İş Güvenliği Uluslararası çerçeve ve ülke rehberleri
Birleşik Krallık'ta yazılı risk değerlendirmesi zorunlu mu, ne sıklıkla gözden geçirilmelidir?
Bağlı olduğu rehber: Birleşik Krallık'ta iş sağlığı ve güvenliği: mevzuat, yetkili kurumlar ve işveren yükümlülükleri
Kısa cevap
Her işveren riskleri değerlendirir; önemli bulguların yazılı kaydı yalnız 5 veya daha fazla çalışanı olan işverene zorunludur (MHSWR 1999 m.3(6)). Sabit gözden geçirme süresi yoktur: değerlendirme geçerliliğini yitirebileceğinde veya önemli değişiklikte gözden geçirilir.
İşverenlerin çoğu için evet. Büyük Britanya'daki (İngiltere, İskoçya ve Galler) her işveren uygun ve yeterli bir risk değerlendirmesi yapmak zorundadır; 5 veya daha fazla çalışanı olan işveren ise önemli bulgularını yazılı olarak kayda geçirmelidir (Management of Health and Safety at Work Regulations 1999, 3. madde). Mevzuat sabit bir gözden geçirme süresi belirlemez: değerlendirme, artık geçerli olmayabileceği her durumda veya önemli bir değişiklik olduğunda gözden geçirilmelidir.
Kısa cevap
- Değerlendirme: büyüklüğü ne olursa olsun her işveren için zorunludur ve çalışanları ve işten etkilenen diğer kişileri kapsar (3(1). madde).
- Yazılı kayıt: işverenin 5 veya daha fazla çalışanı varsa zorunludur; önemli bulgular ve özellikle risk altında olduğu belirlenen çalışan grupları kayda geçirilmelidir (3(6). madde).
- Gözden geçirme: değerlendirmenin artık geçerli olmadığından şüphelenmek için bir neden olduğunda veya önemli bir değişiklik olduğunda yapılır; işveren bu durumda gerekli değişiklikleri yapmalıdır (3(3). madde).
- MHSWR'de "her yıl" gibi sabit bir aralık yoktur. Yıllık kontrol yaygın bir şirket uygulamasıdır, yasal şart değildir.
- Özel değerlendirmeler diğer yönetmeliklerde de, kendi kayıt kurallarıyla zorunlu tutulur (COSHH, DSEAR, gürültü, elle taşıma, ekranlı araçlar, yangın güvenliği).
- Genç çalışanlar: işveren, gençlerin deneyimsizliğini ve olgunlaşmamışlığını dikkate alan bir değerlendirme yapmadan veya mevcut değerlendirmeyi gözden geçirmeden genç bir kişiyi çalıştıramaz (3(4) ve (5). madde).
Kayıtta neler bulunmalıdır
MHSWR uzun bir belge değil, "önemli bulgular" ister. HSE rehberi kaydı; tehlikeler, kimin nasıl zarar görebileceği ve riskleri kontrol etmek için neler yapıldığı olarak tanımlar ve küçük işletmeler için basit bir şablon önerir. 5 veya daha fazla çalışanı olan işveren ayrıca önleyici tedbirlerin planlanması, organizasyonu, kontrolü, izlenmesi ve gözden geçirilmesine ilişkin düzenlemelerini kayda geçirmek (5(2). madde) ve yazılı bir İSG politikasına sahip olmak zorundadır.
Bazı yönetmelikler daha fazla ayrıntı ister. Dangerous Substances and Explosive Atmospheres Regulations 2002 (DSEAR) uyarınca 5 veya daha fazla çalışanı olan işveren, önemli bulguları mümkün olan en kısa sürede kayda geçirmelidir; buna bölgeler, güvenli işletme için gereken ekipman ve patlama güvenliğinin doğrulanması dahildir (5(4). madde). Bu kayıt, AB'nin patlamadan korunma dokümanı dediği belgenin işlevini görür.
Ne zaman gözden geçirilmeli: yasal tetikleyiciler ve iyi uygulama
3(3). maddedeki yasal tetikleyiciler geniş kapsamlıdır. Uygulamada şunları içerir:
- yeni bir proses, makine, madde veya çalışma yöntemi;
- personel değişiklikleri, özellikle yeni genç çalışanlar veya gebe bir çalışan;
- bir kaza, ramak kala olay veya işle ilgili hastalık vakası;
- bir çalışanın veya çalışan temsilcisinin bir sorun bildirmesi;
- revize edilmiş bir güvenlik bilgi formu (GBF) veya yeni HSE rehberi gibi yeni bilgiler;
- yetkili uygulayıcı kurumun düzenlediği bir bildirim veya bir teftiş bulgusu.
DSEAR ayrıca kendi risk değerlendirmesinin güncel tutulması için "düzenli olarak" gözden geçirilmesini şart koşar. Yavaş gelişen değişikliklerin gözden kaçmaması için birçok kuruluş, çoğunlukla 12 ay olmak üzere planlı bir gözden geçirme tarihi belirler; bu bir yönetim tercihidir ve mevzuata uyumun gösterilmesine de yardımcı olur.
Örnek: 12 çalışanlı bir fırın, risk değerlendirmesini 2025'te kayda geçirmiştir. 2026'da yeni bir spiral yoğurma makinesi kurar ve yeni bir alanda un katkı maddeleri (un iyileştiriciler) kullanmaya başlar. İkisi de önemli değişikliktir; bu nedenle işveren değerlendirmeyi gözden geçirir, makine koruyucuları ve toz kontrolleri ekler, un tozu için COSHH değerlendirmesini kontrol eder, değişiklikleri kayda geçirir ve çalışanlara bildirir. Yıllık bir tarih gelmemişti, ancak değişiklik nedeniyle mevzuat gözden geçirmeyi şart koşuyordu.
Birleşik Krallık'ın karşılaştırması
| Birleşik Krallık (Büyük Britanya) | AB Çerçeve Direktifi | Türkiye | |
|---|---|---|---|
| Değerlendirme zorunluluğu | Bütün işverenler | Bütün işverenler (m.9) | Bütün işverenler (6331 sayılı Kanun m.10) |
| Yazılı kayıt | 5 veya daha fazla çalışan | Kuralları üye devletler büyüklük ve faaliyete göre belirler | Zorunlu; yenileme süreleri ulusal risk değerlendirmesi yönetmeliğinde belirlenmiştir |
| Gözden geçirme | Değişiklikte veya geçerliliğini yitirdiğinde | Ulusal kurallar | Sabit süreler ve tetikleyiciler |
Sık yapılan hatalar
- Küçük işletmelerin hiç değerlendirme yapmaması. 5'ten az çalışanı olanlar için muafiyet yalnız yazılı kaydı kapsar.
- Belgeyi amaç saymak. HSE önceliğin risklerin uygulamada kontrol altına alınması olduğu konusunda uyarır.
- "Mevzuatta gözden geçirme tarihi yok" diyerek değerlendirmeye hiç dönmemek. Önemli bir değişiklik, yasal gözden geçirme yükümlülüğünü doğurur.
excodex'te ilgili yazılar
- Birleşik Krallık'ta iş sağlığı ve güvenliği: mevzuat, kurumlar ve işveren yükümlülükleri
- İşyerinde risk değerlendirmesi süreci: ekip, kayıtlar ve gözden geçirme
- İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği: ekip, yenileme ve kayıtlar
- Birleşik Krallık'ta patlayıcı ortamlar ve Ex ekipman nasıl düzenlenir?
Standartlar ve ek kaynaklar
- Management of Health and Safety at Work Regulations 1999, 3. ve 5. maddeler: https://www.legislation.gov.uk/uksi/1999/3242/regulation/3
- Dangerous Substances and Explosive Atmospheres Regulations 2002, 5. madde: https://www.legislation.gov.uk/uksi/2002/2776/regulation/5
- HSE, Managing risks and risk assessment at work (İşyerinde risklerin yönetimi ve risk değerlendirmesi): https://www.hse.gov.uk/simple-health-safety/risk/steps-needed-to-manage-risk.htm
- HSE, Prepare a health and safety policy (İSG politikası hazırlayın): https://www.hse.gov.uk/simple-health-safety/policy/index.htm
Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel iş sağlığı ve güvenliği bilgisidir. Geçerli mevzuatın, standartların, üretici talimatlarının veya yetkin bir iş güvenliği uzmanının ya da işyeri hekiminin değerlendirmesinin yerini tutmaz.
Bu konudaki diğer sorular
- Birleşik Krallık'ta temel iş sağlığı ve güvenliği kanunu hangisidir ve uygulamayı kim denetler?
- Birleşik Krallık'ta işveren iş güvenliği uzmanı veya işyeri hekimi görevlendirmek zorunda mı?
- Birleşik Krallık'ta iş kazası nasıl ve hangi süre içinde bildirilir?
- Birleşik Krallık'ta işveren çalışanlara hangi İSG eğitimlerini vermek zorundadır?
- Birleşik Krallık'ta çalışanlar için işe giriş ve periyodik sağlık muayeneleri zorunlu mu?
- Birleşik Krallık'ta iş güvenliği kurallarını ihlal etmenin cezaları nelerdir?
- Birleşik Krallık'ta güvenlik kurulu veya çalışan temsilcisi zorunlu mu?
- Birleşik Krallık'ta patlayıcı ortamlar ve Ex ekipman nasıl düzenlenir?