Kırgızistan'da yazılı risk değerlendirmesi zorunlu mu ve ne sıklıkla gözden geçirilmeli?

Evet, Kırgızistan mevzuatındaki biçimiyle zorunludur. 2026 tarihli ve 82 sayılı "Emeğin Korunması Hakkında" Kanun (madde 19) ile İş Kanunu (madde 204), işverenlerin her işyerindeki etmenlerin dokümante edilmiş bir değerlendirmesi olan "çalışma koşullarına göre mesleki risklerin değerlendirilmesini (işyeri attestasyonu)" yapmasını şart koşar. Her iki metin de bunun ne sıklıkla tekrarlanacağını belirlemez; bu nedenle güncel usul iş teftişi birimiyle teyit edilmeli ve her hâlükârda değişikliklerden ve kazalardan sonra değerlendirme gözden geçirilmelidir.

Kısa cevap

• Yasal dayanak: 5 Haziran 2026 tarihli ve 82 sayılı Kanun, 1. maddede çalışma koşullarına göre mesleki risklerin değerlendirilmesini (оценка профессиональных рисков по условиям труда, diğer adıyla аттестация рабочих мест) tanımlar ve 19. maddede bunu "ardından kuruluşta emeğin korunması çalışmalarının sertifikalandırılmasıyla birlikte" bir işveren yükümlülüğü yapar. İş Kanununun 204. maddesi (2. fıkra, 9. bent) aynı yükümlülüğü tekrarlar.
• İçerik: belirli bir işyerinde sağlığı ve çalışma gücünü etkileyen çalışma ortamı ve iş sürecine ait tüm etmenlerin kaydı, analizi ve bütüncül değerlendirmesi.
• Amaç: sağlığı koruyucu tedbirleri planlamak ve zararlı ile ağır işler için öngörülen hak ve telafileri teyit etmek veya kaldırmak.
• Yenileme aralığı: 82 sayılı Kanunda veya İş Kanununda belirtilmemiştir; Kasım 2026 itibarıyla resmî mevzuat veri tabanında yürürlükte bir Kırgız attestasyon usulü bulunamamıştır. Planlama öncesinde teyit edilmelidir.
• İyi uygulama: attestasyonun kapsamadığı faaliyetler için ayrıca iş/görev bazlı risk değerlendirmeleri (çalışma yöntemi belgeleri, iş güvenliği analizleri) tutulmalıdır.

Kırgızistan'daki değerlendirme nedir, ne değildir

82 sayılı Kanunun 1. maddesi mesleki riski, çalışma ortamının ve iş sürecinin olumsuz etmenlerinden kaynaklanan, sonuçların şiddeti de dikkate alınarak sağlığa zarar gelmesi olasılığı olarak tanımlar. Çalışma koşullarına göre mesleki risklerin değerlendirilmesi ise sağlığı iyileştirici tedbirleri yürütmek ve zararlı ile ağır işlere ilişkin hak ve telafileri teyit etmek ya da kaldırmak amacıyla belirli bir işyerindeki bu tür tüm etmenlerin kaydedilmesi, analiz edilmesi ve kapsamlı biçimde değerlendirilmesi sistemi olarak tanımlanır.

Bu uygulama, Sovyet sonrası işyeri attestasyonunun yeni ad altındaki hâlidir. Bu tür attestasyonlar genellikle gürültü, titreşim, toz, kimyasallar, mikroiklim ve aydınlatma gibi etmenlerin ölçülmesine ve işin ağırlığı ile yoğunluğunun hijyen standartlarına göre derecelendirilmesine dayanır; çıktısı her işyerindeki koşulların değerlendirilmesi ve bir tedbir planıdır. Uygulamada sonuçlar zorunlu sağlık muayenesine girecek çalışan listelerine, KKD tahsisine ve ilave izin veya süt gibi telafi edici haklara dayanak oluşturur.

AB ve Türkiye'deki risk değerlendirmesinden şu yönleriyle ayrılır:

Projede nasıl uygulanır

Çok uluslu bir işveren için makul yaklaşım her iki yöntemi birlikte yürütmektir:

1. Yasal attestasyon: her kalıcı işyeri için geçerli Kırgız usulüne göre (akredite laboratuvar ölçümleri dahil) yapılır, sonuçları müfettişler için dosyada saklanır ve KKD, telafi hakları ile sağlık muayenesi listelerini belirlemekte kullanılır. Bunu emeğin korunması servisi organize eder (2004 tarihli tip yönetmelik).
2. İş/görev bazlı risk değerlendirmeleri: rutin olmayan ve yüksek riskli faaliyetler (yüksekte çalışma, kapalı alanlar, kaldırma işleri, sıcak çalışma, enerji izolasyonu) için şirketin ISO 45001 veya AB tarzı yöntemine göre yazılı olarak hazırlanır.

Her ikisi de bir iş kazası veya meslek hastalığından sonra, proses, iş ekipmanı veya maddeler değiştiğinde, bir müfettiş istediğinde ve yeni bilgiler bir riskin olduğundan düşük değerlendirildiğini gösterdiğinde gözden geçirilmelidir.

Sık yapılan hatalar

• Kırgız mevzuatı AB anlamında "risk değerlendirmesi" ifadesini kullanmadığı için hiçbir değerlendirme gerekmediğini varsaymak.
• Attestasyonu tüm güvenlik tehlikelerini eksiksiz kapsayan bir çalışma saymak.
• Kırgızistan usulünü teyit etmek yerine Rusya, Kazakistan veya Türkiye'deki yenileme süresini kopyalamak.

excodex'te ilgili yazılar

• Kırgızistan'da iş sağlığı ve güvenliği: mevzuat, yetkili kurumlar ve işveren yükümlülükleri
• İşyeri risk değerlendirmesi: süreç, ekip, kayıtlar ve gözden geçirme
• İş güvenliği analizi (JSA) ve görev bazlı risk değerlendirmesi
• Kazakistan'da yazılı risk değerlendirmesi zorunlu mu ve ne sıklıkla gözden geçirilmeli?

Standartlar ve ek kaynaklar

• 5 Haziran 2026 tarihli ve 82 sayılı Kırgız Cumhuriyeti "Emeğin Korunması Hakkında" Kanun (madde 1, bent 5 ve 10; madde 19): resmî metin.
• 23 Ocak 2025 tarihli ve 23 sayılı Kırgız Cumhuriyeti İş Kanunu (madde 204): resmî metin.
• ISO 45001, iş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemleri (tehlikelerin belirlenmesi ve risk değerlendirmesi).
• Türkiye: İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği, 29 Aralık 2012, madde 12: mevzuat.gov.tr.

Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel iş sağlığı ve güvenliği bilgisidir. Geçerli mevzuatın, standartların, üretici talimatlarının veya yetkin bir iş güvenliği uzmanının ya da işyeri hekiminin değerlendirmesinin yerini tutmaz.