İş Güvenliği Uluslararası çerçeve ve ülke rehberleri
Birleşik Krallık'ta güvenlik kurulu veya çalışan temsilcisi zorunlu mu?
Bağlı olduğu rehber: Birleşik Krallık'ta iş sağlığı ve güvenliği: mevzuat, yetkili kurumlar ve işveren yükümlülükleri
Kısa cevap
Her işveren İSG konusunda çalışanların görüşünü almalıdır. İşverenin tanıdığı sendikalar çalışan temsilcisi atayabilir (1977); diğer çalışanların görüşü doğrudan veya seçilmiş temsilcilerle alınır (1996). İki sendika temsilcisi yazılı isterse 3 ay içinde kurul kurulur.
Çalışanların görüşünün alınması her zaman zorunludur, ancak kurul kendiliğinden zorunlu değildir. Büyük Britanya'daki (İngiltere, İskoçya ve Galler) her işveren, iş sağlığı ve güvenliği (İSG) konularında çalışanlarının görüşünü almak zorundadır. İşverenin tanıdığı bir sendika (recognised trade union) varsa bu sendika çalışan temsilcileri (safety representatives) atayabilir; bunlardan en az ikisi yazılı olarak isterse işveren üç ay içinde bir güvenlik kurulu (safety committee) kurmak zorundadır. Çalışanlar bir sendika tarafından temsil edilmiyorsa işveren onların görüşünü doğrudan veya seçilmiş "çalışan güvenliği temsilcileri" (representatives of employee safety) aracılığıyla alır.
Kısa cevap
- Sendika çalışan temsilcileri: işverenin tanıdığı bir sendika bunları çalışanlar arasından atayabilir (Safety Representatives and Safety Committees Regulations 1977, 3. madde); işveren bunların görüşünü almak zorundadır (HSWA 2(6). bölüm).
- Güvenlik kurulu: en az iki çalışan temsilcisi yazılı olarak isterse zorunludur; görüş alındıktan sonra üç ay içinde kurulmalı ve üyelerini ve kapsadığı alanları gösteren bir duyuru asılmalıdır (9. madde).
- Sendikasız çalışanlar: işveren çalışanların görüşünü zamanında, doğrudan veya seçilmiş çalışan güvenliği temsilcileri aracılığıyla almalıdır (Health and Safety (Consultation with Employees) Regulations 1996, 3 ve 4. maddeler).
- Kurulu veya temsilciyi tek başına zorunlu kılan bir çalışan sayısı eşiği yoktur.
- Haklar: sendika çalışan temsilcileri tehlikeleri ve kazaları araştırabilir, işyerini denetleyebilir, müfettişlerle görüşebilir ve görevleri ve eğitimleri için ücretli izin kullanabilir. Çalışan güvenliği temsilcileri işverene görüş bildirebilir, müfettişler karşısında temsil ettikleri grup adına konuşabilir, bedeli işverence karşılanan makul eğitimi alabilir ve ücretli izin kullanabilir (1996 Yönetmeliği, 6 ve 7. maddeler).
Hangi konularda görüş alınmalıdır
1996 Yönetmeliği uyarınca işveren şu konularda çalışanların görüşünü zamanında almak zorundadır:
- çalışanların sağlığını ve güvenliğini önemli ölçüde etkileyebilecek her türlü tedbir;
- yetkin kişilerin ve acil durumlarda yardım edecek kişilerin görevlendirilmesine ilişkin düzenlemeler;
- çalışanlara verilmesi gereken İSG bilgileri;
- zorunlu İSG eğitimlerinin planlanması ve organizasyonu;
- yeni teknoloji kullanımının İSG açısından sonuçları.
Sendika çalışan temsilcileri HSWA'nın 2(6). bölümü uyarınca görüş alınması konusunda benzer haklara, ayrıca 1977 Yönetmeliği kapsamında özel görevlere sahiptir.
Sendika çalışan temsilcilerinin görevleri ve hakları
| Görev veya hak | Dayanak (1977 Yönetmeliği) |
|---|---|
| Olası tehlikeleri, tehlikeli olayları ve kazaların nedenlerini araştırmak | m.4(1)(a) |
| Temsil ettikleri çalışanların şikâyetlerini araştırmak | m.4(1)(b) |
| İşverene görüş ve öneri sunmak | m.4(1)(c), (d) |
| Önceki üç ay içinde denetlenmemişse yazılı bildirimden sonra işyerini denetlemek (anlaşmayla daha sık) | m.4(1)(e), 5 |
| Müfettişlerle yapılan görüşmelerde çalışanları temsil etmek ve onlardan bilgi almak | m.4(1)(f), (g) |
| Güvenlik kurulu toplantılarına katılmak | m.4(1)(h) |
| Görevleri ve makul eğitimleri için ücretli izin | m.4(2) |
Bir çalışan temsilcisi, makul ölçüde uygulanabilir olduğu kadarıyla, işverenin yanında iki yıllık kıdeme veya benzer bir işte iki yıllık deneyime sahip olmalıdır (3(4). madde). Bu görevler hak doğurur; her çalışanın yükümlülükleri dışında kişisel bir yasal yükümlülük getirmez.
Örnek: 120 çalışanlı bir kimyasal dağıtım tesisinde işverenin tanıdığı tek bir sendika vardır. Sendika üç çalışan temsilcisi atar; bunlardan ikisi tesis müdürüne yazarak bir güvenlik kurulu kurulmasını ister. İşveren onların ve sendikanın görüşünü alır, üyeleri ve kapsanan alanları gösteren bir duyuru asar ve ilk toplantıyı talepten itibaren üç ay içinde yapar. Sendikanın temsil ettiği bir grupta yer almayan şirket sürücülerinin görüşü ise seçilmiş bir çalışan güvenliği temsilcisi aracılığıyla ayrıca alınır.
Birleşik Krallık'ın karşılaştırması
AB'nin 89/391/AET sayılı Çerçeve Direktifi (11. madde) çalışanların veya temsilcilerinin dengeli biçimde görüşlerinin alınmasını ve katılımını şart koşar, biçimini ulusal mevzuata bırakır. Türkiye'de 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, 50 veya daha fazla çalışanın bulunduğu ve altı aydan fazla süren sürekli işlerin yapıldığı işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurulunu zorunlu kılar (22. madde) ve çalışan temsilcisi sayısını, 2 ile 50 arasında çalışanı bulunan işyerlerinde bir temsilciden başlayarak çalışan sayısına göre belirler (20. madde). Birleşik Krallık ise kurulu çalışan sayısına değil, temsilcilerin talebine bağlar.
Sık yapılan hatalar
- Küçük bir işletmenin çalışanların görüşünü almak zorunda olmadığını sanmak. Görüş alma yükümlülüğü her işverene uygulanır; yalnız biçimi değişir.
- Kurul için yazılı talepten sonra üç aylık süreyi kaçırmak.
- Çalışan temsilcilerinin eğitimi için ücretli izni reddetmek.
excodex'te ilgili yazılar
- Birleşik Krallık'ta iş sağlığı ve güvenliği: mevzuat, kurumlar ve işveren yükümlülükleri
- İSG'de çalışanların görüşlerinin alınması ve katılımı
- Türkiye'de iş sağlığı ve güvenliği kurulları ve çalışan temsilcileri
- İSG mevzuatı karşılaştırması: görevlendirmeler, kurullar ve bildirim süreleri
Standartlar ve ek kaynaklar
- Health and Safety at Work etc. Act 1974, 2(4) ila (7). bölüm: https://www.legislation.gov.uk/ukpga/1974/37/section/2
- Safety Representatives and Safety Committees Regulations 1977 (SI 1977/500): https://www.legislation.gov.uk/uksi/1977/500
- Health and Safety (Consultation with Employees) Regulations 1996 (SI 1996/1513): https://www.legislation.gov.uk/uksi/1996/1513
- HSE, Consulting and involving your workers (Çalışanların görüşlerinin alınması ve katılımı): https://www.hse.gov.uk/involvement/
Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel iş sağlığı ve güvenliği bilgisidir. Geçerli mevzuatın, standartların, üretici talimatlarının veya yetkin bir iş güvenliği uzmanının ya da işyeri hekiminin değerlendirmesinin yerini tutmaz.
Bu konudaki diğer sorular
- Birleşik Krallık'ta temel iş sağlığı ve güvenliği kanunu hangisidir ve uygulamayı kim denetler?
- Birleşik Krallık'ta işveren iş güvenliği uzmanı veya işyeri hekimi görevlendirmek zorunda mı?
- Birleşik Krallık'ta yazılı risk değerlendirmesi zorunlu mu, ne sıklıkla gözden geçirilmelidir?
- Birleşik Krallık'ta iş kazası nasıl ve hangi süre içinde bildirilir?
- Birleşik Krallık'ta işveren çalışanlara hangi İSG eğitimlerini vermek zorundadır?
- Birleşik Krallık'ta çalışanlar için işe giriş ve periyodik sağlık muayeneleri zorunlu mu?
- Birleşik Krallık'ta iş güvenliği kurallarını ihlal etmenin cezaları nelerdir?
- Birleşik Krallık'ta patlayıcı ortamlar ve Ex ekipman nasıl düzenlenir?