Toz ekipmanındaki T135 °C ne anlama gelir, bir sıcaklık sınıfı mıdır?

Toz ekipmanındaki T135 °C, ekipmanın ölçülmüş maksimum yüzey sıcaklığıdır, yani 135 °C; bir sıcaklık sınıfı değildir. Patlayıcı toz ortamlarına yönelik ekipman (Grup III), santigrat derece cinsinden gerçek sıcaklığıyla işaretlenir ve kullanıcı bu sayıyı gerçek tozun tutuşma sıcaklıklarıyla karşılaştırır. T1 ile T6 arasındaki gaz sıcaklık sınıfları toz için kullanılmaz.

Kısa cevap

• T135 °C, işaretlenmiş ortam sıcaklığı aralığı içinde, en olumsuz anma koşullarında muhafazanın hiçbir dış yüzeyinin 135 °C'yi aşmadığı anlamına gelir.
• Bu bir sınıf değildir. Sıcaklık sınıfı (T1 ile T6), patlayıcı gaz ortamları için tanımlanmış bir aralıktır; toz işareti ise T85 °C, T120 °C veya T200 °C gibi herhangi bir sayı olabilen tek bir değerdir.
• Kabul için IEC 60079-14'e göre iki kontrol yapılır: 135 °C, toz bulutunun minimum tutuşma sıcaklığının üçte ikisini aşmamalı ve 5 mm'ye kadar tabakaların oluşabildiği yerlerde 5 mm tabaka tutuşma sıcaklığının 75 K eksiğini aşmamalıdır.
• Daha kalın tabakalar daha büyük bir pay gerektirir; toz içinde gömülü kalabilecek ekipman da o tabaka için belirlenmiş, T harfinden sonra tabaka derinliğiyle işaretlenen bir değer gerektirir.
• T135 °C, T4 gaz sınıfının üst sınırıyla (135 °C) aynı sayıdır; bu yüzden ikisi çoğu zaman aynı etiket üzerinde görülür, ancak her kısım kendi ortamına göre kontrol edilir.

Toz için neden sınıf değil sıcaklık kullanılır

Uluslararası Elektroteknik Sözlük, sıcaklık sınıfını ekipmanın, kullanılacağı patlayıcı gaz ortamıyla ilişkili olarak maksimum yüzey sıcaklığına göre sınıflandırılması olarak tanımlar. Gazların burada önemli olan tek bir tutuşma özelliği vardır, kendiliğinden tutuşma sıcaklığı (İng. AIT); bu nedenle birkaç aralık yeterlidir.

Tozlar sıcak yüzeylerde iki farklı şekilde tutuşur: bulut olarak ve tabaka olarak; tabaka değeri de tabaka kalınlaştıkça düşer. Bir aralık sistemi, tesisatçının ihtiyaç duyduğu payı gizlerdi; bu nedenle IEC sistemi Grup III ekipmanı gerçek sıcaklıkla işaretler ve karşılaştırmayı kullanıcıya bırakır.

Sıcaklığın nereden alındığı konusunda da bir fark vardır. Aynı sözlük, gaz ekipmanında maksimum yüzey sıcaklığının koruma tipine bağlı olarak bir iç bileşende veya muhafazanın dışında oluşabileceğini, toz ekipmanında ise bunun, üzerinde tanımlı bir toz tabakası da bulunabilen muhafazanın dış yüzeyi olduğunu belirtir. Muhafaza tozu dışarıda tutar (toz geçirmez ya da standardın izin verdiği yerlerde tozdan korumalı, örneğin tc seviyesinde ve IIIA grubu için tb seviyesinde); dolayısıyla tozun temas ettiği yer dış yüzeydir.

T135 °C tozunuza göre nasıl kontrol edilir

1. Toz verilerini edinin: temsil edici bir numune üzerinde yapılan testlerden bulutun ve 5 mm'lik bir tabakanın minimum tutuşma sıcaklığı (bkz. Hangi toz testlerine ihtiyacınız var?).
2. Bulut sınırı: bulut tutuşma sıcaklığının °C cinsinden üçte ikisi.
3. Tabaka sınırı: 5 mm tabaka tutuşma sıcaklığı eksi 75 K (75 K, 75 °C'lik aralıkla aynıdır).
4. İkisinden düşük olanı izin verilen en yüksek yüzey sıcaklığıdır. İşaretlenen değer bunu aşmamalıdır.
5. 5 mm'den kalın tabakalar oluşabiliyorsa IEC 60079-14'teki ek düşürmeyi uygulayın veya o kalınlık için test verisi edinin.

Toz B sayının neden önemli olduğunu gösterir: düşük görünen bir etiket değeri, tabakası kolay tutuşan bir toz için yine de fazla sıcak olabilir. Toz B için örneğin T100 °C veya T85 °C işaretli ekipman gerekir.

Toz işaretinin tamamını okumak

Tipik bir IEC tarzı toz işareti Ex tb IIIC T135 °C Db şeklindedir:

ATEX direktifine göre işaret ayrıca grup ve kategoriyi de taşır, örneğin II 2D. Sıcaklık, anma ortam sıcaklığı aralığı içinde geçerlidir. IEC 60079-0'ın 8. baskısı (2026) ortam sıcaklığı aralığını her Ex işaretinde zorunlu bir işaret haline getirir; dolayısıyla bu baskıya göre hazırlanmış bir etiket onu her zaman gösterir. Aynı baskının değişiklik listesi ayrıca EPL Da ekipmanın, sıcaklıktan önce T200 biçiminde (mm cinsinden tabaka derinliği) bir tabaka ön ekiyle işaretlendiğini netleştirir, çünkü bu seviye ekipman bir toz tabakasının altındayken değerlendirilir.

Sık yapılan hatalar

• T135 °C'yi "toz için T4" olarak okumak. Bu bir aralık değil, toz verileriyle karşılaştırılacak ölçülmüş bir değerdir.
• Yalnızca bulut sınırını kontrol etmek. Birçok organik toz ve kömürde tabaka sınırı daha düşüktür ve belirleyici olur.
• Kalın tabakaları göz ardı etmek. 75 K'lik pay yalnızca 5 mm'ye kadar tabakaları kapsar.
• Toz verilerini başka bir üründen almak. Tutuşma sıcaklıkları numunenin inceliğine ve bileşimine bağlıdır.

excodex'te ilgili yazılar

• Toz için yüzey sıcaklığı sınırları: bulutta üçte iki kuralı ve tabakada 75 K payı
• Ex işareti nasıl okunur: II 2 G Ex db IIC T4 Gb adım adım çözümleme
• Toz bulutu tutuşma sıcaklığı ile toz tabakası tutuşma sıcaklığı arasındaki fark nedir?
• IIIC işaretli ekipman IIIA ve IIIB tozları için kullanılabilir mi?
• Bir işareti Ex işaret kontrolü aracıyla kontrol edin

Standartlar ve ek kaynaklar

• IEC 60079-0, Ex ekipman için genel gereklilikler (maksimum yüzey sıcaklığı ve Grup III işaretlemesi; 8. baskı, 2026).
• IEC 60079-14:2024 (6. baskı), elektrik tesisatlarının tasarımı, seçimi ve kurulumu (toz için bulut ve tabaka sıcaklık sınırları).
• IEC 60079-31:2022, muhafaza ile ekipmanın toz tutuşmasına karşı korunması "t".
• Uluslararası Elektroteknik Sözlük, maksimum yüzey sıcaklığı (426-01-04): electropedia.org ve sıcaklık sınıfı (426-01-05): electropedia.org
• INERIS, gaz ve toz işaretlemesini ve bulut ile tabaka kurallarını gösteren patlayıcı ortamlar posteri: ineris.fr (PDF)

Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel teknik bilgidir. Geçerli standartların, ekipman sertifikalarının ve talimatlarının, ulusal mevzuatın veya yetkin bir kişinin değerlendirmesinin yerini tutmaz.