Kırgızistan'da çalışanlar için işe giriş ve periyodik sağlık muayenesi zorunlu mu?

Evet, listede yer alan çalışan grupları için zorunludur. 2026 tarihli ve 82 sayılı "Emeğin Korunması Hakkında" Kanunun 14. maddesi; ağır işlerde, yüksek rakımlı işlerde, zararlı veya tehlikeli koşullardaki işlerde (yer altı işleri dahil), ulaşımla ilgili işlerde ve rotasyon usulü (uzak saha dönüşümlü) çalışmalarda zorunlu işe giriş, periyodik ve plansız sağlık muayenelerini; ayrıca gıda, toplu yemek, ticaret, su temini, sağlık hizmetleri ve çocuk bakımı çalışanları için muayeneleri şart koşar. Giderleri işveren karşılar ve zorunlu muayenesi yapılmadan hiç kimse çalıştırılamaz. 18 yaşın altındaki çalışanlar işe alınmadan önce ve sonrasında her yıl muayene edilir (İş Kanunu, madde 141).

Kısa cevap

• Yasal dayanak: 5 Haziran 2026 tarihli ve 82 sayılı Kanun, madde 14 ve 19; 2025 tarihli ve 23 sayılı İş Kanunu, madde 25, 141 ve 189.
• Listeleri kim belirler: çalışma politikasından sorumlu bakanlık ve sendikalarla mutabakat içinde sağlık makamı (madde 14/4). Güncel listeler ve talimat, en son 15 Haziran 2026 tarihli ve 418 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla değiştirilen 16 Mayıs 2011 tarihli ve 225 sayılı Hükümet Kararıyla onaylanmıştır.
• Aralıklar: söz konusu listede her etmen için ayrı belirlenir; çoğunlukla yılda bir veya iki yılda birdir; örneğin 81 ila 99 dB gürültüde iki yılda bir, 100 dB ve üzerinde her yıl muayene yapılır.
• Maliyet ve süre: masraflar işverene aittir; muayeneler çalışma süresi içinde ve ortalama ücret korunarak gerçekleştirilir (madde 14/3 ve 19).
• İşe kabul: işveren zorunlu muayenesi olmayan veya tıbbi kontrendikasyonu bulunan kimseyi çalıştıramaz (madde 19); emeğin korunması servisi bu kişilerin işten uzaklaştırılmasını talep edebilir.
• Muayeneyi kim yapar: işverenle yapılan sözleşme kapsamında devlet sağlık kuruluşları; zararlı işlerde beş yıl veya daha uzun süre çalışanlar ayrıca beş yılda bir ulusal uzmanlık merkezine gönderilir.

Kırgızistan sistemi nasıl işler

2011 tarihli karar; zararlı maddeler ve etmenler listesini, iş türleri listesini, halk sağlığını korumak amacıyla muayene edilen "belirlenmiş" meslek grupları (gıda, çocuk kurumları, kentsel altyapı hizmetleri) listesini ve genel kontrendikasyonlar listesini, bir uygulama talimatı ve meslek hastalıklarının araştırılmasına ilişkin yönetmelikle birlikte onaylar. Liste her etmen için muayene aralığını, katılacak uzman hekimleri, yapılacak tetkikleri (örneğin gürültü için odyometri, bazı tozlar için akciğer grafisi ve solunum fonksiyon testi) ve ek kontrendikasyonları gösterir.

Talimat işverene başlıca şu görevleri yükler: devlet sıhhi ve epidemiyolojik servisiyle birlikte muayeneye tabi çalışan grubunu belirlemek ve birim ile etmen bazında isme yazılı çalışan listesini hazırlamak; listeyi sağlık kuruluşuna önceden göndermek; sözleşme imzalamak; çalışanları maruz kaldıkları etmenlerin yazılı olduğu sevk belgesiyle muayeneye göndermek ve muayene sonucuna göre işlem yapmak. Sağlık kuruluşu herhangi bir kontrendikasyonu işverene derhâl bildirmek ve sonuç belgesinin bir örneğini üç gün içinde göndermek zorundadır. Meslek hastalığından şüphelenildiğinde çalışan ulusal uzmanlık merkezine sevk edilir; merkez mesleki bağı doğrularsa üç gün içinde işvereni ve sıhhi servisi bilgilendirir.

Çalışanlar muayenelere katılmak zorundadır (82 sayılı Kanun, madde 20), tıbbi tavsiyeyle görevleri ve ücretleri korunarak plansız muayene talep edebilir (madde 6) ve işveren işte rahatsızlanan çalışanı bir sağlık kuruluşuna ulaştırmakla yükümlüdür (madde 15).

Sık yapılan hatalar

• Etmene özgü tetkikleri atlayarak herkesi aynı genel kontrole göndermek.
• Tıbbi sonuç belgesi gelmeden çalışanları işe başlatmak.
• Kırgızistan listesi yerine Türkiye veya Rusya'daki muayene aralıklarını kullanmak.

excodex'te ilgili yazılar

• Kırgızistan'da iş sağlığı ve güvenliği: mevzuat, yetkili kurumlar ve işveren yükümlülükleri
• Kırgızistan'da yazılı risk değerlendirmesi zorunlu mu ve ne sıklıkla gözden geçirilmeli?
• Kırgızistan'da işveren iş güvenliği uzmanı veya işyeri hekimi görevlendirmek zorunda mı?
• Kazakistan'da çalışanlar için işe giriş ve periyodik sağlık muayenesi zorunlu mu?

Standartlar ve ek kaynaklar

• 5 Haziran 2026 tarihli ve 82 sayılı Kırgız Cumhuriyeti "Emeğin Korunması Hakkında" Kanun (madde 6, 14, 15, 19, 20): resmî metin.
• Halk sağlığı düzenlemeleri (zararlı etmenler ve işler listeleri, belirlenmiş meslek grupları, sağlık muayeneleri talimatı) hakkında 16 Mayıs 2011 tarihli ve 225 sayılı Hükümet Kararı, 15 Haziran 2026 itibarıyla değişik: resmî metin.
• 23 Ocak 2025 tarihli ve 23 sayılı Kırgız Cumhuriyeti İş Kanunu (madde 25, 141, 189): resmî metin.
• 2 Ağustos 2016 tarihli ve 160 sayılı "Tehlikeli Üretim Tesislerinin Endüstriyel Güvenliği Hakkında" Kanun, 10 Ocak 2023 itibarıyla değişik, madde 10.
• Sağlık gözetimine ilişkin uluslararası referans olarak Uluslararası Çalışma Örgütünün (ILO) 1985 tarihli ve 161 sayılı İş Sağlığı Hizmetlerine İlişkin Sözleşmesi.

Bu yazı excodex editör ekibinin hazırladığı genel iş sağlığı ve güvenliği bilgisidir. Geçerli mevzuatın, standartların, üretici talimatlarının veya yetkin bir iş güvenliği uzmanının ya da işyeri hekiminin değerlendirmesinin yerini tutmaz.