daha erken yenilenmesini zorunlu kılar.

Sık yapılan hatalar

• Genel önleme planı veya yıllık eylem planı olmaksızın yalnızca bir tehlike tablosu tutmak. Müfettişler her iki yazılı planı da arar.
• Kurul görüşünü bildirmeden önce yıllık eylem planını uygulamaya koymak. Yıl henüz başlamamışsa Kod bunu yasaklar.
• Örneğin gebe çalışanlar, genç çalışanlar veya kısıtlaması olan çalışanlar için bireysel düzeyi unutmak.

excodex'te ilgili yazılar

• Belçika'da iş sağlığı ve güvenliği: mevzuat, yetkili kurumlar ve işveren yükümlülükleri
• Belçika'da iş sağlığı ve güvenliği kurulu veya çalışan temsilcisi zorunlu mu?
• İşyeri risk değerlendirmesi süreci, ekibi, kayıtları ve gözden geçirilmesi
• Patlamadan Korunma Dokümanı ne sıklıkla gözden geçirilmelidir?

Standartlar ve ek kaynaklar

• İşte Esenlik Kodu, I. Kitap, 2. başlık, I.2-2 ila I.2-12 maddeleri, 13 Haziran 2026 konsolide metni: FPS İstihdam PDF
• Çalışanların esenliğine ilişkin 4 Ağustos 1996 tarihli Kanun, 5. madde: FPS İstihdam PDF
• Çalışanların işte sağlık ve güvenliğinin iyileştirilmesini teşvik edecek tedbirlerin alınmasına ilişkin 89/391/AET sayılı Direktif

Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel iş sağlığı ve güvenliği bilgisidir. Geçerli mevzuatın, standartların, üretici talimatlarının veya yetkin bir iş güvenliği uzmanının ya da işyeri hekiminin değerlendirmesinin yerini tutmaz.