U sertifikalı Ex bileşenler CE işareti taşır mı?
Özet
Hayır. ATEX direktifine göre bileşenler ATEX amacıyla CE işareti taşımamalıdır. Bunun yerine yazılı bir uygunluk belgesi ve montaj talimatlarıyla birlikte verilirler. CE işareti ve AB uygunluk beyanı, bileşenin monte edildiği bitmiş ekipmana aittir.
Hayır. ATEX direktifi 2014/34/AB kapsamında bileşenler, kullanılacakları ekipmanla aynı prosedürlere göre değerlendirilir, ancak CE işareti taşımamalıdır ve bir AB uygunluk beyanının kapsamına girmez. Özelliklerini ve nasıl monte edilmeleri gerektiğini belirten yazılı bir uygunluk belgesiyle birlikte verilirler. CE işareti, kendi uygunluk değerlendirmesinden geçtikten sonra bitmiş ekipmana iliştirilir. Bir bileşen üzerinde CE işareti ancak EMC Direktifi gibi başka bir AB mevzuatı bunu gerektiriyorsa bulunabilir.
Kısa cevap
- Yasal dayanak: 2014/34/AB Direktifinin Madde 13(3) hükmü, uygunluk prosedürlerini bileşenlere CE işareti ve AB uygunluk beyanı "hariç" olmak üzere uygular ve bunların yerine yazılı bir uygunluk belgesi şart koşar.
- Bileşen nedir: ekipmanın veya koruyucu sistemlerin güvenli çalışması için gerekli olan, ancak kendi başına bir işlevi olmayan parça. Uyumlaştırılmış standartlardaki Ex bileşenler, yani sertifika numarası U ile biten parçalar, bu anlamda bileşendir.
- Tipik örnekler, Komisyonun ATEX Kılavuzunda verildiği şekliyle: klemensler, buton grupları, röleler, boş alev sızdırmaz muhafazalar, balastlar, kapsüllenmiş röleler ve kontaktörler.
- İşaretleme: grup ve kategori değerlendirilebiliyorsa altıgen Ex işaretinin bunlarla birlikte kullanılması önerilir; sıcaklık sınıfı normalde verilmez. Üretim kontrolünde bir onaylanmış kuruluş yer alıyorsa Kılavuz, bu kuruluşun kimlik numarasının bileşen üzerine CE işareti olmadan konulması gerektiğini belirtir.
- Bileşenlerden oluşturulan ekipman kendi uygunluk değerlendirmesini, beyanını ve CE işaretini gerektirir.
Bileşenler neden CE işareti taşıyamaz
CE işareti, bir ürünün kullanıma hazır olduğunu ve tüm temel sağlık ve güvenlik gerekliliklerini karşıladığını gösterir. Bir bileşen bunu karşılamaz: güvenliği nasıl monte edildiğine, onu hangi muhafazanın çevrelediğine, ne kadar ısıya maruz kaldığına ve ona neyin bağlandığına bağlıdır. Komisyonun ATEX Kılavuzu bu nedenle ikisini doğrudan karşılaştırır:
| Ekipman | Bileşen | |
|---|---|---|
| Gereklilikler | Ek II'nin tamamı | Üreticinin talimatlarına göre monte edildiğinde güvenli çalışmalıdır |
| İşaretleme | CE ile birlikte ATEX işaretlemesi | ATEX işaretlemesi, CE yok |
| Eşlik eden belge | AB uygunluk beyanı ve kullanım talimatları | Yazılı uygunluk belgesi ve montaj talimatları |
| Kullanıma hazır | Evet | Hayır: nihai değerlendirme tam ekipmanla birlikte yapılır |
IEC standartları da aynı şeyi kendi diliyle söyler. IEC 60079-0 (Kılavuzda alıntılanan 2018 baskısı), Ex bileşeni Ex ekipmanın bir parçası olması amaçlanan, tek başına kullanılması amaçlanmayan ve monte edildiğinde ek değerlendirme gerektiren ekipman olarak tanımlar; sertifika numarasından sonraki "U" sembolü bunu belirtir. IEC 60079-0'ın 2004 baskısı, Ex bileşenler için "X" sembolünün kullanılmadığını not eder; bunların monte edilme koşulları bileşen sertifikasında ve üreticinin belgelerinde verilir.
Bileşen alan bir kişi neleri teslim almalıdır
- Bileşen modelini, özelliklerini ve nasıl monte edilmesi gerektiğini belirten yazılı bir uygunluk belgesi. Bileşenler çoğu zaman büyük miktarlarda tedarik edildiğinden Kılavuz, bu belgenin ambalaj veya sevk belgeleri üzerindeki bir web bağlantısı ya da QR kod aracılığıyla erişilebilir kılınmasını kabul eder.
- Bir onaylanmış kuruluş veya sertifikasyon kuruluşu sürece katıldıysa bileşen sertifikası (U ekli AB Tip İnceleme Belgesi veya U ekli IECEx sertifikası). Bir bileşenin AB tip incelemesinde sertifika, Ek II'deki hangi gerekliliklerin değerlendirildiğini belirtmelidir.
- Montaj talimatları ve kullanım sınırları: örneğin klemensler için izin verilen akım, harcanan güç, çalışma sıcaklıkları veya kesitler, boş muhafazalar için serbest iç hacim veya izin verilen açıklıklar.
Örnek: Bir pano üreticisi, Bölge 1 için bir Ex e buat yapmak üzere U sertifikalı artırılmış emniyet klemensleri ve U sertifikalı boş bir muhafaza kullanır. Bu parçaların hiçbiri CE işareti taşımaz. Bitmiş buat Kategori 2 elektrikli ekipmandır; bu nedenle artık üretici konumundaki pano üreticisi beyanı düzenleyip CE ve Ex işaretlerini iliştirmeden önce buat bir AB tip incelemesinden ve bir üretim modülünden geçmelidir. U sertifikaları bu değerlendirmeyi kolaylaştırır, ancak onun yerini tutmaz.
Sık yapılan hatalar
- Bir bileşen için uygunluk beyanı beklemek. Doğru belge yazılı uygunluk belgesidir.
- Bir bileşen üzerindeki CE işaretini kalite göstergesi saymak. Başka bir direktif gerektirmedikçe bir ATEX bileşeni üzerinde CE işaretinin yeri yoktur; tedarikçiye neden orada olduğunu sorun.
- U sertifikalı bir parçayı tehlikeli bölgeye tek başına kurmak. Bu parça tam bir ekipman değildir. Kılavuz, muhafaza gibi parçaları eklemek zorunda kalan bir kullanıcının üretici konumuna geçtiğini not eder.
- U sertifikalarının montajı kapsadığını varsaymak. Bitmiş ekipman yine kendi değerlendirmesini gerektirir, bkz. ATEX parçalarından oluşan bir montaj sertifika gerektirir mi.
excodex'te ilgili yazılar
- ATEX uygunluk beyanı, CE ve Ex işaretlemesi: etikette neler bulunmalı
- Ex sertifikalarında X ve U ekleri: özel kullanım koşulları ve Ex bileşenler
- Ex bileşen sertifikasında neden çoğu zaman sıcaklık sınıfı yoktur?
- CE işareti tek başına ekipmanın ATEX'e uygun olduğunu göstermeye yeter mi?
- Ex işaret kontrolü: /tools/ex; standart sayfası: ATEX 2014/34/AB
Standartlar ve ek kaynaklar
- 2014/34/AB Direktifi, Madde 13(3) (bileşenler ve yazılı uygunluk belgesi): legislation.gov.uk
- Avrupa Komisyonu, ATEX 2014/34/AB Kılavuzu, 6. baskı (Ocak 2026), bileşenler, ekipman ile bileşenler arasındaki fark, yazılı uygunluk belgesi ve bileşenlerin işaretlenmesiyle ilgili bölümler: webgate.ec.europa.eu
- IEC 60079-0, patlayıcı ortamlar, genel gereklilikler (Ex bileşen tanımı ve işaretlemesi); 2004 baskısının kamuya açık metni: law.resource.org
Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel teknik bilgidir. Geçerli standartların, ekipman sertifikalarının ve talimatlarının, ulusal mevzuatın veya yetkin bir kişinin değerlendirmesinin yerini tutmaz.