Birleşik Krallık'ta iş güvenliği kurallarını ihlal etmenin cezaları nelerdir?

Birleşik Krallık'ta iş sağlığı ve güvenliği (İSG) mevzuatının ihlali suçtur. İngiltere ve Galler'de Health and Safety at Work etc. Act 1974 ve buna dayanan yönetmelikler kapsamındaki suçların çoğu için para cezasının üst sınırı yoktur; kişiler Crown Court'ta (ağır suçlara bakan ceza mahkemesi) mahkûm olurlarsa iki yıla kadar hapis cezası alabilir. Kovuşturmadan önce müfettişler iyileştirme bildirimi ve işin durdurulması bildirimi düzenleyebilir; HSE de esaslı bir ihlal tespit ettiğinde müdahale ücreti (fee for intervention) alır (saat başına 188 sterlin, 2026 için HSE ücreti).

Kısa cevap

• Para cezaları: İngiltere ve Galler'de genel yükümlülüklerin (HSWA 2 ila 6. bölümler) ve yönetmeliklerin ihlali için hem sulh ceza mahkemesinde (magistrates' court) hem de Crown Court'ta sınırsızdır (Ek 3A). İskoçya'da bu suçlar için seri yargılamada (summary) üst sınır 20.000 sterlindir; iddianameyle yargılamada (on indictment) para cezası sınırsızdır.
• Hapis cezası: çalışanlar, yöneticiler ve şirket yöneticileri (directors) dahil kişiler için iddianameyle yargılamada iki yıla kadar; sulh ceza mahkemesinde daha kısa üst süreler uygulanır.
• Şirket yöneticileri ve müdürler: bir şirket suçu onların rızası veya göz yumması ile işlenmişse ya da ihmallerine bağlanabiliyorsa kişisel olarak sorumludur (37. bölüm).
• Kurumsal taksirle öldürme (corporate manslaughter): yönetimdeki ağır bir kusuru bir ölüme yol açan kuruluş, Corporate Manslaughter and Corporate Homicide Act 2007 uyarınca mahkûm edilebilir; ceza, iddianameyle yargılamada para cezasıdır.
• İdari tedbirler: iyileştirme bildirimleri, işin durdurulması bildirimleri (ikisine de uymamak suçtur) ve müdahale ücreti.
• Tazminat davaları bu cezai yaptırımlardan ayrıdır.

Mahkemeler kuruluşlara verilecek para cezasını nasıl belirler

İngiltere ve Galler'de mahkemeler, Sentencing Council'ın (Ceza Belirleme Kurulu) kuruluşların İSG suçlarına ilişkin, 1 Şubat 2016'dan beri yürürlükte olan kesin rehberine (definitive guideline) uymak zorundadır. Mahkeme suçu bir kusurluluk kategorisine (çok yüksek, yüksek, orta, düşük) ve risk oluşturulan zararın ciddiyetine ve olasılığına dayanan bir zarar kategorisine yerleştirir, sonra başlangıç noktasını kuruluşun cirosuna ait tablodan okur. Fiili bir zarar gerekmez: suç, riskin yaratılmasıdır.

Yönergedeki genel ceza aralığı 50 sterlinden 10 milyon sterline kadardır; çok büyük kuruluşlarda mahkeme büyük şirket aralığının üzerine çıkabilir. Bu tutar daha sonra ağırlaştırıcı ve hafifletici etkenlere, suç ikrarına ve kuruluşun mali gücüne göre ayarlanır. Tutarlar rehberde yayımlananlardır (sayfanın son güncellemesi 5 Ekim 2026), Kasım 2026'da kontrol edilmiştir.

Bildirimler ve müdahale ücreti

Bir müfettiş, bir ihlalin belirli bir süre içinde giderilmesini isteyen iyileştirme bildirimi (improvement notice) ya da ciddi kişisel yaralanma riski taşıyan bir faaliyeti, gerekirse derhal, durduran işin durdurulması bildirimi (prohibition notice) düzenleyebilir (HSWA 21 ve 22. bölümler). Bildirimlere karşı iş uyuşmazlıklarına bakan mahkemeye (employment tribunal) itiraz edilebilir (24. bölüm); HSE bildirimleri ve mahkûmiyetleri kamuya açık sicillerde yayımlar. Denetim makamının HSE olduğu yerlerde bir müfettiş esaslı bir ihlal (material breach) konusunda yükümlüye yazılı bildirimde bulunursa yükümlü, HSE'nin harcadığı zamanın bedelini müdahale ücreti tarifesinden öder; HSE bu ücreti saat başına 188 sterlin olarak açıklamaktadır (1 Nisan 2026'da güncellenmiştir).

Kovuşturmaya kim karar verir

İngiltere ve Galler'de kovuşturmaya, HSE'nin Enforcement Policy Statement (Denetim Politikası Beyanı) belgesine uyarak HSE ve yerel yönetimler karar verir. İskoçya'da kovuşturma kararlarını, düzenleyici kurumun rapor sunduğu savcılık teşkilatı Crown Office and Procurator Fiscal Service (COPFS) verir. Kanunun 40. bölümüne göre bir yükümlülük "makul ölçüde uygulanabilir olduğu kadarıyla" kaydına bağlıysa, daha fazlasını yapmanın makul ölçüde uygulanabilir olmadığını sanık kanıtlamalıdır.

Birleşik Krallık'ın karşılaştırması

Türkiye'de 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ihlal başına, her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenen idari para cezaları öngörür; bunun yanında genel ceza hukukuna göre cezai sorumluluk da vardır. Birleşik Krallık ise esas olarak cezai kovuşturmaya dayanır ve kuruluşun büyüklüğüne göre ölçeklenen para cezaları milyonlarca sterline ulaşabilir.

excodex'te ilgili yazılar

• Birleşik Krallık'ta iş sağlığı ve güvenliği: mevzuat, kurumlar ve işveren yükümlülükleri
• Birleşik Krallık'ta temel iş sağlığı ve güvenliği kanunu hangisidir ve uygulamayı kim denetler?
• Birleşik Krallık Health and Safety at Work etc. Act 1974: yükümlülükler ve HSE denetimi
• Türkiye'de iş teftişi, işin durdurulması ve idari para cezaları

Standartlar ve ek kaynaklar

• Health and Safety at Work etc. Act 1974, 33, 37 ve 40. bölümler ve Ek 3A: https://www.legislation.gov.uk/ukpga/1974/37/schedule/3A
• Sentencing Council, Organisations: breach of duty of employer towards employees and non-employees (Kuruluşlar: işverenin çalışanlara ve çalışan olmayanlara karşı yükümlülüklerinin ihlali): https://sentencingcouncil.org.uk/guidelines/organisations-breach-of-duty-of-employer-towards-employees-and-non-employees-breach-of-duty-of-self-employed-to-others-breach-of-health-and-safety-regulations/
• Corporate Manslaughter and Corporate Homicide Act 2007: https://www.legislation.gov.uk/ukpga/2007/19/section/1
• HSE, Fees and charges, current rates (Ücretler, güncel tarifeler): https://www.hse.gov.uk/enforce/charging/rates.htm
• HSE, What is fee for intervention? (Müdahale ücreti nedir?): https://www.hse.gov.uk/fee-for-intervention/what-is-ffi.htm
• HSE, Enforcement Policy Statement: https://www.hse.gov.uk/pubns/hse41.pdf

Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel iş sağlığı ve güvenliği bilgisidir. Geçerli mevzuatın, standartların, üretici talimatlarının veya yetkin bir iş güvenliği uzmanının ya da işyeri hekiminin değerlendirmesinin yerini tutmaz.