Fransa'da iş sağlığı ve güvenliği: mevzuat, yetkili kurumlar ve işveren yükümlülükleri

Fransa'da iş sağlığı ve güvenliği (İSG) mevzuatı, 89/391/AET sayılı AB Çerçeve Direktifini ve ona bağlı özel direktifleri iç hukuka aktaran Fransız İş Kanununun (Code du travail) dördüncü kısmında ("Santé et sécurité au travail", işte sağlık ve güvenlik) yer alır. Kuralları Çalışma Bakanlığı, bünyesindeki Çalışma Genel Müdürlüğü (Direction générale du travail, DGT) aracılığıyla belirler; bölge müdürlüklerinde (DREETS) görev yapan iş müfettişleri bu kuralları denetler; Sosyal Güvenlik sisteminin mesleki riskler kolu ise iş kazası bildirimlerini alır, önleme konusunda danışmanlık yapar ve her işverenin sigorta primini ayarlar.

Bu rehber yasal çerçeveyi, yetkili kurumları, işverenin temel yükümlülüklerini (risk değerlendirmesi, önleme hizmetleri, eğitim, sağlık gözetimi), kaza bildirim sürelerini, çalışan temsilini, cezaları ve kimyasallar, patlayıcı ortamlar ve büyük kaza tehlikesi olan tesisler için özel rejimleri açıklar; Fransa'yı AB çerçevesi ve Türkiye ile karşılaştırır. Hukuki atıflar Kasım 2026'da Çalışma Bakanlığının resmi Code du travail portalında kontrol edilmiştir.

Öne çıkanlar

• Temel İSG yükümlülüğü Code du travail'in L. 4121-1 maddesindedir: işveren, risklerden korunmaya ilişkin dokuz genel ilkeyi (L. 4121-2) uygulayarak çalışanların güvenliğini sağlamak ve beden ve ruh sağlığını korumak için gerekli tedbirleri alır.
• Her işveren risk değerlendirmesini tek bir belgeye, mesleki risklerin değerlendirilmesine ilişkin tek belgeye (document unique d'évaluation des risques professionnels, DUERP) kaydetmek, 11 veya daha fazla çalışanı varsa bu belgeyi en az yılda bir güncellemek ve her sürümünü 40 yıl saklamak zorundadır.
• Her işveren bir iş sağlığı ve önleme hizmetine (service de prévention et de santé au travail, SPST) üye olmak ya da böyle bir hizmet kurmak ve önleme faaliyetleri için bir veya daha fazla yetkin çalışan görevlendirmek zorundadır (L. 4644-1).
• İşveren iş kazasını pazar günleri ve resmî tatiller hariç 48 saat içinde birincil sağlık sigortası sandığına (caisse primaire d'assurance maladie, CPAM; tarım çalışanları için tarım sosyal sigorta sandığı, Mutualité sociale agricole, MSA) bildirmek zorundadır; ölümlü iş kazasında ayrıca ölümden itibaren 12 saat içinde iş müfettişine haber vermelidir.
• Şirket 12 ardışık ay boyunca 11 veya daha fazla çalışana sahip olduğunda sosyal ve ekonomik komite (comité social et économique, CSE) kurulması zorunludur; 300 çalışandan itibaren ve tüm üst seviyeli Seveso kuruluşları ile temel nükleer tesislerde sağlık, güvenlik ve çalışma koşulları komisyonu (CSSCT) gerekir.
• Temel İSG kurallarının kişisel kusurla ihlali, ilgili her çalışan için ayrı ayrı uygulanan 10.000 EUR para cezası öngörülen bir suçtur (L. 4741-1); biri yaralanır veya ölürse buna ek olarak Ceza Kanunu (Code pénal) kapsamında sorumluluk doğar.

Yasal çerçeve ve uygulamayı denetleyen kurumlar

Temel metinler

Fransız İSG mevzuatı kodifiye edilmiştir. Code du travail; yasama maddelerine (L. ile numaralanır), Danıştay (Conseil d'État) görüşü alınarak çıkarılan kararname hükümlerine (R.) ve basit kararname hükümlerine (D.) ayrılır. Teknik ayrıntılar bakanlık kararlarıyla (arrêté) tamamlanır. 4. kısım özel hukuka tabi işverenlere ve onların çalışanlarına, sanayi ve ticaret niteliğindeki kamu kuruluşlarına ve personelini özel hukuka göre istihdam eden bazı kamu kuruluşlarına uygulanır (L. 4111-1). Kamu görevlileri için ayrı kurallar vardır.

Doğrudan uygulanan AB tüzükleri de iç hukuka aktarma gerekmeksizin geçerlidir: kimyasalların sınıflandırılması ve etiketlenmesi için (AT) 1272/2008 sayılı CLP Tüzüğü, (AT) 1907/2006 sayılı REACH Tüzüğü ve (AB) 2016/425 sayılı KKD Tüzüğü.

Yetkili kurumlar

CARSAT ağı, kendi mühendislerinin veya kontrolörlerinin raporu üzerine işverene belirli bir süre içinde güvenlik tedbirlerini almasını isteyen bir ihtarname (injonction) gönderebilir; ihtarnameye uyulmaması, işverenin iş kazası sigortası prim oranının artırılmasına yol açabilir. İyi önleme uygulamaları ise prim indirimi veya mali destek sağlayabilir.

İşveren yükümlülükleri, önleme hizmetleri ve risk değerlendirmesi

Genel yükümlülük ve ilkeler

L. 4121-1 maddesi, önleme faaliyetlerini, bilgilendirme ve eğitimi, uygun bir organizasyon ve kaynakları ister ve bunların koşullar değiştikçe uyarlanmasını öngörür. L. 4121-2 maddesi, 89/391/AET sayılı Direktiftekilerle aynı olan dokuz önleme ilkesini öncelik sırasıyla sayar: risklerden kaçınmak, kaçınılamayan riskleri değerlendirmek, risklerle kaynağında mücadele etmek, işi kişiye uygun hale getirmek, teknik gelişmeleri dikkate almak, tehlikeli olanı tehlikesiz veya daha az tehlikeli olanla değiştirmek, önlemeyi planlamak (açıkça psikolojik ve cinsel taciz ile cinsiyetçi davranışlar dahil), toplu korunma tedbirlerine kişisel korunma tedbirlerine göre öncelik vermek ve çalışanlara uygun talimatlar vermek. Birden fazla işveren aynı işyerini paylaşıyorsa iş birliği yapmak zorundadır (L. 4121-5). Bir dış yüklenici, ev sahibi işletmede çalıştığında iki işveren ortak bir saha incelemesi yapar ve faaliyetlerin birbirini etkilemesinden doğan riskleri analiz eder; iş 12 ay içinde toplam en az 400 saat sürüyorsa veya tehlikeli işlerin resmi listesinde yer alıyorsa yazılı bir önleme planı (plan de prévention) zorunludur (R. 4512-7).

Çalışanlar, aldıkları eğitime ve işverenin talimatlarına uygun olarak kendi sağlık ve güvenliklerine ve yaptıkları işlerden etkilenen diğer kişilerin sağlık ve güvenliğine özen göstermek zorundadır (L. 4122-1). Ciddi ve yakın tehlike oluşturduğuna makul olarak inandıkları her durumu işverene bildirmek zorundadırlar ve bu durumdan çekilebilirler (uyarma ve çekilme hakkı, droit d'alerte et de retrait, L. 4131-1); bu nedenle yaptırıma uğratılamaz ve ücretleri kesilemez (L. 4131-3).

Yetkin çalışan ve iş sağlığı hizmeti

Fransa, çalışan sayısına bağlı bir güvenlik mühendisi kotası öngörmez. Bunun yerine her işveren, korunma ve önleme faaliyetleri için bir veya daha fazla yetkin çalışan (salariés désignés compétents) görevlendirir; işletme içindeki yetkinlik yeterli değilse işveren, CSE'nin görüşünü aldıktan sonra kayıtlı dış önleme uzmanlarından (intervenants en prévention des risques professionnels, IPRP) yararlanabilir (L. 4644-1). Görevlendirilen çalışanlara ihtiyaç duydukları zaman ve araçlar sağlanır ve bu çalışanlar ayrımcılığa karşı korunur (R. 4644-1).

Bundan ayrı olarak her işveren, giderleri işverenlerce karşılanan (L. 4622-6) bir iş sağlığı ve önleme hizmeti (SPST, L. 4622-1) organize etmek zorundadır. İzlenen çalışan sayısı 500'e ulaştığında işletme içi (özerk) bir hizmet kurulabilir (D. 4622-5); daha küçük işverenler işletmeler arası bir hizmete (SPSTI) üye olur. Hizmet, işyeri hekimlerinin (médecins du travail) yönettiği, iş birliği yapan hekimler, asistan hekimler, hemşireler ve önleme uzmanlarından oluşan çok disiplinli bir ekiple çalışır (L. 4622-8).

Risk değerlendirmesine ilişkin tek belge (DUERP)

İşveren riskleri değerlendirir (L. 4121-3) ve sonuçları birim birim DUERP'ye kaydeder (R. 4121-1). Belge şu durumlarda güncellenmelidir (R. 4121-2):

1. 11 veya daha fazla çalışanı olan işletmelerde en az yılda bir;
2. sağlık ve güvenliği veya çalışma koşullarını değiştiren önemli bir değişiklik olduğunda;
3. bir riske ilişkin yeni bilgi elde edildiğinde.

Değerlendirme, 50 veya daha fazla çalışanı olan işletmelerde yıllık bir önleme programına (programme annuel de prévention, çoğunlukla PAPRIPACT olarak kısaltılır; tedbirler, göstergeler, maliyetler ve zaman çizelgesiyle), 50'nin altında ise DUERP'ye kaydedilen bir önleme faaliyetleri listesine dönüşür (L. 4121-3-1). DUERP ve güncellemeleri hakkında CSE'nin görüşü alınır (L. 4121-3), belge her güncellemede SPST'ye gönderilir (L. 4121-3-1) ve tüm sürümleri 40 yıl saklanarak çalışanların, eski çalışanların, CSE'nin, SPST'nin ve müfettişlerin erişimine açık tutulur (R. 4121-4). Kanun, belgenin işveren örgütlerinin işlettiği dijital bir portala yüklenmesini de öngörür; bu yükümlülük yürürlüğe girene kadar işveren sürümleri kâğıt ortamında veya elektronik olarak saklar, bu nedenle işverenlerin portalın güncel durumunu kontrol etmesi gerekir. Değerlendirmeyi kayda geçirmemek veya güncellememek beşinci sınıf kabahattir (contravention de 5e classe, R. 4741-1).

Eğitim, ilk yardım ve sağlık gözetimi

Eğitim

İşveren; işe yeni başlayanlara, görevi veya çalışma tekniği değişen çalışanlara, geçici iş ajansı aracılığıyla çalışanlara ve işyeri hekiminin talebi üzerine en az 21 gün işten uzak kaldıktan sonra işe dönen çalışanlara uygulamalı ve uygun bir güvenlik eğitimi vermek zorundadır (L. 4141-2). Bu eğitim işyerinde dolaşmayı, işin güvenli şekilde nasıl yapılacağını ve bir kaza veya olaydan sonra ne yapılacağını kapsar (R. 4141-3), çalışanın diline ve deneyimine göre uyarlanır ve çalışma süresinden sayılır (R. 4141-5). Özel risk taşıyan görevlere yerleştirilen belirli süreli, geçici ve stajyer çalışanlar güçlendirilmiş eğitim alır (L. 4154-2). Konuya özgü kurallar ek yükümlülükler getirir; örneğin tehlikeli işlerin yapıldığı her atölyede ve 15 günden uzun süre en az 20 çalışanın çalıştığı, tehlikeli işlerin yapıldığı her şantiyede bir kişiye ilk yardım eğitimi (R. 4224-15), özel risk taşıyan listelenmiş mobil ve kaldırma ekipmanları için işverenin düzenlediği sürüş yetki belgesi (autorisation de conduite, R. 4323-56) ve elektrik tesisatlarında veya yakınında yapılan işler için elektrik yetkilendirmesi (habilitation, R. 4544-9 ve R. 4544-10). 1 Ekim 2025'ten bu yana (18 Nisan 2025 tarihli ve 2025-355 sayılı Kararname), sürüş yetki belgesi ile çıplak gerilimli kısımların yakınında çalışma için verilen elektrik yetkilendirmesi, ancak çalışanın işyeri hekimi tarafından düzenlenen ve beş yıl geçerli olan, tıbbi engel bulunmadığına dair bir belgeye sahip olması halinde geçerlidir; bu görevler artık yalnız bu nedenle güçlendirilmiş sağlık izlemini gerektirmez.

Sağlık gözetimi

Her çalışan işe başladıktan sonra üç ay içinde bir bilgilendirme ve önleme muayenesinden (visite d'information et de prévention, VIP) geçer (R. 4624-10); bu muayene hekimin belirlediği, ancak beş yılı aşmayan aralıklarla (R. 4624-16), gece çalışanları, engelli çalışanlar ve uyarlanmış izlem gerektiren diğer çalışanlar için ise üç yılı aşmayan aralıklarla yenilenir (R. 4624-17). Gece çalışanları ve 18 yaşından küçük çalışanlar bu muayeneden işe başlamadan önce geçer (R. 4624-18). Özel risk taşıyan görevlerdeki çalışanlar (asbest, kurşun, kanserojenler, mutajenler ve üreme için toksik maddeler, 3. ve 4. grup biyolojik etkenler, iyonlaştırıcı radyasyon, hiperbarik çalışma, iskele kurulumu) güçlendirilmiş bireysel izleme (suivi individuel renforcé, SIR) tabidir: göreve atanmadan önce işe uygunluk muayenesi yapılır, bu muayene en geç dört yılda bir yenilenir ve iki yıl içinde bir ara muayene yapılır (R. 4624-23 ile R. 4624-28 arası). İşe dönüş muayenesi, kariyer ortası muayenesi (ilke olarak 45. yaşın doldurulduğu yıl) ve maruziyet sonu muayenesi sistemi tamamlar.

İş kazalarının ve meslek hastalıklarının bildirimi

Fransa'da bildirim, ölümlü kazalar dışında iş teftişi üzerinden değil, Sosyal Güvenlik sistemi üzerinden yapılır.

İşveren bildirim yapmazsa çalışan kazayı iki yıl içinde CPAM'a kendisi bildirebilir. Resmi service-public.gouv.fr sayfasına göre (editörlerince en son 29 Ocak 2025'te doğrulanmış) bildirimin hiç yapılmaması veya geç yapılması işverene 750 EUR'ya (gerçek kişi) veya 3.750 EUR'ya (şirket) kadar, ölümlü kazanın müfettişe bildirilmemesi ise 1.500 EUR (tekrarında 3.000 EUR) para cezası uygulanmasına yol açar. Ölümlü kazada müfettişe yapılan bildirim, tarihini kesin olarak belgeleyen bir yolla gönderilmeli ve işverenin bilgilerini, ölenin kimliğini, kazanın tarihini, saatini, yerini ve oluş şeklini ve tanıkları içermelidir (R. 4121-5). 50 veya daha fazla çalışanı olan işletmelerde, ağır sonuçlara yol açan veya yol açabilecek her kazadan sonra CSE'nin de toplantıya çağrılması gerekir (L. 2315-27).

Çalışan temsilcileri ve CSE

2017 reformundan (22 Eylül 2017 tarihli ve 2017-1386 sayılı Ordonnance) bu yana CSE; eski personel delegelerinin, işletme komitesinin ve sağlık ve güvenlik komitesinin (CHSCT) yerini almıştır. İşletme 12 ardışık ay boyunca en az 11 çalışana sahip olduğunda CSE kurulmalıdır (L. 2311-2). 50'den az çalışanı olan işletmelerde CSE üyeleri sağlık ve güvenliği teşvik eder, iş kazalarını ve meslek hastalıklarını araştırır ve konuları iş müfettişine iletebilir (L. 2312-5). 50 çalışandan itibaren CSE mesleki riskleri analiz eder, sağlığı, güvenliği veya çalışma koşullarını etkileyen önemli değişiklikler hakkında görüşü alınır (L. 2312-8 ve L. 2312-9) ve yılda en az dört toplantısı sağlık ve güvenlik konularını kapsar (L. 2315-27).

En az 300 çalışanı olan işletmelerde ve ayrı işyerlerinde (établissements distincts) ve L. 4521-1'in yüksek risk hükümleri kapsamındaki kuruluşlarda (üst seviyeli Seveso tesisleri, temel nükleer tesisler ve Maden Kanunu kapsamındaki bazı yer altı depolama tesisleri) CSE bünyesinde bir CSSCT kurulmalıdır; iş müfettişi gerektiğinde 300'ün altında da CSSCT kurulmasını isteyebilir (L. 2315-36 ve L. 2315-37). CSE üyeleri ilk görev dönemlerinde en az beş günlük, yenilemede ise en az üç günlük (300 veya daha fazla çalışanı olan işletmelerde CSSCT üyeleri için beş gün) sağlık ve güvenlik eğitimi alır; eğitimin bedelini işveren öder (L. 2315-18). Ciddi ve yakın bir tehlike fark eden CSE üyesi işvereni uyarır; işveren bu üyeyle birlikte derhal araştırma yapmak zorundadır (L. 4131-2 ve L. 4132-2).

Teftişler, yaptırım araçları ve cezalar

İş müfettişleri (agents de contrôle de l'inspection du travail), iş teftişine ilişkin uluslararası çalışma sözleşmeleri gereği bağımsızdır ve suçları tutanağa bağlar (L. 8112-1). Ağırlık sırasına göre kullandıkları araçlar şunlardır:

• İhtar (mise en demeure): genel ilkelerin ihlali halinde müfettişin raporu üzerine bölge müdürü tarafından (L. 4721-1) veya kararnamenin öngördüğü durumlarda tutanak düzenlemeden önce müfettiş tarafından (L. 4721-4) verilir.
• Doğrudan tutanak: olgular ciddi veya yakın bir tehlike oluşturduğunda önceden ihtar yapılmadan düzenlenir (L. 4721-5).
• İşin geçici olarak durdurulması: örneğin yüksekten düşme, gömülme, asbest veya koruyucusu olmayan makinelerden kaynaklanan ciddi ve yakın tehlikede (L. 4731-1) ya da kanserojenlere, mutajenlere veya üreme için toksik maddelere sürekli aşırı maruziyette (L. 4721-8 ve L. 4731-2) uygulanır.
• Acil yargı yolu (référé): müfettiş hâkimden ekipmanın hizmet dışı bırakılmasına, el konulmasına veya bir atölyenin ya da şantiyenin geçici olarak kapatılmasına karar verilmesini ister (L. 4732-1).

Bir kaza ölüme veya yaralanmaya yol açtığında yöneticiler ve şirket hakkında Ceza Kanunu uyarınca taksirle öldürme veya yaralamadan da kovuşturma yapılabilir (L. 4741-2'nin atıf yaptığı 221-6 ve 222-19 ve devamı maddeler); mahkeme kararın ilan edilmesine ve yayımlanmasına, tekrarında ise belirli görevlerden beş yıla kadar yasaklamaya hükmedebilir (L. 4741-5). Hukuki tazminat ve Sosyal Güvenlik kuralları (işverenin affedilmez kusuru, faute inexcusable dahil) ayrı bir yoldur.

Kimyasallar, patlayıcı ortamlar, büyük kaza tehlikeleri ve KKD

Kimyasallar

CLP ve REACH doğrudan uygulanır. Code du travail bunlara tehlikeli kimyasal maddelere ilişkin kuralları ekler (R. 4412-1 ve devamı): risk değerlendirmesi, ikame, R. 4412-149'da listelenen bağlayıcı mesleki maruziyet sınır değerleri ve bakanlık kararıyla belirlenen gösterge niteliğindeki sınır değerler (R. 4412-150). Sınır değer bulunan durumlarda maruziyet, akredite bir kuruluş tarafından en az yılda bir ve maruziyeti artırabilecek her değişiklikten sonra kontrol edilmelidir (R. 4412-27).

Patlayıcı ortamlar ve Ex ekipman

1999/92/AT sayılı Direktif; Code du travail'in R. 4227-42 ile R. 4227-54 arası maddeleri, patlayıcı ortamlara maruz kalabilecek çalışanların korunmasına ilişkin 8 Temmuz 2003 tarihli bakanlık kararı (bölge 0, 1, 2, 20, 21, 22), güvenlik işaretlerine ilişkin 8 Temmuz 2003 tarihli bakanlık kararı ve tehlikeli bölgelerdeki elektrikli ekipmana ilişkin 28 Temmuz 2003 tarihli bakanlık kararıyla iç hukuka aktarılmıştır. İşveren bölgeleri sınıflandırır ve DUERP'ye entegre bir patlamadan korunma dokümanı (document relatif à la protection contre les explosions, DRPCE) tutar (R. 4227-52); bu doküman çalışmaya başlanmadan önce hazırlanır ve önemli değişikliklerden sonra revize edilir (R. 4227-54). ATEX ekipmanına ilişkin 2014/34/AB sayılı Direktif Çevre Kanununda iç hukuka aktarılmıştır (R. 557-1-1 ile R. 557-5-5 arası ve R. 557-7-1 ile R. 557-7-9 arası maddeler). Ayrıca bkz. iki ATEX direktifinin açıklaması.

Büyük kaza tehlikesi olan (Seveso) tesisler

Seveso III Direktifi (2012/18/AB sayılı Direktif); Çevre Kanunundaki çevrenin korunması için sınıflandırılmış tesisler rejimi (installations classées pour la protection de l'environnement, ICPE), 3 Mart 2014 tarihli ve 2014-284 ve 2014-285 sayılı Kararnameler ve büyük kazaların önlenmesine ilişkin 26 Mayıs 2014 tarihli bakanlık kararı ile uygulanır. Ekoloji Bakanlığına göre Fransa'da 2025 yılında 1.299 Seveso kuruluşu (702 üst seviyeli, 597 alt seviyeli) vardı. 21 Eylül 2001'de Toulouse'daki AZF patlamasından (31 ölü) sonra 30 Temmuz 2003 tarihli Kanun, üst seviyeli tesislerin çevresinde teknolojik risk önleme planlarını (PPRT) getirdi. Üst seviyeli bir tesisin tehlike etüdü (étude de dangers) en az beş yılda bir güncellenmeli; dahili ve harici acil durum planları (POI ve PPI) üç yılda bir test edilip gözden geçirilmelidir. İş mevzuatı bu tesisler için ek yükümlülükler getirir: yüklenicilerle ortak önleme tedbirleri ve yüklenicilere özel eğitim (L. 4522-1 ve L. 4522-2) ile zorunlu CSSCT.

Kişisel koruyucu donanım

KKD, (AB) 2016/425 sayılı Tüzük uyarınca CE işareti taşımalıdır. İşveren gerektiğinde uygun KKD'yi sağlar ve fiilen kullanılmasını güvence altına alır (R. 4321-4); KKD riske uygun olmalı ve yeni riskler yaratmamalıdır (R. 4323-91).

Diğer ulusal özellikler

Fransa, on ağır çalışma koşulu risk etmenine (pénibilité) maruziyeti izler (L. 4161-1); bunlardan altısı için belirlenen eşiklerin üzerindeki maruziyetler Sosyal Güvenliğe bildirilir ve çalışanın mesleki önleme hesabına (compte professionnel de prévention, L. 4163-1) işlenir.

Fransa, AB çerçevesi ve Türkiye karşılaştırması

Fransız modeli güçlü bir iş sağlığı hizmetine ve Sosyal Güvenliğin teşviklerine dayanırken Türkiye, iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekiminin asgari çalışma süresini tehlike sınıfına ve çalışan sayısına bağlar (bkz. Türkiye'de İSG hizmetleri). Ayrıca bkz. görevlendirmeler ve bildirim sürelerinin uluslararası karşılaştırması.

Sık yapılan hatalar

• Küçük işletmelerin DUERP'den muaf olduğunu sanmak. En az bir çalışanı olan her işveren riskleri değerlendirmek ve kayda geçirmek zorundadır; yalnız yıllık güncelleme 11 veya daha fazla çalışan olmasına bağlıdır.
• Kazayı CPAM yerine iş müfettişine bildirmek. Bildirim 48 saat içinde CPAM'a (veya MSA'ya) yapılır; müfettişe doğrudan yalnız ölümlü kazalar 12 saat içinde bildirilir.
• İşyeri hekimini güvenlik yöneticisi gibi görmek. SPST danışmanlık yapar ve sağlığı izler, ancak işveren önleme faaliyetleri için yine de yetkin bir çalışan görevlendirmek zorundadır ve sorumluluk işverende kalır.
• Yüklenici kurallarını göz ardı etmek. Dış işletmelerin yaptığı işler ortak saha incelemesi gerektirir; 12 ay içinde 400 saati aşan veya listelenmiş tehlikeli işlerde, çalışmaya başlamadan önce yazılı bir önleme planı da gerekir.
• Patlamadan korunma dokümanını kimsenin güncellemediği ayrı bir dosya olarak hazırlamak. DRPCE, DUERP'nin parçasıdır ve tesislerde, ekipmanda veya organizasyonda önemli değişikliklerden sonra revize edilmelidir.

Sık sorulan sorular

Fransız İSG mevzuatı, Birleşik Krallık'taki Health and Safety at Work Act gibi tek bir kanun mudur?

Hayır. Fransız İSG mevzuatı Code du travail'in 4. kısmında kodifiye edilmiştir; yasama maddeleri (L.), düzenleyici maddeler (R. ve D.) ve teknik ayrıntılar için bakanlık kararlarından oluşur. İş kazası tazminatı Sosyal Güvenlik Kanununda, büyük kaza tehlikesi olan tesisler ise Çevre Kanununda düzenlenir.

Fransa'da çalışan yabancı yükleniciler Fransız İSG kurallarına uymak zorunda mı?

Evet. Fransız İSG kuralları Fransa topraklarında yürütülen işlere uygulanır; ev sahibi işletme ile dış işletme, önlemeyi ortak saha incelemesi ve gerektiğinde yazılı bir önleme planı aracılığıyla koordine etmek zorundadır.

Fransa'da ATEX bölgelerini kim denetler?

Bölge sınıflandırmasından ve DRPCE'den işveren sorumludur; Code du travail'e uyumu iş müfettişleri kontrol eder. Sınıflandırılmış tesislerde sınıflandırılmış tesisler müfettişliği de patlama risklerini çevre mevzuatı kapsamında denetler; elektrik tesisatlarının ise akredite bir kuruluş veya yeterliliğe sahip bir kişi tarafından periyodik olarak doğrulanması gerekir (R. 4226-16 ve R. 4226-17).

Fransa'daki ceza tutarları her yıl güncellenir mi?

Hayır. Code du travail'deki para cezaları, örneğin L. 4741-1 uyarınca çalışan başına 10.000 EUR, kanunda belirlenmiş sabit tutarlardır ve yalnız kanun değiştiğinde değişir. Bu tutarlar aktarılmadan önce güncel metin kontrol edilmelidir.

excodex'te ilgili yazılar

• Fransa'da temel İSG mevzuatı hangisidir ve uygulamayı kim denetler?
• Fransa'da iş kazası nasıl ve hangi süre içinde bildirilmelidir?
• Fransa'da yazılı risk değerlendirmesi zorunlu mudur?
• 89/391/AET sayılı AB Çerçeve Direktifinin açıklaması
• Seveso III büyük kazaların önlenmesi: seviyeler ve yükümlülükler
• Patlamadan korunma dokümanı ve bölge sınıflandırması

Standartlar ve ek kaynaklar

• Code du travail, 4. kısım (Santé et sécurité au travail), özellikle L. 4121-1 ile L. 4121-5, R. 4121-1 ile R. 4121-5, L. 4141-2, L. 4622-1, L. 4644-1, R. 4624-10 ile R. 4624-31, R. 4227-42 ile R. 4227-54 ve L. 4721-1 ile L. 4741-11 arası maddeler: Code du travail numérique, Fransa Çalışma Bakanlığı
• Loi n° 2021-1018 du 2 août 2021 pour renforcer la prévention en santé au travail (iş sağlığında önlemeyi güçlendirmeye ilişkin 2 Ağustos 2021 tarihli Kanun)
• Ordonnance n° 2017-1386 du 22 septembre 2017 (CSE'nin kurulması)
• Arrêté du 8 juillet 2003 relatif à la protection des travailleurs susceptibles d'être exposés à une atmosphère explosive (patlayıcı ortamlara maruz kalabilecek çalışanların korunmasına ilişkin bakanlık kararı) ve tehlikeli bölgelerdeki elektrikli ekipmana ilişkin 28 Temmuz 2003 tarihli arrêté: AIDA (INERIS)
• 2012/18/AB sayılı Direktif (Seveso III); 3 Mart 2014 tarihli ve 2014-284 ve 2014-285 sayılı Kararnameler; Loi n° 2003-699 du 30 juillet 2003 (teknolojik riskler)
• Service-public.gouv.fr, Accident du travail : démarches à effectuer (iş kazasında yapılacak işlemler): https://www.service-public.gouv.fr/particuliers/vosdroits/F171
• INRS, önleme politikasından sorumlu kamu makamları: https://www.inrs.fr/demarche/acteurs-institutionnels/pouvoirs-publics-politique-prevention.html
• INRS, önleme aktörü olarak Sosyal Güvenlik: https://www.inrs.fr/demarche/acteurs-institutionnels/assurance-sociale-acteur-prevention-reparation.html
• INRS, patlama mevzuatı ve referans metinler: https://www.inrs.fr/risques/explosion/reglementation-textes-reference.html
• Fransa Ekolojik Dönüşüm Bakanlığı, Seveso direktifi ve Riskler Kanunu: https://www.ecologie.gouv.fr/politiques-publiques/risques-technologiques-directive-seveso-loi-risques
• EU-OSHA Fransa ulusal odak noktası: https://osha.europa.eu/en/about-eu-osha/national-focal-points/france
• Service-public.gouv.fr, Maladie professionnelle : démarches à effectuer (meslek hastalığında yapılacak işlemler): https://www.service-public.gouv.fr/particuliers/vosdroits/F176
• Code du travail numérique, R. 4323-56 (sürüş yetki belgesi, 1 Ekim 2025'ten itibaren yürürlükteki sürüm): https://code.travail.gouv.fr/code-du-travail/r4323-56
• Türkiye: 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, m.6, 14, 22 ve 24 ile İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği m.12: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6331&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5

Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel iş sağlığı ve güvenliği bilgisidir. Geçerli mevzuatın, standartların, üretici talimatlarının veya yetkin bir iş güvenliği uzmanının ya da işyeri hekiminin değerlendirmesinin yerini tutmaz.