ATEX sertifikasının süresi dolar mı, yenilenmesi gerekir mi?
Özet
AB Tip İnceleme Belgesi için direktif bir geçerlilik süresi öngörmez: belgede bitiş tarihi yoksa, tip değişmedikçe ve teknolojinin geldiği seviye ilerlemedikçe geçerli kalır. QAN periyodik gözetim denetimlerine bağlıdır. Kurulu ekipman bundan etkilenmez.
Kendiliğinden dolmaz. 2014/34/AB Direktifi, AB Tip İnceleme Belgeleri için bir geçerlilik süresi şart koşmaz: Komisyonun ATEX Kılavuzuna göre bu belgeler süresiz olarak veya onaylanmış kuruluş bir bitiş tarihi belirtmişse o tarihe kadar geçerli kalır. Buna karşın onaylı tip ek onay (addition) alınmadan değiştirildiğinde, genel kabul görmüş teknolojinin geldiği seviye ilerlediğinde veya onaylanmış kuruluş belgeyi askıya aldığında ya da geri çektiğinde belge geçerliliğini yitirebilir. Üretim için düzenlenen kalite güvencesi bildirimi (QAN) farklı bir belgedir ve periyodik denetimlerle geçerli tutulur.
Kısa cevap
- AB Tip İnceleme Belgesi (Ek III): zorunlu bir geçerlilik süresi yoktur; onaylanmış kuruluşun belgeye bir bitiş tarihi yazıp yazmadığını kontrol edin.
- Belge geçersiz hale gelir: üretici tipi güvenliği etkileyecek şekilde ek onay almadan değiştirirse, revize edilmiş bir uyumlaştırılmış standart orijinal şartnamelerin artık temel gereklilikleri karşılamadığını gösterirse veya belge askıya alınır ya da geri çekilirse.
- Eski 94/9/AT Direktifi kapsamında düzenlenen belgeler aynı koşullar altında 2014/34/AB kapsamında geçerli kalır (Madde 41(2)).
- Geriye dönük etki yoktur: sonradan geçersiz hale gelme, belge geçerliyken piyasaya arz edilmiş ürünleri etkilemez. Kurulu ekipman hizmette kalabilir.
- QAN: periyodik denetimlerle yürütülen üretim gözetimi; askıya alınabilir veya geri çekilebilir (Madde 29). Direktif QAN için bir geçerlilik süresi öngörmez, ancak onaylanmış kuruluş bir süre yazabilir; bu nedenle belgedeki tarihi kontrol edin.
- IECEx Uygunluk Sertifikalarının da bitiş tarihi yoktur; belirleyici olan çevrimiçi durumlarıdır (Current, Suspended veya Cancelled; geçerli, askıda veya iptal).
Bir belge ne zaman geçerliliğini yitirir?
ATEX Kılavuzu, teknolojinin geldiği seviyeyle bağlantıyı açıklar. Belge, incelenen tipin temel sağlık ve güvenlik gerekliliklerini karşıladığını belgeler. Orijinal şartnameler bunu göstermeye devam ettiği sürece belge geçerli kalır. Teknolojinin geldiği seviye önemli ölçüde geliştiğinde, örneğin Avrupa standardizasyon kuruluşunun önsözde teknolojinin geldiği seviyenin değiştiğini belirttiği revize edilmiş bir uyumlaştırılmış standartla, eski şartnamelere dayanan bir belge artık geçerli olmayabilir ve üreticinin bir onaylanmış kuruluşa yeniden değerlendirme yaptırması gerekir. Onaylanmış kuruluşlardan, belge sahiplerini bu tür revizyonlar konusunda uyarmaları beklenir.
Direktifin Ek III'ü ayrıca üreticinin, onaylı tipte uygunluğu veya geçerlilik koşullarını etkileyebilecek her değişikliği onaylanmış kuruluşa bildirmesini şart koşar; bu tür değişiklikler orijinal belgeye bir ek onay gerektirir. Genel sorumluluk, belge gerektiren durumlarda geçerli bir belgeye sahip olmak ve tüm uygunluk belgelerini teknolojinin geldiği güncel seviyeyle uyumlu tutmak zorunda olan üreticide kalır.
İhale dosyasında neler kontrol edilmeli
| Belge | Süresi dolar mı? | Neler kontrol edilmeli |
|---|---|---|
| AB Tip İnceleme Belgesi | Yasal bir süre yoktur; belgeye yazılmış bir bitiş tarihi olabilir | Son baskı veya ek (supplement), listelenen standartlar ve baskıları, geri çekilme olmaması, özel koşullar (X) |
| QAN (Ek IV veya VII) | Gözetimle geçerli tutulur; bir geçerlilik tarihi taşıyabilir | Üretim tarihinde geçerli olması, ürünün belgesini ve fabrikayı kapsaması |
| AB uygunluk beyanı | Hayır | Ürünü, uygulanan standartları ve tip belgesini düzenleyen onaylanmış kuruluşu belirtmesi (farklıysa QAN kuruluşunun da belirtilmesi önerilir); belgeyle tutarlı olması |
| IECEx CoC | Hayır | IECEx web sitesinde "Current" durumu; son baskı numarası |
Örnek: 2026'daki bir projenin ihale dosyasında, alev sızdırmaz bir motor için 94/9/AT Direktifi kapsamında EN 60079-0:2006 ve EN 60079-1:2007 baskılarına göre düzenlenmiş 2009 tarihli bir AT Tip İnceleme Belgesi bulunmaktadır. Belge eski olduğu için geçersiz değildir, ancak alıcı üreticiye belgenin o zamandan beri güncel uyumlaştırılmış standartlara göre, örneğin bir ek veya yeni bir AB Tip İnceleme Belgesi ile güncellenip güncellenmediğini sormalı ve fabrikanın QAN'ının teslim tarihi için geçerli olduğunu kontrol etmelidir.
Kurulu ekipman için ne anlama gelir
ATEX ürün belgeleri piyasaya arzla ilgilidir. Belgesi geçerliyken yasal olarak piyasaya arz edilmiş ekipman, belgenin sonradan güncellenmesi veya güvenlik dışı nedenlerle geri çekilmesi yüzünden yeni bir belgeye ihtiyaç duymaz. Sahada önemli olan, ekipmanın bölgeye, gaz veya toz grubuna ve sıcaklık sınıfına hâlâ uygun olması ve IEC 60079-17'ye veya ulusal kurallara göre muayene edilip bakımının yapılmasıdır. Bir belge güvenlik kusuru nedeniyle geri çekilirse, üreticinin veya yetkili makamın talimatlarına uyun.
Üretici, belgeyi ve teknik dokümantasyonu modelin son ürünü piyasaya arz edildikten sonra 10 yıl saklamak zorundadır; bu nedenle üretimi durdurulmuş ürünler için bile belgelerin temin edilebilmesi gerekir.
Sık yapılan hatalar
- Eski bir belgeyi yalnızca tarihi nedeniyle reddetmek. Eskilik tek başına geçersizlik değildir; güncellemeleri ve belgede listelenen standartları kontrol edin.
- Süresi dolmuş bir QAN ile birlikte geçerli bir belgeyi kabul etmek, Kategori 1 veya Kategori 2 elektrikli ekipmanın yeni teslimatlarında.
- IECEx CoC'nin yalnızca ilk baskısına bakmak. Sonraki baskılar anma değerlerini veya koşulları değiştirebilir.
excodex'te ilgili yazılar
- AB Tip İnceleme Belgeleri ve onaylanmış kuruluşların açıklaması
- Ex üreticileri için kalite güvencesi: QAN, QAR ve ISO/IEC 80079-34
- Bir Ex sertifikasının gerçek olduğu nasıl doğrulanır
- IECEx sertifikasında neden revizyon numaraları var, hangi revizyon geçerli?
- Ex standardının eski baskısına göre sertifikalandırılmış ekipman hâlâ satılabilir veya kurulabilir mi?
Standartlar ve ek kaynaklar
- Avrupa Komisyonu, ATEX 2014/34/AB Kılavuzu, 6. baskı, Ocak 2026 (AB Tip İnceleme Belgesi ve teknolojinin geldiği seviye, belgelerin geçerliliği, Madde 41 geçiş hükümleri): ec.europa.eu
- 2014/34/AB Direktifi, Madde 13 ile Ek III, IV ve VII: legislation.gov.uk; Madde 29 (belgelerin askıya alınması ve geri çekilmesi): Madde 29; Madde 41 (geçiş hükümleri): Madde 41
- IECEx, sertifikalı ekipman sistemi hakkında sık sorulan sorular (sertifika durumu ve süresi): iecex.com
- IEC 60079-17, Patlayıcı ortamlar, Bölüm 17: Elektrik tesisatlarının muayenesi ve bakımı
Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel teknik bilgidir. Geçerli standartların, ekipman sertifikalarının ve talimatlarının, ulusal mevzuatın veya yetkin bir kişinin değerlendirmesinin yerini tutmaz.